ANALYSE

Beoogde coalitie Spanje lijkt kansloze missie

Formateur en kandidaat-premier Sanchéz hamert op verandering

De beoogde coalitie telt 130 van de 350 zetels in het parlement. Een alternatief voor deze schijnbaar kansloze missie lijkt er niet te zijn.

Pedro Sanchéz, formateur en kandidaat-premier. Foto epa

Spanje staat voor een fundamenele keuze: komt er een 'regering van de verandering' zonder de conservatieve partij en zonder Mariano Rajoy? De enige manier om het land te regeren is het sluiten van coalities waarin wordt gezocht naar overeenkomsten tussen de verschillende partijen. In zijn openingstoespraak van het regeringsdebat vroeg de socialistische formateur en kandidaat-premier Pedro Sanchéz dinsdagavond steun voor het akkoord dat zijn partij heeft gesloten met de liberale partij Ciudadanos van Albert Rivera.

'Willen we een verandering gebaseerd op dit akkoord, ja of nee?', zo vroeg Sanchéz bij herhaling. In zijn anderhalf uur durende toespraak legde hij de overeengekomen overeenkomst uit en vroeg de partijen, met uitzondering van de conservatieve partij, een kabinet rond het pact mogelijk te maken. De socialistische leider sluit een regering met Rajoy uit. Een uitsluitend links kabinet tussen socialisten en Podemos is volgens hem 'valse hoop' bij gebrek aan voldoende steun.

De regeringsdebatten, dik drie maanden na de verkiezingen, beginnen zonder werkbare meerderheid voor een nieuw kabinet. Met een coalitie die slechts 130 van de 350 zetels vertegenwoordigd, is er weinig hoop dat Spanje deze week een nieuwe regering zal krijgen.

De afgelopen week werd duidelijk dat zowel de conservatieve partij van zittend premier Mariano Rajoy als de uit het niets gegroeide straatprotestpartij Podemos tegen een regeringscoalitie van socialisten en liberalen zullen stemmen. Dat zal in de debatten, die vandaag in het parlement worden gevoerd, nog eens verder worden toegelicht.

De toespraak van Sánchez werd in Spanje vooral gezien als het vertrek richting nieuwe, moeizame onderhandelingen. De eerste stemming voor een nieuwe regering, die vanavond (woensdag) wordt verwacht, levert in ieder geval niet de vereiste absolute meerderheid op van het politiek gefragmenteerde parlement. Vrijdagnacht, als een tweede stemming plaats vindt, kan een minderheidskabinet slagen als een van de tegenstanders zich van stemming onthoudt en zich als gedoger ontpopt. De kans op een dergelijk politiek wonder wordt echter klein geacht.

Als de stemmingen mislukken, is er een krappe twee maanden om alsnog voldoende steun voor een kabinet te krijgen. In de wandelgangen van het parlement werd vandaag druk gerekend welke coalitie met een combinatie van tegenstemmers en onthoudingen tot een werkbaar kabinet kan komen. Onder de huidige politieke verhoudingen een moeilijke, zo niet onmogelijke opgave.

Podemos (69 zetels)
Een jaar geleden bestond Podemos amper. Het is de eerste maal dat de uit het straatprotest opgekomen partij haar opwachting in het parlement maakt. Leider Pablo Iglesias, bekend vanwege zijn paardenstaart, maakte de afgelopen weken veel vijanden door met gestrekt been de onderhandelingen in te gaan. Het eisenlijstje van Iglesias, met zichzelf als vicepremier, was dermate uitgebreid dat de partijleider van werd verweten zijn hand te overspelen.

PSOE (90 zetels)
De socialistische leider Pedro Sanchéz staat voor een vrijwel onmogelijke taak. Terwijl zijn partij een pact sloot met de liberale Ciudadanos, is Sanchéz voor zijn 'regering van de verandering' vooral afhankelijk van Podemos. Die liep kwaad weg van onderhandelingen. Sanchéz heeft duidelijk aan gezag gewonnen door zijn pogingen als regeringsformateur. Maar het is de vraag of hij als partijleider aan blijft als er nieuwe verkiezingen moeten worden uitgeschreven.

Partido Popular (123 zetels)
De Partido Popular is de grootste partij, socialisten hebben onvoldoende steun en dus zijn het debat en de stemming voor de regering deze week volgens zittend premier Rajoy 'een schijnvertoning'. Zijn partij stemt tegen het akkoord van socialisten en liberalen. Maar tegelijkertijd bepleiten de conservatieven een nationale regering met diezelfde socialisten en liberalen. Dat is niet het enige probleem voor Rajoy, wiens positie afbrokkelt door de aanhoudende stroom van corruptieschandalen in zijn partij.

Ciudadanos (40 zetels)
Cs komt wellicht het best uit deze week tevoorschijn. In het akkoord dat de partij sloot met de socialisten werden veel van hun programmapunten gerealiseerd: geen belastingverhoging, vereenvoudiging van de arbeidscontracten en ontslagregeling en de afschaffing van de provinciale bestuurslaag. De partij heeft zich daarmee een pragmatische partij getoond waarmee overlegd kan worden. Als het akkoord het straks niet redt, is de vraag met wie er dan nog gesproken kan worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.