ReportageCORONAVIRUS

Berenice ging van uitverkochte concertzalen naar het bijstandsloket

Zelfstandigen die door de coronacrisis in de financiële problemen zijn geraakt, kunnen in sommige gemeenten al financiële steun aanvragen.  En dat doen ze ook massaal. 

Berenice van Leer, zangeres en actrice.Beeld Klaas Jan van der Weij

Zangeres Berenice van Leer (40) stond vorige maand nog voor een uitverkocht TivoliVredenburg, en nu staat ze met één been in de bijstand. Ze is een van de duizenden zelfstandigen die door de coronamaatregelen haar opdrachten, en daarmee haar volledige inkomen, zagen verdampen. Daarom meldt ze zich maandagmiddag in het digitale bijstandsloket van de gemeente Amsterdam.

En ze is niet de enige. Sinds de uitbraak van de coronacrisis kreeg de hoofdstad 5.100 aanvragen binnen voor Bijzondere bijstand (Bbz). Die worden allemaal beoordeeld volgens de versoepelde Bbz-regeling die het kabinet dinsdag afkondigde. Zelfstandigen hoeven daardoor niet eerst terug te vallen op het inkomen van hun partner of eigen vermogen, en hun bedrijf wordt niet langer getoetst op levensvatbaarheid.

Noodwetgeving

De noodwetgeving voor die versoepelde regeling moet nog langs de Raad van State, maar grote gemeenten willen daar niet op wachten, zei de voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) Peter Heijkoop zaterdag al in de Volkskrant. Hij verwachtte dat de eerste loketten maandag geopend zouden zijn. En inderdaad: in Groningen, Utrecht, Rotterdam en de Drechtsteden (waar Heijkoop wethouder is) geldt inmiddels een versnelde aanvraagprocedure. In Tilburg en Eindhoven wordt er nog aan gesleuteld.

In Amsterdam moet zangeres Van Leer een ‘ondernemerscheck’ invullen. Ze loopt de vragen over haar winst (gemiddeld 2.088 euro per maand) en haar woonsituatie (alleenstaand) geroutineerd langs. Ze kent de vragenlijst, omdat het dezelfde is als die ze al op vrijdag 13 maart heeft ingevuld. Dat was vier dagen voordat het kabinet zijn noodmaatregelen afkondigde en één dag nadat het kabinet aankondigde dat alle grote evenementen met meer dan honderd personen werden afgelast.

Kraak & Smaak

Een mededeling die Van Leer niet snel zal vergeten. ‘Ik zat thuis met een computerhulp van Apple. We moesten wachten op een update dus ik zette het nieuws aan. Ik keek die gast aan en zei: ‘Oké nu stort mijn wereld in’.’ Want Van Leer verdient haar brood met optredens voor meer dan honderd mensen. Met de band Kraak & Smaak toerde ze de wereld over. Vorige week zou ze nog in The Garage in Londen staan.

Maar dat was dus voordat door corona haar agenda in één klap werd leeg geveegd. Van een vriend kreeg ze het advies om bijstand aan te vragen. Ze vulde het digitale formulier in, maar kreeg niet binnen vier dagen de beloofde reactie. Vandaar dat ze maandag een nieuwe poging waagt. Om er zeker van te zijn dat haar aanvraag volgens de nieuwe richtlijnen wordt beoordeeld, draait Van Leer nog even het telefoonnummer van de gemeente.

Een automatisch antwoordapparaat waarschuwt dat het erg druk is op de lijn en benadrukt nog maar eens dat alle informatie ook te vinden is op Amsterdam.nl. Maar Van Leer wacht geduldig af. Vijf, tien, twintig minuten. Dan komt er een medewerker aan de lijn. ‘Het is stervensdruk’, verontschuldigt hij zich. ‘Het kan zomaar dat u deze week wordt gebeld of misschien volgende week. Maar we gaan écht iedereen helpen mevrouw’, klinkt het welgemeend.

Snelheid voor procedures

Amsterdam was niet de enige gemeente waar de telefoon gisteren roodgloeiend stond, weet VNG-voorzitter Heijkoop. In zijn eigen gemeente kwamen maandagochtend 485 aanvragen binnen, normaal zijn dat er tientallen per jaar. Hij wil ze deze week al uitbetalen. De toets of dat rechtmatig is, gebeurt achteraf. ‘Het is natuurlijk onvermijdelijk dat hiermee wordt gefraudeerd, maar snelheid gaat even voor procedures. De nood is hoog.’

Zo ook bij Van Leer. Geen optredens betekent voor haar geen inkomen. Ze heeft nog 2.000 euro die ze apart had gezet voor de belastingen en btw-afdracht, maar langer dan twee maanden kan ze het daarmee niet uitzingen. Toch doet ze niet van harte een beroep op gemeenschapsgeld. ‘Ik heb vanaf mijn zestiende alles in mijn eentje opgebouwd, met mijn stem. Dat ik nu mijn handje moet ophouden, vind ik een raar gevoel. Ik wil geen uitkering, ik wil keihard werken.’

Als Van Leers aanvraag wordt goedgekeurd, ontvangt ze straks maximaal 1.200 euro per maand. Het bestaansminimum. Een stuk minder dan ze gewend is. De huur van haar zangstudio heeft ze maar vast opgezegd, evenals haar abonnementen op de krant en het WNF. ‘Het brengt me terug naar het gevoel dat ik als student had, natuurlijk wil ik dat niet. Maar het dwingt me ook om pas op de plaats te maken en te zien wat echt belangrijk is. Uit eten is leuk, maar ik kan ook thuis etentjes geven.’

En nu ze haar studio in huis heeft gehaald, heeft ze wel alle ruimte om nieuwe muziek te schrijven tijdens haar quarantaine. Homebound, heet het toepasselijke nummer dat ze daarover vorige week schreef.

Verder lezen

Wat moet ik als zzp’er nu doen? Lees hier de vijf stappen. 

In grote steden in Nederland gaan vanaf maandag loketten open waar zzp’ers die in de financiële problemen komen door de coronacrisis bijstand kunnen aanvragen. Kleinere gemeenten zullen waarschijnlijk later in de week volgen,verwacht Peter Heijkoop van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).

Met een niet eerder vertoond pakket aan rigoureuze steunmaatregelen hoopt het kabinet de nationale economie in elk geval drie maanden lang door de coronacrisis te slepen.

Corona treft vooral de zwakke broeders van de arbeidsmarkt: zzp’ers, oproep- en uitzendkrachten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden