Beoordeling banken is slechts het halve werk

De ECB-voorzitter spoort de EU-leiders aan banken die slecht uit de stresstest komen, direct te helpen. Onrust ligt op de loer.

De Europese Centrale Bank (ECB) spoort de lijken in de kluizen op, de lidstaten moeten ze afvoeren en begraven. Met die onaangename boodschap schuift ECB-voorzitter Draghi vanavond aan bij het diner van de Europese regeringsleiders. Hij wil dat de leiders een flinke zak geld klaarzetten, als vangnet voor banken die de stresstest niet halen.

Premier Rutte en zijn EU-collega's moeten beseffen dat er veel op het spel staat en dat zij een grote rol spelen. Komt die boodschap van Draghi niet over, dan vreest de ECB alsnog een financieel armageddon.

De rigoureuze beoordeling van de bankbalansen door de ECB is immers maar het halve werk. Dat legt de zwakheden van een bank bloot. Als er vervolgens geen garantie is dat die zwakheden onmiddellijk gerepareerd worden, zakt de financiële sector in elkaar. Dan glijdt de EU terug naar een periode van grote onrust op de markten, waar ze zo moeizaam van was weggekropen.

De multi-miljarden-euro-vraag (letterlijk) voor de leiders is: wie herkapitaliseert de bank waarvan de ECB zegt dat de buffers onvoldoende zijn? Werd tijdens de start van de crisis in 2008/2009 de staat gedwongen het gat te vullen - de banken waren too big to fail - vijf jaar later is de sfeer anders. Banken worden nu als too failed to be big gezien en geen politicus deinst ervoor terug de aandeelhouders te scheren om hun bank te redden.

Net voor de zomer, tijdens een langdurig nachtelijk debat, stelden de ministers van Financiën van de eurozone de pikorde vast voor wie moet dokken bij bancaire schokken. Een bank zonder ECB-keurmerk wordt eerst geacht zelf vers kapitaal op de markt aan te trekken. Lukt dat niet, dan zijn de aandeelhouders de klos; hun bezit verwatert of wordt afgestempeld.

Als dat niet genoeg oplevert, kunnen banken een beroep doen op nationale stroppenpotten, gevuld door de bankensector zelf. De EU-landen denken nog na over de oprichting van een Europese stroppenpot, eveneens gefinancierd door de banken.

Zit er onvoldoende in die potten, dan komt de staat in beeld. Die mag een probleembank steun verlenen, conform door Brussel vastgestelde regels om concurrentievervalsing te voorkomen. Pas als de betrokken staat ook op de rand van een faillissement staat en geen steun kan verlenen, is er als laatste reddingsboei het Europees noodfonds. Bedoeld om staten te redden, zitten er vele honderden miljarden euro's in, gedekt met garanties van de eurolanden. Leningen uit het fonds gaan gepaard met strikte voorwaarden.

Hoewel op papier een wrakke bank dus niet aan haar lot wordt overgelaten, is de praktijk weerbarstiger. Vandaar de oproep van Draghi vanavond. De ECB-voorzitter weet dat de nationale fondsen vaak minimaal gevuld zijn, als ze er al zijn. Hij weet ook dat de Europese stroppenpot nog in de ontwerpfase zit en de politieke verdeeldheid hierover groot is. En hij weet dat een beroep op het noodfonds een tijdrovende zaak is. Terwijl de als zwak aangestipte bank ondertussen haar spaarders ziet weglopen.

Draghi voelt niets voor paniek. Hij wil zijn stelling uit 2012, dat de ECB alles zal doen om de euro te behouden, niet bewijzen. Hij wil rust. Zijn brief deze zomer aan de Europese Commissie, waarin hij opriep de nieuwe staatssteunregels voor banken soepel toe passen, sprak boekdelen.

Draghi ziet het bankenonderzoek en de daaraan gekoppelde stresstest als de laatste kans. Twee eerdere tests, uitgevoerd door de in Londen zetelende Europese Bankenautoriteit, bleken waardeloos. Dat heeft de banksector veel schade berokkend. De derde test moet goed zijn en daarom gecomplementeerd met een vangnet.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden