Beroepsgeheim? 'Niemand had ramp Germanwings kunnen voorzien'

Hoe hebben zeven verschillende artsen die piloot Andreas Lubitz bezocht in de maand voor de fatale crash van het toestel van Germanwings niets kunnen melden aan de instanties? Dat vragen media wereldwijd zich vandaag af. Het antwoord? Ten eerste waren het er niet zeven, maar drie, onder wie een oogarts. En zij hadden volgens huisarts Joost Zaat de ramp nooit kunnen voorzien.

Reddingswerkers onderzoeken de plek waar de Airbus A320 neerstortte Beeld null
Reddingswerkers onderzoeken de plek waar de Airbus A320 neerstortte

Het beroepsgeheim voor medici gaat behoorlijk ver, vertelt huisarts en adjunct-hoofdredacteur van Nederlands Tijdschrift Voor Geneeskunde Joost Zaat: 'Wanneer artsen te licht omspringen met het beroepsgeheim, ontstaat het gevaar dat mensen niet meer naar die huisarts durven te stappen met problemen. Dat kan net zo goed ernstige schade voor de maatschappij opleveren.'

Een arts kan wel proberen de patiënt zelf ertoe te bewegen actie te ondernemen: 'Als je patiënt piloot is, kun je tegen hem zeggen dat het uitermate verstandig zou zijn om het aan zijn baas te melden. Maar meer kun je eigenlijk niet doen.' Pas wanneer een patiënt ronduit aankondigt dat hij iets verschrikkelijks gaat doen, ontstaat een zogenaamd 'conflict van plichten', legt Zaat uit: 'Als hij had gezegd dat hij zelfmoord gaat plegen en het hele vliegtuig met zich meeneemt, dan had de arts kunnen besluiten het te melden aan de instanties.'

Protocol

Dat moet dan wel op de juiste manier gaan: 'Allereerst moet de arts aan de patiënt melden dat hij zich genoodzaakt ziet om zijn beroepsgeheim te verbreken, omdat er een concreet gevaar dreigt. Vervolgens moet dit gemeld worden aan één persoon of een zo klein mogelijke groep. Degene aan wie de arts het meldt moet ook echt iets aan dat gevaar kunnen doen.'

Dilemma's over het beroepsgeheim komen vaker voor, bijvoorbeeld bij een vermoeden van kindermishandeling of ander geweld binnen het gezin, maar Zaat benadrukt dat het geval met Lubitz zeer uitzonderlijk is.

Vertaalfout

In veel media wordt de vraag gesteld of toch niet één van die vele artsen die Lubitz zou hebben bezocht aan de bel had moeten trekken. Een logische vraag, maar het werkelijke aantal artsen in die maand ligt aanmerkelijk lager.

Bij de vertaling van berichtgeving van het Franse persbureau AFP, sloop er een fout in de berichtgeving van veel media. Hierdoor lijkt het alsof maar liefst zeven artsen door Lubitz geconsulteerd zijn in de maand voor de ramp.

Dat is onjuist. Tijdens de persconferentie van donderdag stelde procureur Brice Robin dat Lubitz in die vier weken zevenmaal een bezoek heeft gebracht aan een een medicus. Hieronder was een psychiater die hij drie keer bezocht, maar ook een reguliere huisarts en een oogarts. Hij bezocht dus slechts drie verschillende artsen. Het AFP heeft dit na navraag door de Volkskrant bevestigd.

De oogarts is in principe niet met het dilemma geconfronteerd - Lubitz was depressief, maar zijn zicht was nog goed genoeg om te kunnen vliegen. Het waren dus niet zeven, maar slechts twee personen die in die laatste maand de beslissing hadden kunnen nemen het beroepsgeheim aan de kant te zetten.

Volgens Zaat is het de artsen eigenlijk niet aan te rekenen dat ze niets gemeld hebben aan de instanties. 'Dit had werkelijk niemand kunnen voorzien.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden