Bergsma's lange weg naar een sensationele zege

In zijn jeugd merkte niemand hoe goed hij kon schaatsen. Daarna bouwde hij gestaag aan een carrière als stayer. Bijna was Jorrit Bergsma voor Kazachstan naar de Spelen gegaan, maar dat plan blies hij af. Zo liep hij, als olympisch kampioen, wel 182 duizend euro winstpremie mis.

SOTSJI - Schaatsen

Mannen 10 kilometer

Als Jorrit Bergsma zijn drieste plannen van 2009 had doorgezet, zou hij dinsdagavond olympisch kampioen voor Kazachstan zijn geworden. Dan had hij, als genaturaliseerde Kazach, voor zijn goud op de 10 kilometer een kwart miljoen dollar (182 duizend euro) premie gekregen. 'Plus een appartement in Astana en een dikke auto', zei de Fries lachend.

De schaatskampioen van Kazachstan, in de herfst 2009, bleef uiteindelijk Nederlander. De internationale schaatsunie ISU weigerde hem en vier anderen uit de marathonploeg van Jillert Anema de toegang tot de World Cup.

Nog belangrijker was dat de belofte dat hij een dubbele nationaliteit zou kunnen aanhouden niet bleek te kloppen. Bij een keuze voor Kazachstan zou Bergsma zijn Nederlanderschap verliezen. Zo'n offer voor een olympisch schaatsloopbaan ging hem te ver.

Zijn naturalisatie was al ver gevorderd. Een Nederlandse journalist heeft zelfs een kopie van het paspoort: het blauwe document draagt het serienummer N06430702 en is uitgeschreven op 1 december 2009.

'Ik heb wel gehoord dat het paspoort er was', zegt de schaatser. 'Maar ik heb het zelf nog nooit gezien.'

Dinsdag kon Bergsma, na zijn sensationele overwinning op de favoriete Sven Kramer, zich niet druk maken over de Kazachse beloningen die hij is misgelopen. Het Nederlands olympisch comité betaalt kampioenen 'slechts' 30 duizend euro, met zijn eerdere brons op de 5 kilometer had hij al een bedrag van 15 duizend euro verdiend.

Elfstedentocht

De stayer maakte zich gisteravond slechts druk om de heilige graal die hij uit de handen van Kramer had gehouden. Het goud van de 10 kilometer was hem zo lief dat hij zich niet à la Jorien ter Mors liet verleiden tot een boude uitspraak over het grotere belang van de Elfstedentocht, dat andere grote doel uit zijn loopbaan.

'Voor de Friese schaatser en de marathonschaatser, die ik ben, is de Elfstedentocht het ultieme', zei hij. 'Maar dit komt erbij in de buurt.'

Jorrit Bergsma uit Oldeboorn, een aardige zeiler tijdens de Sneekweek, was tijdens zijn jeugd opmerkelijk genoeg een onontdekt schaatstalent. 'Er zijn geen 10 kilometers bij de junioren', zegt hij daarover.

Zijn persoonlijk record op de 500 meter was van desastreus niveau: 41,05 seconden. Hij reed in november op Calgary een testrace om die schandvlek nog eens weg te poetsen. Het werd 38,90.

Hij ging op zijn zestiende marathons rijden. Bergsma bleek aardig mee te kunnen, maar niemand had in hem de ruwe diamant vermoed die na het nodige slijpwerk zou kunnen schitteren.

Na zijn eerste jaar hardrijden onder Jillert Anema, in de winter van 2009-2010, begon zijn carrière vaart te maken. Hij plaatste zich als Nederlander voor de World Cups van de winter van 2010. 'Het was het Svenloze jaar', zei hij later over die periode.

Zelf was hij in 2010 natuurijskampioen van Nederland geworden tijdens de dagen dat het land op de kop stond door de wisselfout van Sven Kramer op de Spelen van Vancouver. Zelfs de rustige Jorrit Bergsma was aangedaan. Sven had die olympische titel verdiend. Hij was de beste, was zijn simpele uitleg.

Gouden recept

De stayer zat onrustig naar die rit te kijken, op de bank bij een vriend in Kampen. Hij besloot ter plekke om toch bij Anema te blijven, hoewel hij een zwaar concurrerend bod had gekregen van een andere marathonploeg. Hij werd de marathonschaatser die de langebaan erbij ging doen. Dat bleek een gouden recept.

De onervaren schaatser kon zich richten op de ervaren Bob de Jong, die in 2011 wereldkampioen op de 5 en de 10 kilometer werd in Inzell. Bergsma zat daar op de tribune, want ziekte had het tweede deel van zijn seizoen verstoord.

Vorig jaar pakte hij zelf de wereldtitel, in Sotsji, bij de WK afstanden. Coach Anema bleef na dat grote wapenfeit op Bergsma inpraten. Dat hij Kramer, de ogenschijnlijk onoverwinnelijke, kon verslaan als hij op de 10 kilometer in zijn flow zou weten te kruipen. In die toestand, wanneer het lijf geen vermoeidheid meer lijkt te voelen, zou hij Kramer kunnen aanvallen.

Twee keer verloor Bergsma deze winter nog van Kramer, bij de NK afstanden in oktober en op het olympisch kwalificatietoernooi van eind december. Toch was er geen paniek. Hij had zich als geen ander gefocust op de 10 kilometer van Sotsji.

Zelfverzekerder

Hij vertelde in de aanloop dat hij veel geleerd had. Dat hij zelfverzekerder was geworden door de jaren heen. Dat zijn Heather (Heather Richardson, de Amerikaanse ex-wereldkampioene, red.) hem veel zelfvertrouwen had gegeven. Als zo'n vrouw van je houdt, dan ben je toch iemand, zei hij.

Zij was van slag in Sotsji. Bergsma verknalde zijn 5 kilometer op de eerste zaterdag van het olympische toernooi. Hij droomde van goud maar het werd slechts brons.

Hij verteerde die tegenslag als een routinier. Het voelde voor hem als de alarmtoon van een wekker. Het was een teken dat hij de 10 kilometer heel anders moest aanpakken: voorzichtiger beginnen en snel eindigen. Zo voerde hij het dinsdag uit en legde hij Sven Kramer met een daverende klap op diens pijnlijke rug.

Jorrit Bergsma winnaar 10 kilometer

Jillert Anema coach van Bergsma

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden