Benoît Hamon geeft Franse socialisten weer hoop

Benoît Hamon, een van de presidentskanditaten van de geplaagde socialistische partij van Frankrijk, geeft links weer wat hoop. 'We hebben behoefte aan meer democratie.'

Ex-minister Benoît Hamon deze week tijdens een bijeenkomst met zijn aanhangers in het Parijse Institut National du Judo.Beeld EPA

De peilingen mogen rampzalig zijn, toch hangt er een opgetogen stemming in het Parijse Institut National du Judo, waar Benoît Hamon (49) zijn razend enthousiaste aanhangers toespreekt. De ex-minister van Onderwijs sluit af met een citaat van de 19de-eeuwse schrijver Victor Hugo: 'Niets is zo machtig als een idee wanneer de tijd gekomen is. Onze tijd is gekomen!'

Tussen de fans in de sporthal zou je er bijna in gaan geloven. 'Ik ben enorm teleurgesteld in Hollande, maar Benoît Hamon is een man met nieuwe ideeën', zegt Linda Laïd (41), chef personeelszaken.

Waar François Hollande vijf jaar geleden nog tot president werd gekozen, staat de socialistische kandidaat momenteel op hooguit 10 procent in de peilingen. Wie deze kandidaat wordt, zal overmorgen en op 29 januari blijken uit de socialistische voorverkiezingen. De kanshebbers zijn ex-premier Valls en de ex-ministers Montebourg en Hamon.

Hamons paradepaardje is het algemeen basisinkomen van (op termijn) 750 euro per Fransman. De kandidaat spiegelt zijn fans een betere wereld voor, minder materialistisch, duurzaam en democratischer. Hij laat links weer dromen, na de periode-Hollande die door veel linkse kiezers als 'verraad' aan de linkse zaak werd beschouwd. Met enig succes: twee- tot drieduizend merendeels jonge aanhangers geven de judoarena het aanzicht van een collegezaal.

Zondag houdt de socialistische partij de eerste ronde van de voorverkiezingen. Volgens de laatste peiling haalt Valls 34 procent, Hamon 27 procent en ex-minister van Economische Zaken Montebourg 26 procent. In de tweede ronde, een week later, zou Hamon Valls verslaan, met 52 tegen 48 procent.

Een paar maanden geleden stond Hamon nog op 13 procent. Hij hoopt de Fillon van links te worden, de derde man die op de eindstreep iedereen inhaalt. Maar gezien de kleine marges kan het nog alle kanten op.

De vraag is hoe relevant de socialistische voorverkiezingen nog zijn. Sinds de jaren zeventig is de Parti Socialiste het zwaartepunt van links Frankrijk, maar als Valls de presidentskandidaat wordt, zou hij volgens de peilingen slechts 10 procent halen.

Hamon en Montebourg doen het nog slechter, met 7 procent. De socialisten worden links en rechts ingehaald door de radicale Castro-fan Mélenchon (15 procent) en de links-liberale ex-minister van Economische Zaken Emmanuel Macron (18 tot 21 procent). Binnen de Parti Socialiste is het defaitisme nu al voelbaar. Als de socialistische kandidaat niet stijgt in de peilingen, kan hij zich maar beter terugtrekken ten gunste van Macron, zei minister van Buitenlandse Zaken Ayrault deze week.

President Hollande heeft zijn partij in scherven achtergelaten. Bij de socialistische voorverkiezingen wordt niet alleen een kandidaat gekozen, maar ook de partijlijn bepaald. Ex-premier Valls wil de 'realistische' koers van Hollande voortzetten. Probleem is dat zijn agenda van 'modernisering' van links alweer ouderwets aandoet. De Brexit en de overwinning van Trump hebben laten zien dat veel lager opgeleiden zich in de steek gelaten voelen door linkse partijen die zich met het liberalisme verzoenden.

Arnaud Montebourg

Was van 2012 tot 2014 minister van Industrieel Herstel en Economische Zaken. Werd in augustus 2014 door premier Valls uit de regering gezet, samen met Hamon, omdat zij te links zouden zijn en zich niet conformeerden aan het hervormingsbeleid. Montebourg (54) grijpt terug op het gaullisme van de jaren zestig en zeventig. Een sterke, dirigistische staat die de Franse industrie beschermt. Als minister maakte hij zich sterk voor 'Made in France': Franse burgers zouden Franse producten moeten kopen. Hij presenteert zich nu als kandidaat van 'de arbeid' en 'het loonstrookje'.

'Deglobalisering'

Ex-minister van Economische Zaken Arnaud Montebourg wil deze lager opgeleiden juist beschermen door een progressief patriottisme van protectionisme en 'deglobalisering'. Het kamp-Montebourg valt Benoît Hamon aan als een naïeve dromer wiens plan voor een basisinkomen onbetaalbaar zou zijn.

Hamon zegt dat hij een visie op de toekomst heeft: 'Arbeid zal steeds zeldzamer worden. De robotisering treft alle sectoren. Daar moeten we op voorbereid zijn.'

Het basisinkomen zal vooral de onderkant van de samenleving ten goede komen, denkt Hamon. Werknemers met een flexbaan krijgen meer inkomenszekerheid, mensen met zwaar of onaangenaam werk krijgen de vrijheid om part-time te gaan werken.

Manuel Valls.Beeld afp

Volgens Montebourg en Valls mist Hamon de statuur van een president. Hamon wordt gezien als de sympathiekste kandidaat, maar moet deze vriendelijke ex-minister van Onderwijs het straks opnemen tegen Donald Trump? 'Ik werp de notie van een sterke man verre van mij', zegt Hamon. 'Frankrijk heeft juist behoefte aan meer democratie.' Als Hamon president wordt, zullen 450 duizend handtekeningen van kiezers volstaan voor een referendum over een wet die door het parlement is aangenomen.

Ondanks de verleidelijke sfeer in het Institut du Judo lijkt president Hamon een hersenschim. Hoever reikt een kandidaat die niet over de Franse identiteit praat, maar een corps belooft van inspecteurs die burgers op de bon zullen slingeren wegens racisme en discriminatie? Zal de Parti Socialiste onder Hamon definitief een partij worden van de bobos, de hoger opgeleide bourgeois bohémiens uit de grote steden?

In de judoarena lijken de aanhangers van Hamon zich niet druk te maken over zulke vragen. Linkse politiek moet een alternatief formuleren, vinden zij, voor het beheer van de bestaande wereld heb je andere partijen. 'Ik weet ook niet hoever Hamon zal komen', zegt student Achille Martin (19). 'Maar hij heeft in elk geval nieuwe ideeën. Als hij wint, zal de socialistische partij zich vernieuwen.'

Manuel Valls

De meest presidentiële van de kandidaten voor de socialistische voorverkiezingen. Veel linkse kiezers vinden Valls (54) echter te rechts en autoritair. Als premier zette hij herhaaldelijk het parlement buitenspel met Grondwetsartikel 49.3, teneinde omstreden hervormingen door te drukken. Om de linkervleugel voor zich te winnen zegt hij nu 49.3 te willen schrappen, hetgeen zijn geloofwaardigheid niet ten goede is gekomen. Valls voert een moeizame campagne. In Straatsburg werd een zak meel over zijn hoofd leeggeschud, in Bretagne kreeg hij een klapje van een Bretonse nationalist. Hij dreigt te worden bijgezet in het mausoleum voor Franse politici, naast Hollande en Sarkozy.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden