Berlusconi rekent af met Mussolini-syndroom

OP 21 NOVEMBER 1994 werd de toenmalige Italiaanse regeringsleider Silvio Berlusconi een dagvaarding in de hand gedrukt, waarin hij werd beschuldigd van corruptie....

Precies zeven jaar en circa evenveel kabinetten later is de zaak rechtgezet. Berlusconi, inmiddels voor de tweede keer premier, treft geen enkele blaam. Een eerder vonnis, waarin hij tot twee jaar en negen maanden cel werd veroordeeld, is deze week door de Hoge Raad in Rome in mootjes gehakt. Samengevat luidt het oordeel: over en sluiten, geen enkel bewijs.

Dus geen justitiële vormfouten of verstreken termijnen, zoals in andere voor de mediatycoon gunstig verlopen processen. Deze keer is Berlusconi gewoon onschuldig.

De premier heeft tussen 1989 en 1992 géén rechters en belastingambtenaren omgekocht met een half miljard gulden, opdat zij een oogje zouden dichtknijpen bij de spectaculaire expansie van zijn mediaconcern. Ten onrechte werd derhalve een jaren durende heksenjacht op de Milanees gevoerd. En dat hij destijds voortijdig het veld moest ruimen op basis van onjuiste beschuldigingen, was dus bizar. Op een paar kleinigheden na is hij thans strafrechtelijk brandschoon, en valt hem niet veel meer te verwijten dan dat hij superrijk is. Net als zijn branchegenoot Michael Bloomberg, de nieuwe burgemeester van New York.

Diens rijkdom en belangen in de media-industrie waren voor de New Yorkers geen moment een serieus beletsel om hem tot eerste burger van 's werelds hoofdstad te kiezen. De Italianen dachten er in mei dit jaar net zo over, toen zij in overgrote meerderheid op Berlusconi stemden. Mocht hij er een zooi van maken, bijvoorbeeld door zijn beloftes niet na te komen of toch zijn eigen zakenbelangen te laten prevaleren, dan zal hij over vijf jaar worden weggestemd, of zo mogelijk eerder sneuvelen in het parlement.

De uitspraak van de Hoge Raad - spectaculair gezien de voorgeschiedenis en de chronische twijfels vooral buiten Italië over de handel en wandel van Berlusconi - volgde daags na een politiek huzarenstuk. De Italiaanse premier is erin geslaagd een grote meerderheid van het parlement te overtuigen van de noodzaak het wereldwijde terrorisme te lijf te gaan.

Italië stuurt 2700 soldaten richting Afghanistan en kiest zonder voorbehoud de zijde van de Amerikanen en Britten. De miljarden verslindende operatie moet volgens Berlusconi worden gezien als onderdeel van 'een strijd van de beschaafde wereld tegen barbarij'. En niemand, zo voegde de premier eraan toe, hoeft zich enige illusie te maken over de tijdsduur van de oorlog: langdurig, ongelimiteerd en ook nog vol pijn.

De Italiaanse deelname, en vooral het feit dat het grootste deel van de centrum-linkse oppositie daarmee akkoord gaat, is zonder overdrijving historisch. Te vergelijken met de instemming van de Duitse Bondsdag met het ter beschikking stellen van Duitse militairen voor Enduring Freedom.

Het unanieme besluit van Tweede Kamer en Romeinse Senaat kan als definitieve afrekening met het Mussolini-syndroom worden bestempeld. Juist vanwege het desastreuze verbond van de toenmalige Italiaanse dictator met Hitler-Duitsland was Italië na 1945 altijd uiterst terughoudend zodra het om militair ingrijpen ging. Vredestroepen ja, op de Balkan zelfs in groten getale, maar gevechtseenheden nog nooit. Nu is zelfs het vlaggenschip van de marine, de Garibaldi, op volle oorlogssterkte gebracht.

Als Wim Kok zich al beledigd voelde toen hij er afgelopen zondag niet bij mocht zijn toen de Britse premier Blair in Londen vertrouwelijk over zijn reis door de moslimwereld berichtte, kan men zich voorstellen hoe de eveneens in eerste instantie gepasseerde Berlusconi zich voelde. Totaal miskend, terwijl hij toch gouden tijden beleeft. Hij is immers juridisch dik in orde alsmede betrouwbaar partner van het westerse bondgenootschap.

Gek genoeg doet hij zijn nieuwe imago weer geweld aan met een gewaagd spektakel. Vandaag, zaterdag, is door hem uitgeroepen tot 'USA Day'. Samen met miljoenen landgenoten wil Berlusconi door Rome marcheren uit solidariteit met de VS. Amerikaanse vlag meenemen.

Het linkse stadsbestuur beschouwt de show als provocatie en staat daarom gelijktijdig een demonstratie toe van anti-globalisten, die deze zomer al in Genua van zich deden spreken. Zij zijn tegen de oorlog en dus tegen Amerika. Italië, het blijft toch een beetje cabaret.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden