Berlijnse bouwgekte voer voor hijskraanfetisjisten

Na jaren van driftig bouwen is Berlijn nog steeds een stad vol gaten. De Potsdamer Platz, eens een lege vlakte aan weerszijden van de Muur, is nu een imposant eilandje van gedurfde nieuwbouw, waar het filmfestival zijn thuisbasis heeft gevonden....

Het nieuwe gezicht van Berlijn krijgt langzaam vorm; uiteraard niet zonder conflicten en emoties. De veranderingen inspireerden enkele Berlijnse regisseurs tot het maken van films waarin hun stad de hoofdrol speelt. De documentaire Berlin Babylon van Hubertus Siegert is een fascinerend verslag van de explosie aan bouwactiviteiten in de jaren negentig. Luchtopnamen tonen pijnlijk duidelijk waar de gaten liggen. Niet alleen leverde de val van de Muur een groot braakliggend terrein op, ook bleek in Oost-Berlijn een groot aantal rijp voor de sloop.

Siegert werkte vijf jaar aan zijn film, waarin hij niet alleen architecten als Renzo Piano en Rem Koolhaas volgt tijdens hun werkzaamheden, maar ook laat zien waar het uiteindelijk om draait: het werk ter plekke, van bouwopzichters, betondraaiers, metaalbewerkers en zelfs duikers - voor het controleren van betonconstructies onder water.

Berlin Babylon is met zijn anderhalf uur aan de lange kant - alleen hijskraanfetisjisten en andere aficionado's zullen niet genoeg krijgen van de bouwgekte. Dat het nog gekker kan, bewijst Manfred Wilhelms met zijn film Die Legende vom Potsdamer Platz, waarin beelden van de vorderingen van de nieuwbouw op het plein worden afgewisseld met archiefmateriaal en interviews met oude Berlijners, die hun herinneringen delen. Bijna zes uur duurt Wilhelms' nauwkeurige verslag.

Jürgen Böttcher kreeg in 1981 van de Oost-Duitse autoriteiten opdracht een film te maken over de werkzaamheden aan de verschillende Marx-Engels-monumenten, die een plaats zouden krijgen op de Alexanderplatz. De monumenten kwamen er (onder luid protest, in 1986) maar het filmmateriaal werd opgeslagen in een archief.

In zijn film Konzert im Freien contrasteert Böttcher de oude beelden van bevlogen werkende, socialistische kunstenaars met een hedendaags optreden van twee jazz-muzikanten op het plein. De monumenten zijn inmiddels bedekt met graffiti.

De films geven aan hoezeer de ontwikkeling van hun stad de Berlijners na aan het hart ligt - of het nu gaat om het uitdrijven van pijnlijke herinneringen, of het vorm geven aan nieuwe idealen. Een internationaal publiek zullen deze films niet bereiken; daarvoor zijn ze te zeer plaatsgebonden of particulier. Voor buitenstaanders geven ze wel indringend inzicht in de symbolische functie van Berlijn, waar ondanks de nieuwbouw op iedere straathoek de geschiedenis opduikt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.