Beritan heeft meer dode dan levende zussen

Beritan heeft meer dode zussen dan levende, want zij zijn stuk voor stuk vertrokken om te vechten in de bergen.

Beri Shalmashi
Een PKK-strijder poseert met wapens in de bergen van Koerdistan Beeld anp
Een PKK-strijder poseert met wapens in de bergen van KoerdistanBeeld anp

De verkiezingen van zondag lijken Turkije te hebben veranderd, welke regering nu ook gaat worden gevormd. De Koerden en andere 'minderheden' krijgen nu al meer erkenning en een gevoel van gelijkwaardigheid. Deze dagen denk ik het meest aan mijn oud-filmstudent Beritan. Bij onze laatste ontmoeting bezoek ik haar in een groot kamp van de in Turkije verboden PKK, ver over de grens in Irak.

Het is dan eind 2013. Beritan heeft meer dode zussen dan levende, want zij zijn stuk voor stuk vertrokken om te vechten in de bergen, in het hart van Koerdistan, waar Turkije, Iran en Irak in elkaar overlopen. Hun portretten hangen in een rij aan de muur van het ouderlijk huis met twee kamers. In een kamer wordt televisie gekeken en gezwegen over de dood van de meisjes. In de andere kamer ligt gestapeld beddengoed en er hangt de laatste foto van de jongste zus die ook met de bergen trouwde.

Beritan kijkt weemoedig naar haar zusje die veel te gezegend lacht voor een meisje met een Kalasjnikov. Zij wil niet naar de bergen, maar misschien heeft ze geen keuze, want ze wil niet trouwen in Makhmour, in het tot stad verworden kamp. Er is hier geen toekomst, alleen een verleden dat elke dag wordt afgestoft en opgepoetst. Hier is de in Turkije gedetineerde Abdullah Öcalan de baas en al gonzen zijn idealen in de harten van zijn volgelingen, het houdt ze gevangen, net als hij. Want terwijl het thuisland verandert, leven zij in ballingschap. Beritan wil weg.

Terug naar Turkije is moeilijk, want ze is geboren in de PKK en daarmee zijn haar mogelijkheden beperkt. Meestal loopt ze verveeld door Makhmour en is als overgebleven dochter de enige verlorene, met een gezicht veel ouder dan zijzelf, vol fijne lijnen van zorgen die zich in haar wezen hebben genesteld.

Wanneer IS een half jaar later, in de lente van 2014 Irak bestormt, vallen de strijders ook Makhmour aan en de oorlog marcheert letterlijk bij Beritan door de straat. Vanaf dan vecht de PKK van Makhmour tot aan Kobani in Syrië tegen de nieuwe vijand. Meisjes als Beritan's zusje strijden mee en worden geprezen door de wereld, die glundert bij het beeld van gewapende Koerdische vrouwen. Ik weet niet of Beritan toch maar is gaan vechten nadat het strijdtoneel zich heeft verplaatst, of dat zij Makhmour is ontvlucht en misschien wel terug is naar Turkije.

Maar ik wens voor haar dat Turkije nu een land wordt waar zij en alle anderen als zij zich thuis voelen en veilig en gehoord. Als je dan nog tegen IS wil vechten, is dat een ander verhaal. Maar het lijkt me een gezonde ontwikkeling als je niet meer, zoals de zussen van Beritan, de noodzaak voelt te moeten vechten tegen een regering als die van Turkije. Als je stem telt in het parlement, dan hoef je niet meer met de bergen te trouwen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden