Berechting Bouterse nog lang niet voorbij

De berechting van de Surinaamse president Desi Bouterse voor de Decembermoorden van 1982, is niet definitief van de baan. Het Constitutioneel Hof moet nog altijd beslissen of de omstreden amnestie voor de 25 verdachten in strijd is met de grondwet.

De Surinaamse president Desi Bouterse (links) en zijn vrouw vorig jaar bij de begrafenis van Nelson Mandela. Rechts premier Di Rupo van België.Beeld anp

De krijgsraad oordeelde maandag in het nadeel van de nabestaanden die vinden dat de rechtszaak weer moet worden hervat. Dit kwam niet als een verrassing voor de families. De 25 verdachten stonden tussen 2007 en 2012 terecht voor de executie in Fort Zeelandia van 15 prominente tegenstanders van het toenmalige militair regime van Bouterse.

Het proces tegen Bouterse en zijn medeverdachten ligt echter sinds mei 2012 stil nadat het parlement hen in recordtempo amnestie had verleend. Hierop besloot de krijgsraad de vervolging op te schorten. De rechters wilden eerst duidelijkheid of de Amnestiewet in strijd is met de grondwet. Deze bepaalt namelijk dat niet mag worden ingegrepen in een lopende rechtszaak.

Wanneer het Constitutioneel Hof, dat nog moet worden opgericht, zich hierover zal buigen is onduidelijk. Behalve een uitspraak van dit hof, moet Bouterse ook vrezen dat de oppositie de Amnestiewet intrekt als ze de verkiezingen van mei volgend jaar wint.

De nabestaanden vinden de procedure bij het Constitutioneel Hof onnodig en putten sinds begin dit jaar moed uit een beslissing van het Hof van Justitie. Dit hoogste Surinaamse rechtscollege bepaalde toen dat het proces tegen een van de verdachten, Edgar Ritfeld, weer moest worden hervat door de krijgsraad.

Luitenant Soerindre Rambocus (rechts),een van de op 8 december 1982 geëxecuteerde militairen.Beeld anp

Internationale klacht

Ritfeld zegt al jaren onschuldig te zijn en eiste dat zijn vervolging wordt voortgezet. Omdat hij als enige van de verdachten in beroep ging tegen schorsing van zijn vervolging, wordt nu alleen zijn proces hervat. De nabestaanden vonden echter dat alle rechtszaken moesten worden hervat na de beslissing van het Hof van Justitie eerder dit jaar.

'De rechters zeggen tegen de krijgsraad: je moet doorgaan met de vervolging. Punt', zei Hugo Essed, raadsman van de nabestaanden, toen in de Volkskrant. 'Deze uitspraak is voor Suriname belangrijke jurisprudentie. Het heeft een precedentwerking voor de andere zaken.'

De krijgsraad besloot maandag echter de nabestaanden niet ontvankelijk te verklaren. 'We hadden deze beslissing wel verwacht', zegt nabestaande Shanti Sheombar vanuit Paramaribo. Ze verloor haar broer Jiwansingh bij de Decembermoorden. 'Maar we proberen alles om ervoor te zorgen dat de schuldigen hun straf niet ontlopen. Onze hoop is nu gevestigd op de internationale klacht die we hebben ingediend tegen de Surinaamse regering.'

Omdat ze zagen aankomen dat het proces zou doodlopen, begonnen 59 nabestaanden in augustus voor het eerst sinds 1982 een internationale procedure tegen de Surinaamse overheid. In een klacht bij de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) eisen ze dat Paramaribo excuses aanbiedt voor de moorden en de amnestie intrekt.

De Surinaamse regering verloor in 2005 een soortgelijke procedure van 130 nabestaanden van tientallen inwoners van Moiwana. De dorpelingen werden in 1986 door het Surinaamse leger gedood tijdens de strijd tegen de rebellen van Ronnie Brunswijk. De nabestaanden werden toen volledig in het gelijk gesteld door het Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens in Costa Rica.

Net als in de Moiwana-zaak kan de Surinaamse regering straks tot een miljoenenschadevergoeding worden veroordeeld. 'Dit is nog de enige weg die openligt', betoogde nabestaande Eddy Wijngaarde in augustus na bekendmaking van de klacht bij de OAS. Zijn broer Frank was in 1982 een van de vijf omgebrachte journalisten. 'Het is nu hopeloos. De zaak ligt stil en er heerst angst.'

Verjaardag Bouterse

Pikant is dat de uitspraak van de krijgsraad kwam op de verjaardag van Bouterse. De oud-legerleider werd maandag 69 jaar. 'De president van de Republiek Suriname, Z.E. Desiré Delano Bouterse, mag zich heden gelukkig prijzen dat hij met de wil van de Almachtige zijn 69ste geboortedag mag herdenken', staat in een advertentie in een krant. Bouterse staat er lachend op, gezeten achter zijn bureau. In de advertentie laat zijn woordvoerder Clifton Limburg weten dat de president 'dit heugelijke feit in alle stilte wenst te gedenken' en derhalve verhinderd is om bezoek en felicitaties te ontvangen.

Advertentie waarin Bouterse de Surinamers bedankt die hem feliciteerden met zijn verjaardag.Beeld Kabinet van de President
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden