Berisha staat ontwikkeling Albanië in de weg

De Albanezen hebben duidelijk gekozen tégen oud-president Berisha. Die klaagde meteen over fraude. De dreiging van geweld maakt de regering krampachtig....

Sali Berisha, leider van de oppositionele Democratische Partij (PD), is woedend en beschuldigt de regerende Albanese socialisten van stembusfraude. Onafhankelijke Albanese commentatoren trekken een heel andere conclusie. Als Berisha het leiderschap van de PD in 1997 had neergelegd, was er een goede kans geweest dat de Democraten nu de parlementsverkiezingen in Albanië hadden gewonnen.

De Albanese kiezers stemden niet op de Socialistische Partij (PS), maar tégen Berisha. Zondag wonnen de socialisten in de tweede ronde van de parlementsverkiezingen in 37 van de 44 districten, waar geen partij op 24 juli meer dan 50 procent van de stemmen had gehaald. In enkele districten wordt de uitslag pas vandaag bekend. Gecombineerd met de reeds in de eerste ronde behaalde zetels, beschikken de socialisten en hun bondgenoten echter nu al over een drievijfde meerderheid in het parlement. Genoeg om een regering te vormen en de president te kiezen.

Met deze uitslag vormt Albanië een uitzondering op de regel in ex-communistische landen dat zittende regeringen worden weggestemd. De populaire Albanese commentator Fatos Lubonja wijt dat aan de persoon van Berisha. Door zijn terugkeer naar de macht te blokkeren, gaven de Albanese kiezers blijk van verantwoordelijkheidsbesef, stelt hij. De herinneringen van kiezers aan de laatste gewelddadige maanden van Berisha's bewind in 1997 zijn te vers. Die aan zijn mislukte coup-poging in september 1998 eveneens.

Sali Berisha - een hartchirurg die behoorde tot de elite onder dictator Enver Hoxha - werd in 1992 de eerste democratisch gekozen president van Albanië. Ondanks terreur tegen opponenten - Fatos Nano, de leider van de sociallisten, werd gevangen gezet - was zijn populariteit in binnen- en buitenland in de periode 1992-1996 groot. Internationale kritiek barstte pas los na de gewelddadige, frauduleuze verkiezingen van 1996.

In het voorjaar van 1997 stortten de piramidespelen in, die Berisha welig had laten tieren en waaraan hij zijn populariteit te danken had. Ondanks hevige protesten weigerde Berisha af te treden. In plaats daarvan stelde hij wapendepots voor zijn aanhangers open. Albanië gleed af naar de chaos. Onder zware internationale druk werd Berisha uiteindelijk gedwongen afstand te doen van de macht.

De vervroegde verkiezingen van 1997 werden gewonnen door de socialisten van Nano, die uit de gevangenis was ontsnapt. Berisha heeft dit verlies nooit kunnen verkroppen. Nog tijdens zijn stembusgang op 24 juli maakte hij het V-teken als gebaar van vastbeslotenheid wraak te nemen.

De ex-communisten van de PS hebben de afgelopen vier jaar een moeizaam begin gemaakt met het herstel van de rechtsstaat. Angst voor Berisha leidde daarbij steeds tot krampachtig gedrag. Nog steeds worden overheidsgebouwen in Albanië zwaar bewaakt. Na Berisha's coup-poging in 1998 trad Fatos Nano af als premier. Hij werd vervangen door de jonge Pantelie Majko, en die op zijn beurt weer door de huidige Albanese premier Ilir Meta.

Beschuldigingen dat zowel Majko als Metea marionetten zijn van Nano, worden in Albanië niet alleen door Berisha geuit.

De Albanese kiezers hebben duidelijk gekozen voor stabiliteit, afstand van het gewelddadige verleden en openheid naar Europa. Nationalistische thema's, zoals de gevechten van het UCK in Macedonië, speelden in de stembusstrijd nagenoeg geen rol. Het is aan de Albanese politici om te breken met het verleden. Dat betekent het opgeven van de controle over de SP door Nano.

Het grootste obstakel voor normalisering blijft echter het leiderschap van Berisha van de Democratische Partij, waar hij nog steeds weigert afstand van te doen. Daardoor zal Albanië net als de afgelopen vier jaar van een normale oppositie verstoken blijven, met een krampachtige, de facto eenpartijstaat als gevolg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden