Berlusconi zet rechtse alliantie naar zijn hand

Het logo is er, er is al een naam en er is, het spreekt haast vanzelf in een partijendemocratie van democratische partijen, zelfs al een partijleider....

Nu alleen nog een partij, dat wil zeggen: leden, een ledenadministratie, ledenvergaderingen, statuten en, lieve help, ook nog zoiets buitenissigs, ja, ouderwets als een programma. Maar als daar ook nog even vlug in voorzien wordt, dan is de nieuwe politieke partij van Italië, de Partito della Libertà, ‘de Partij van de Vrijheid’, een feit.

Het logo toont de Italiaanse driekleur tegen een achtergrond van blauwe golfjes, vermoedelijk zoals die vanuit het raam van zekere villa te zien zijn in een van de fraaiere baaien van Sardinië. Samen met dat logo werd de naam begin van de maand per notariële acte vastgelegd en bij de relevante merkenbureaus gedeponeerd. Degene op wier naam dat gebeurde was Michela Vittoria Brambilla, een kek mantelpakje met vlammend rood haar tot royaal over de schouders, opplaknagels en handen die onder toezicht van een manicure staan.

Van haar politieke verdiensten of overtuigingen is weinig geboekstaafd. Of het moest zijn dat zij sinds een jaar in een van de clubjes van Forza Italia een rol vervult.

En dan valt het kwartje, want de ware oprichter van de Partito della Libertà is niemand minder dan Silvio Berlusconi, minister-president in ruste, leider van Italiës oppositie, ondernemer op grote schaal in vooral de media en onvermoeibaar manipulator van meningen.

Alles aan de nieuwe partij is van plastic, zelfs de stoeipoes die ervoor tekende. Met politiek, laat staan met democratische partijpolitiek in een partijendemocratie, heeft de Partito della Libertà net zomin iets te maken als Forza Italia.

Formeel moest de oprichting nog even geheim blijven, in Italië de beste garantie om het nieuws mediabreed te laten uitlekken. En dus domineert het niet bestaande nieuws over een niet bestaande partij, een constructie van kunststof met louter verzonnen eigenschappen, al enkele dagen de Italiaanse media.

’t Is zomer, Silvio verveelt zich, op Sardinië komen geen wereldleiders meer een potje voetballen of een avondje croonen nu hij geen minister-president meer is – en, wat belangrijker is, de krantenpagina’s en televisiejournaals berichtten al weken achtereen over de stroperige wijze waarop de samenwerkende partijen van links in Italië proberen een sociaal-democratische eenheidspartij op te richten. Moeizame gesprekken over het programma, nog moeizamer gesprekken over het ineenvoegen van de verschillende partijculturen, de moeizaamst denkbare gesprekken over de nieuwe leider die, dat spreekt, dit najaar door de leden moet worden aangewezen. Een mijnenveld, vol strompelende en zorgelijk ogende mannen en vrouwen die er dikwijls al een heel leven in het tergende getob van de parlementaire democratie op hebben zitten.

Dat kan Berlusconi sneller: die heeft nog wel een matrijs staan waarin je met wat heet plastic zo een partij kan gieten.

De ideologie van de Italiaanse politiek – en in het verlengde daarvan: de kieswet – streeft naar een bipolair stelsel. Het mooist zou zijn wanneer dat, naar Anglo-Amerikaans voorbeeld, uit twee partijen zou bestaan, maar omdat Italianen in een retorische traditie staan, is twee blokken van partijen ook al goed. Links staat het legertje partijen waarvan de voornaamste samenwerken in L’Ulivo, rechts staan de vier deelnemers in Berlusconi’s Casa delle Libertà.

Nu er ter linkerzijde een grote volkspartij aan lijkt te komen, waarin weliswaar lang niet alle linkse partijen op zullen gaan, maar die toch een flink deel van het electoraat zal vertegenwoordigen, moet rechts ook iets doen, zal Berlusconi geredeneerd hebben. Van de te vormen rechtse eenheidspartij is al geruime tijd sprake.

Het enige wat Berlusconi bij de oprichting van zijn Partito della Libertà verzuimde was de beoogde deelnemers te informeren: die vernamen uit de krant dat zij aanstonds onder een nieuwe regeling zouden vallen. Opmerkelijk genoeg blijken twee van die partijen daar niet voetstoots mee akkoord te gaan. De leider zegt nu de nieuwe partij uitsluitend uit voorzorg, zeg maar gerust: met ver vooruitziende blik, te hebben opgericht.

Michaël Zeeman

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden