Beroerde dag voor een herkiesbare president

Het is spectaculair om te zien hoe snel president Bush terrein verliest. Nog is het niet te laat. (Waarvoor? Voor zijn herverkiezing natuurlijk, stupid)....

Jan Tromp

Zo, daar stond een president die geen krimp gaf. Amerika heeft geen fouten gemaakt in Irak, in tegendeel, Amerika zal niet toestaan dat de militaire macht met anderen wordt gedeeld, Amerika zal niet accepteren dat anderen het tempo bepalen van de politieke machtsoverdracht.

Zo'n soort president stond er. Een andere, een gematigder, een genuanceerdere was volgens steeds meer waarnemers domweg niet mogelijk, omdat Bush de Amerikaanse kiezers moet laten zien dat hun president zijn zaken nog onder controle heeft.

Het betekende dat de president weinig weg te geven had aan deling van macht in Bagdad. Maar alles heeft een prijs, en nu Bush weinig invloed lijkt te willen toekennen aan de Verenigde Naties mag hij in de kwestie-Irak nauwelijks rekenen op uitgestoken handen. Landen als Turkije, Pakistan en India doen toch al alle moeite zich onbekwaam te achten voor een bijdrage aan de troepenmacht. En Europa en Japan zullen tegenover de geringe politieke inschikkelijkheid van Bush weinig financiële toegeeflijkheid stellen. Dat komt nog goed uit ook.

Dan was er gisteren de wonderbaarlijke bekering van Ahmad Chalabi van (grof geschetst) landverrader tot patriot. Chalabi is een Irakees die jarenlang zijn land niet van binnen heeft gezien. Hij is eigenlijk meer een Amerikaan, kind aan huis in het Pentagon. Hij is de eerste president van Iraks voorlopige regering. Niet iedereen in Irak vertrouwt hem.

Deze Chalabi verraste de president van de VS gisteren met het nieuws dat hij een snelle overdracht verlangt van de soevereiniteit over Irak. De zeggenschap over de financiën en de binnenlandse veiligheid moet ten minste voor een deel worden overgedragen aan de voorlopige regering. Zo'n standpunt komt verdacht dicht in de buurt van dat van de Franse president Chirac. Over Chirac koesterde Bush geen illusies, dat was de vijand. Maar wat is vriend Chalabi nu?

En dan was er Kofi Annan. Diens aanval op de Amerikaanse Alleingang kwam niet geheel onverwacht. De secretaris-generaal van de VN vreest dat zijn organisatie van binnenuit wordt ontmanteld doordat het machtigste land van de wereld zo ostentatief minachting aan de dag legt voor een overleg en compromis. Kofi Annan had begin september al van zijn zorgen blijk gegeven. Maar de scherpe wijze waarop hij het probleem gisteren verwoordde, was ongekend. Hij zette de regeringsleiders voor het blok. Nu moeten we vaststellen, was zijn betoog, of het mogelijk is gezamenlijk voort te gaan op onze onvermijdelijk moeizame weg, of dat het voortaan een free for all wordt in de internationale gemeenschap. Misschien raakt het Bush niet . Het schot was in elk geval gericht.

Zo verrijst het beeld van een machtig president van een machtig land die langzaam maar zeker alleen komt te staan. Het beeld wordt bevestigd in de opiniepeilingen - dat is misschien nog wel het alarmerendste bericht voor George Bush. Niet alleen Kofi Annan, Chalabi en Chirac laten hem in de steek, ook Bill, Joe en Mike beginnen hem hun rug toe te keren.

Het was gisteren de laatste bijdrage aan een beroerde dag, die poll van CNN. Bush scoort de laagste waardering sinds het begin van zijn presidentschap. Gisteren stond 50 procent van de Amerikanen achter hem. Nog geen maand geleden was dat 59 procent, in april 71 procent. Wat het zegt? Dat het heel hard gaat, opeens .

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden