Bepaalt u uw stem bij deze raadsverkiezingen landelijk of lokaal?

Het vaste kiezerspanel van de Volkskrant

Met een Denk-stemmer die naar de PvdA terugkeert en een linkse kiezer die bij een ouderenpartij uitkomt. En: wat vinden zij van het referendum?

Ine Kreuk Beeld Jiri Buller

Ine Kreuk (66)

Woonplaats: Rotterdam
Stemde landelijk: PVV
Stemt vandaag lokaal: Leefbaar Rotterdam
Wiv? Beslist in het stemhokje

'De PVV is zo gezakt in de peilingen, ik ga toch maar Leefbaar stemmen. In het Kralingse Bos hangt het vol met posters van Eerdmans. Die ziet er natuurlijk niet uit: heel gereformeerd met dat rare brilletje. Maar ja, Leefbaar heeft dezelfde punten als de PVV. Ik hoop dat ze het tuig strenger aanpakken. En ik bedoel niet alleen etters van Marokkaanse komaf. Hoe komen jongeren aan dure auto's? Die gasten moeten ook uit de bijstand. Laat ze wat doen voor hun centen, al is het vrijwilligerswerk.
'Van de Wiv snap ik weinig. Maar het maakt niet uit wat je stemt, want uiteindelijk beslist de overheid gewoon.'

Bata Milojevic (53)

Woonplaats: Rotterdam
Stemde landelijk: Vrijzinnige Partij
Stemt vandaag lokaal: Stadsinitiatief Rotterdam
Wiv? Tegen

'Echt jammer dat het linkse blok in Rotterdam uiteen is gevallen, daar had ik graag op gestemd. Nu ga ik voor Jos Verveen van Stadsinitiatief. Die man heeft veel ervaring met Rotterdam, speelt geen politieke spelletjes en kan voor genoeg opschudding zorgen. Forum voor Democratie en D66 heb ik ook overwogen, maar ik stem liever op een underdog. En dan kom je bij Verveen uit.

'Die Wiv is een nachtmerrie en daarom stem ik tegen. Anders zal Nederland informatie zomaar doorsluizen naar buitenlandse inlichtingendiensten. Voor je het weet staat er iets achter je naam en kom je daar niet meer vanaf. Mijn achternaam lijkt op die van de Servische president Milosevic. Weet je hoe vaak mensen mijn naam verkeerd schrijven? Je kan erom lachen, maar het is zeer ernstig. Er kan van alles misgaan.'

Bata Milojevic Beeld Jiri Buller

Saskia van der jagt (58)

Woonplaats: Utrecht
Stemde landelijk: PvdA
Stemt vandaag lokaal: Seniorenpartij
Wiv? Gaat stembiljet ongeldig maken

'Landelijk stemmen is voor mij heel anders dan lokaal stemmen. Voor het landsbelang stemde ik vorig jaar PvdA. Nu denk ik aan mezelf. Ik heb een moeder waar het slecht mee gaat en die klaagt over eenzaamheid. Ik zag dat de Seniorenpartij ouderenwoningen wil bouwen zonder trappen en met gemeenschappelijke ruimtes. Zelf ben ik ook erg bezig met mijn ouderdom. Je weet dat het binnen nu en twintig jaar afgelopen kan zijn. Ik vind het wel confronterend hoor, dat ik niet op GroenLinks, de PvdA of D66 stem, maar op die partijen stem je als je jong bent. Als mantelzorger en als zelf 'bijna oudere' ga je echt anders kijken.

'Verder ben ik principieel tegen referenda. We leven al in een democratie, het zou gewoon geregeld moeten zijn! We hebben bestuurders aangewezen en die mogen over dit soort complexe zaken beslissen. Het stembiljet ga ik ongeldig maken.'

Saskia van der Jagt Beeld Jiri Buller

Ceyda Dilek (19)

Geboren: Amsterdam
Stemde landelijk: Denk
Stemt vandaag lokaal: PvdA of GroenLinks
Wiv? Tegen

'Niet dat ik spijt heb van mijn stem op Denk, maar ik vind het vervelend hoe ze steeds in het nieuws zijn. Heel goed of heel slecht. Bij de raadsverkiezingen past een gematigder partij als de PvdA of GroenLinks beter bij me. Nu woon ik nog bij mijn ouders, als ik getrouwd ben wil ik graag een eigen huisje. Nou, als geboren en getogen Amsterdammer vind je dat bijna niet. PvdA en GL zetten zich daarvoor in.

'Bij de Wiv stem ik absoluut tegen. Belachelijk als er zoveel data worden verzameld. Ik ben vooral bang voor etnisch profileren op digitaal vlak. Dat ze je dan gaan aftappen omdat je een migratieachtergrond hebt. Ik hoop echt dat dit niet gebeurt.'

Ceyda Dilek Beeld Jiri Buller

Jephthah Leito (22)

Woonplaats: Amstelveen
Stemde landelijk: CDA
Stemt vandaag lokaal: CDA
Wiv? Voor

'Ik stem lokaal hetzelfde als landelijk, maar niet uit principe. Veel mensen in Amstelveen maken zich zorgen om hun veiligheid en dat is vooral voor het CDA een speerpunt. Zelf woon ik nog bij mijn ouders en ik zie elke avond hoe mijn moeder bezorgd de haak op de deur doet. Er zijn hier veel expats en er wordt regelmatig ingebroken in de buurt. Op metrostations hangen zakkenrollers rond en af en toe wordt er een wietplantage opgerold. Dat moet stoppen. Het CDA wil meer cameratoezicht.

'Bij de Wiv stem ik voor. Dat aftappen gebeurt namelijk al gewoon. Het enige is dat de huidige wet nu wat wordt aangepast en dat is goed. Ik snap het privacyargument, hoor! Alleen is onze veiligheid ook erg belangrijk.'

Jephthah Leito Beeld Jiri Buller

Hadassa de Velde Harsenhorst (27)

Woonplaats: Utrecht
Stemde landelijk: ChristenUnie
Stemt vandaag lokaal: GroenLinks
Wiv? Beslist in het stemhokje

'Landelijk twijfelde ik heel erg tussen GroenLinks en de ChristenUnie. Uiteindelijk koos ik voor de CU omdat ik Gert-Jan Segers een goede bestuurder vind, die - zonder schreeuwen - altijd veel voor elkaar krijgt. Maar op lokaal niveau ga ik zeker voor GroenLinks, die hebben zoveel mooie, groene ideeën voor de stad. En dan zie je dat de ChristenUnie minder coffeeshops wil. Nou, dat is voor mij lokaal niet zo belangrijk. Het groene aspect weegt zoveel zwaarder.

'Bij het referendum weet ik het echt nog niet. Ik heb geen grip op de materie. Dat had ik bij het associatieverdrag met Oekraïne ook. Waarom moet ik hier iets over zeggen? Ik kijk nu naar wat Arjen Lubach doet, of wat ze bij de NOS zeggen. Maar of ze daar genoeg de diepte ingaan? Dat weet ik ook niet.'

Hadassa de Velde Beeld Jiri Buller

Govert de Koning (73)

Woonplaats: Apeldoorn
Stemde landelijk: PvdA
Stemt vandaag lokaal: 50Plus
Wiv? Voor

'Afgelopen zaterdag zag ik hoe 50Plus de kou trotseerde hier in Apeldoorn. Ik was gecharmeerd door hun plan voor een 'lightrail' tussen Zwolle, Apeldoorn en Arnhem. Zelf zal ik de bouw ervan niet meer meemaken, maar mijn stem hebben ze.

'Bij het referendum stem ik voor. Ik vind dat de overheid moet kunnen beschikken over bepaalde informatie, omdat dit voor veiligheid zorgt. Natuurlijk snap ik de neiging om te zeggen dat het tegen onze privacy ingaat. Maar ja, het is niet anders.'

Govert de Koning Beeld Jiri Buller

Klaas Luchtmeijer (61)

Woonplaats: Amsterdam
Stemde landelijk: GroenLinks
Stemt vandaag lokaal: GroenLinks
Wiv? Tegen

'GroenLinks doet het landelijk hartstikke goed en daarom krijgen ze ook vandaag mijn stem. Hun initiatiefvoorstel laatst om extreme salarisverhogingen in het bankwezen tegen te gaan, sprak me enorm aan. Ik heb ook nog even gekeken naar D66. Maar dan zie je hier die posters met 'goed wonen' en dan denk ik: leuk, maar in Amsterdam is geen betaalbare woning te vinden. De campagne van D66 is veel te algemeen.

'Ik ben erg blij met het Wiv-referendum. Referenda zijn in het algemeen iets om te koesteren, dus ik zou ze graag vaker zien. Niet voor elk wissewasje, maar gewoon af en toe. Van mij mag je me aftappen en afluisteren, maar toch stem ik vandaag tegen. Eigenlijk is het een proteststem. Met mijn nee hoop ik dat het belang van referenda wordt benadrukt en dat ze blijven bestaan.'

Klaas Luchtmeijer Beeld Jiri Buller

Marco Scheeringa (47)

Woonplaats: Wolvega
Stemde landelijk: PVV
Stemt vandaag lokaal: Sociaal Duurzaam Weststellingwerf
Wiv? Tegen

'De PVV doet natuurlijk niet mee hier in Wolvega, maar anders had ik ook niet op ze gestemd. Die reclamespot over de islam vond ik veel te hard. Ik ben geen voorstander van wijken vol schotels, maar dit ging echt veel te ver. Vandaag stem ik op Sociaal Duurzaam Weststellingwerf (SDW), een lokale partij. Zelf ben ik honderd procent afgekeurd en SDW doet veel voor mensen met lichamelijke problemen of die een uitkering hebben. Ik heb deze verkiezingen vooral gekeken naar wat voor mij op sociaal vlak, qua zorg en huisvesting, het beste is.

'Verder stem ik tegen de Wiv. Er mag niet zomaar in het wilde weg worden afgeluisterd. En gegevens aan het buitenland doorspelen kan al helemaal niet. En dan zogenaamd allemaal onder het mom van terrorisme bestrijden? Ik dacht het niet, dat plan gaat niet door.'

Marco Scheeringa Beeld Jiri Buller

Marlies Olde Monnikhof (49)

Woonplaats: Gendringen
Stemde landelijk: CDA
Stemt vandaag lokaal: Nog zwevend
Wiv? Voor

'Ik zweef nog. Maar ik stem zeker niet automatisch CDA, omdat er op gemeentelijk niveau heel andere dingen spelen. Het thema windmolens is bij ons erg belangrijk. Net over de grens, in Duitsland, is een tijd terug een windmolenpark uit de grond gestampt. Er werd toen beloofd dat dit niet aan de Nederlandse zijde zou gebeuren. Maar nu wil een groep boeren toch samen een windmolenpark opzetten, op een paar honderd meter van ons huis. Dan denk ik toch: nee, niet in mijn achtertuin. Ik moet nog uitzoeken wat de lokale partijen hier precies over zeggen.

'Bij de Wiv stem ik voor. Ik vind het erg belangrijk dat de overheid weet waar wij mee bezig zijn. Als je niks kwaads in de zin hebt, wat is daar dan mis mee? Ik vind het bedreigender als de overheid te weinig over ons weet.'

Marlies Olde Monnikhof Beeld Jiri Buller

Noura el Ayachi (39)

Woonplaats: Schoonhoven
Stemde landelijk: VVD
Stemt vandaag lokaal: Houdt het geheim
Wiv? Tegen

'Stemmen voor de gemeenteraad is heel anders dan voor de landelijke verkiezingen. Veel persoonlijker. Misschien zie ik problemen op lokaal niveau die ik liever niet aan de grote klok hang. Of misschien ken ik wel mensen die meedoen en wil ik hen wel of niet steunen. Ik hou mijn stem dit keer voor mezelf. Wel kan ik zeggen dat ik tussen twee landelijke partijen zweef. Thema's als ondernemerschap, veiligheid en het sociale aspect zijn voor mij belangrijk. In Schoonhoven is bijvoorbeeld geen politiebureau. Als er hier iets gebeurt, duurt het lang voor er iemand ter plekke is. Dat zou anders moeten.

'Bij de Wiv stem ik tegen. Ik vind dat je informatie pas over mij mag aftappen als ik een verdachte ben. Zolang dat niet het geval is, mag het gewoon niet. Dat hoort voor iedereen te gelden.'

Noura el Ayachi Beeld Jiri Buller

Enrico Tempert (38)

Woonplaats: Nijverdal
Stemde landelijk: D66
Stemt vandaag lokaal: Lokaal Hellendoorn
Wiv? Voor

'Landelijke partijen hebben weinig weet van wat er op lokaal niveau speelt. In mijn dorp woon ik langs een doorgaande weg waar ik 's nachts regelmatig wakker word van langsdenderende vrachtwagens. Ik stem op een lokale partij waarvan ik hoop dat die deze doorgaande weg luw wil maken voor vrachtwagens. Toen ik de stemwijzer deed stond de ChristenUnie bovenaan, maar daar stem ik uit principe niet op. Ik bedoel, Nederland is een seculiere staat. Op twee stond Lokaal Hellendoorn. Toevallig zit daar ook een goede bekende van mij bij, dus zij krijgt mijn stem.

'Ik stem voor de Wiv en vind referenda belangrijk. Wat mij ergert, is dat veel mensen hun stem misbruiken als proteststem. Daar is dit niet voor bedoeld. Daarom stem ik nu voor. Eigenlijk als een tegenreactie op al die proteststemmen.'


Eliza Zmijewska (63)
Woonplaats: Amsterdam
Stemde landelijk: PvdA
Stemt vandaag lokaal: SP
Wiv? tegen

'Als Amsterdammer heb ik erg veel moeite met de manier waarop Airbnb opereert in de stad. Daarom stem ik vandaag op Laurens Ivens van de SP. Die heeft het aanpakken van Airbnb tot een van zijn speerpunten gemaakt. Verder past de SP niet per se bij mij. Heel misschien switch ik in het stemhokje op het laatste moment naar de PvdA. Die partij is altijd prima, al zijn ze misschien wat saai. Het is sowieso goed om de sociaaldemocraten te steunen en als landelijke PvdA-stemmer vind ik het fijn dat deze partij er in de peilingen weer wat beter voorstaat.

Bij de Wiv stem ik tegen. Ik heb het idee dat er al heel veel informatie en data van burgers beschikbaar zijn. Waarom nog meer? Verder ben ik bepaald geen voorstander van referenda. Mensen weten veel te weinig van de onderwerpen waarover ze moeten stemmen.'

Enrico Tempert Beeld Jiri Buller
Eliza Zmijewska Beeld Jiri Buller

Robbert Arentz (33)

Woonplaats: Ulft
Stemde landelijk:
GroenLinks
Stemt vandaag lokaal:
PvdA
Wiv?
Voor

'GroenLinks doet niet mee in mijn gemeente, dus ik kan lokaal niet hetzelfde stemmen als landelijk. Ik zweef nu tussen de PvdA en de SP, maar ik denk toch dat het de PvdA wordt. Hun programma is gewoon het beste uitgewerkt. Zelf vind ik dat vluchtelingen in onze gemeente op een kleinschalige manier moeten worden opgevangen, zodat het allemaal een beetje menselijk blijft. Dat wil de PvdA ook.

'Eerst dacht ik erover om voor de Wiv te stemmen. Ik zou het namelijk een gek idee vinden als we de overheid, die in dienst van de burgers opereert, buitensluiten van bepaalde informatie. Terwijl we die info ondertussen wel doorsluizen aan commerciële bedrijven en sociale media. Toch stem ik uiteindelijk tegen. Ik zag dat de wet qua inhoud nog niet helemaal af is, dat moet eerst gebeuren.'


Meer over de verkiezingen

Rotterdam Kiest

Verslaggever Rik Kuiper verkende de afgelopen weken de verkiezingsthema's die spelen in Rotterdam, van patsercontroles tot de mogelijke bouw van een nieuw stadion.

Gemeenten maken het verschil
Nu de gemeenten meer te zeggen krijgen, worden ook de verschillen groter. In deze serie zetten we steeds twee gemeenten tegenover elkaar op een specifiek thema.

De campagnekaravaan
Op weg naar de gemeenteraadsverkiezingen woensdag volgt de Volkskrant hier de kleine en grote ontwikkelingen in het land.

Robbert Arentz Beeld Jiri Buller
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.