Bepaalt de olieprijs de grenzen van de groei?

Je kunt er de klok op gelijk zetten. Als de groei iets aantrekt, stijgt ook de olieprijs en valt de groei terug.

Nederland is nog ietsje armer dan voor de kredietcrisis van 2008. Het bbp (bruto binnenlands product) zal dit jaar uitkomen op 593 miljard euro. Dat ligt nog 5 miljard onder dat van 2008. De magere groei in de afgelopen drie jaar heeft de krimp van de crisis niet kunnen compenseren. En nu zit Nederland in een nieuwe recessie. Eigenlijk zou je kunnen spreken van dezelfde recessie, omdat de economie als een verzwakt kalf al in het dal is teruggegooid voordat ze eruit was geklauterd.


Opnieuw wordt gesuggereerd dat het Westen aan de grenzen van de groei zit. Dat is niet voor de eerste keer dat zoiets wordt beweerd. Thomas Malthus kwam eind 18de eeuw met zijn malthusiaanse plafond waarbij de groei zou worden beperkt tot de hoeveelheid beschikbare landbouwgrond. Maar hij hield geen rekening met de industriële revolutie. In 1972 bracht de Club van Rome het rapport The Limits to growth: a global challenge uit. In het rapport werd voorspeld dat de groei zou worden begrensd door de uitputting van natuurlijke hulpbronnen. Omdat een jaar later de oliecrisis uitbrak, werd het meteen een bestseller met twaalf miljoen verkochte exemplaren.


Maar het rapport lag al snel bij De Slegte toen dankzij liberalisering, mondialisering en digitalisering een nieuwe periode van uitbundige groei volgde. Nog nooit werd zo ongebreideld geconsumeerd en zorgeloos op de pof geleefd als in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw.


Met deze crisis is de angst voor schaarste weer terug. Dit keer is de uitweg veel onzekerder. De iPad en iPhone van Apple zijn tenminste nog niet het startsein geweest van een hernieuwe hausse. En ondanks de ruimtereis van André Kuipers is na de wereld nog niet de rest van het heelal als markt ontsloten.


In het Westen lukt het niet meer de groei aan te zwengelen, waardoor ook de ontwikkelingen in opkomende markten stagneren. De keynesiaanse stimuleringsmaatregelen lijken de schuldencrisis te hebben verergerd. Om van die schulden af te komen is groei nodig, maar elke keer als de wereldeconomie even aantrekt, stijgt de olieprijs zo snel dat de economie meteen terugvalt.


In 2008 steeg de olieprijs tot 140 dollar per vat waarna de economie in een vrije val raakte. Daarna viel de olieprijs terug als gevolg van minder vraag. In 2010 ging het even beter en ging de olieprijs naar 120 dollar, waarna automatisch de krimp volgde. Nu trekt de economie in de VS even aan en meteen stijgt de olieprijs boven de 100 dollar.


Misschien wordt het nooit meer zo mooi als voor 2008. Malthus en de leden van de Club van Rome zijn veelvuldig voor dwazen versleten. Het is tijd ze weer serieus te nemen.


Reageren? p.dewaard@Volkskrant.NL


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden