Beraamden gevluchte Syrische terreurverdachten een aanslag in Nederland?

En nog drie vragen over opgepakte Syrische strijders

Twee Syrische twintigers die in 2015 naar Nederland vluchtten, werden vorige week aangehouden omdat ze betrokken zouden zijn bij terrorisme in Syrië. Het is niet de eerste keer dat dit verband wordt gelegd.

Een strijder van Jabhat al-Nusra. Twee Syrische vluchtelingen zijn in Nederland aangehouden omdat ze betrokken zouden zijn bij de aan Al Qaida gelieerde organisatie. Foto reuters

Waren die mannen van plan hier een aanslag te plegen?

Nee. Het verleden van de twee kwam aan het licht in verband met minder uitzonderlijke criminele activiteiten. Op het woonadres van een van hen werd een hennepkwekerij aangetroffen. Bij bestudering van hun telefoon en computers trof de politie daarna beelden aan met chatberichten en foto's waarop zij poseren met wapens in Syrisch strijdgebied. Zij zouden tussen 2012 en 2015 hebben gevochten bij de aan Al Qaida gelieerde organisatie Jabhat al-Nusra. De politie heeft geen enkel bewijs gevonden dat de mannen zich in Nederland met terroristische activiteiten bezighielden.

Heeft de Inlichtingen- en Naturalisatiedienst (IND) het verleden van deze mannen wel voldoende onderzocht?

Bij aankomst in Nederland checkt de IND altijd of asielzoekers (vermoedelijk) betrokken zijn geweest bij oorlogsmisdaden. Op basis van artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag hebben oorlogsmisdadigers namelijk geen recht op een verblijfstatus. IND'ers proberen '1F'ers' te ontmaskeren door hun vluchtverhalen te controleren en eventueel zelfs telefoons te onderzoeken. Soms bieden sociale media inzicht. Toch blijven de onderzoeksmogelijkheden vaak gebrekkig. Zeker in 2015, toen er maandelijks duizenden Syriërs het land inkwamen en medewerkers van de IND onder grote tijdsdruk stonden.

Dat het systeem feilbaar is, ligt dus voor de hand. Dat bleek afgelopen september ook al in het Amsterdamse debatcentrum De Balie. Daar werd een voormalige IS-strijder op een bijeenkomst herkend door een lid van het burgercollectief Raqqa is Being Slaughtered Silently.

Doet de overheid iets om gevluchte jihadisten onder statushouders alsnog op te sporen?

Er zijn nu zo'n 70 duizend Syrische vluchtelingen in Nederland, van wie de meesten deel uitmaakten van de grote vluchtelingenstroom in 2015. VVD-Tweede Kamerlid Malik Azmani vroeg vorige week aan staatssecretaris van Justitie Mark Harbers (even-eens VVD) of al die mensen niet opnieuw gecheckt zouden moeten worden. Harbers laat de IND onderzoeken wat een effectieve manier is om nog eens na te gaan of er mogelijk 1F'ers onder Syrische statushouders zitten. Het nieuwe kabinet heeft intussen al aangekondigd dat het de zogenoemde '1F-unit' binnen de IND de komende jaren zal uitbreiden.

Wat gaat er nu met de opgepakte Syriërs gebeuren?

Als vast komt te staan dat zij inderdaad oorlogsmisdaden hebben begaan, wordt hun verblijfsstatus ingetrokken. Zij verliezen daarmee hun recht op een woning en uitkering. Tegelijkertijd is uitzetten naar Syrië waarschijnlijk geen optie, aangezien zij daar als vijanden van het regime hun leven niet zeker zijn.

Dit is een situatie waarin meer 1F'ers in Nederland de afgelopen jaren zijn terechtgekomen, zegt hoogleraar Immigratierecht Peter Rodrigues van de Universiteit Leiden. 'Die worden dan voor hun levensonderhoud afhankelijk van maatschappelijke organisaties zoals kerken.' Rodrigues vindt dat 'limbo' geen goede situatie is. 'Niet voor die mensen en ook niet voor de openbare orde.' Hij ziet liever een regeling zoals in Groot-Brittannië, waar 1F'ers een verblijfsrecht krijgen dat komt te vervallen zodra zij veilig kunnen worden uitgezet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.