Reconstructie Schutter van Luik

Benjamin H.: geradicaliseerde terrorist of verwarde draaideurcrimineel?

De man die gisteren in Luik drie mensen vermoordde, is een veroordeelde crimineel die in de gevangenis in aanraking kwam met radicale moslims. Justitie in België sluit daarom een terroristisch motief niet uit. 

Politieagenten in Luik. Foto Virginie Lefour

Wat dreef Benjamin H. ertoe in het centrum van Luik drie mensen te vermoorden? Stukje bij beetje wordt meer bekend over wat zich dinsdag precies heeft afgespeeld in de fatale uren die H. dankzij een proefverlof buiten de gevangenis kon doorbrengen. Het blijft voorlopig gissen naar het motief van de dader - is hij een verwarde draaideurcrimineel of een geradicaliseerde bekeerling?

De feiten van zijn daad waren dinsdag al snel duidelijk. Man valt van achteren twee politieagentes aan met een mes, ontvreemdt hun dienstwapens en schiet de agentes zonder blikken of blozen dood. Vervolgens doodt hij, ogenschijnlijk volstrekt willekeurig, een derde slachtoffer: een 22-jarige student die naast zijn moeder in de auto zit. De dader verschanst zich in een school en gijzelt een schoonmaakster. Dan loopt hij naar buiten, waar hij door de politie wordt doodgeschoten.

Terreurdaad

Het Belgische Openbaar Ministerie behandelt de schietpartij in Luik als een  terroristische daad. Openbaar aanklager Wenke Roggen zei woensdagochtend op een persconferentie dat de werkwijze van H. ‘doet denken aan oproepen van IS om agenten aan te vallen.’ Roggen voegde daaraan toe dat voor het uitvoeren van dergelijke moorden instructiefilmpjes op jihadistische websites staan. Bovendien is H. volgens de Belgische inlichtingendiensten in 2016 en 2017 in de gevangenis in contact geweest met geradicaliseerde moslims.

Een politieagent staat naast de lichamen van de twee neergeschoten agenten. Foto AP

Daarmee is voor het OM nog niet bewezen dat het ook om een terreurdaad gaat. Duidelijk is dat H. een lange historie heeft van drugs- en geweldsdelicten. Op zijn 16de belandt hij in een gesloten jeugdinrichting. Vanaf dat moment rolt H. van de ene gevangenisstraf in de andere. Hij wordt onder meer veroordeeld voor mishandeling, drugsbezit, en een aantal gewelddadige diefstallen.

Over hoe H. van ‘doorsnee’ crimineel is verworden tot aanslagpleger, is nog weinig bekend. Wel is inmiddels duidelijk dat justitie vermoedt dat H. een dag voor de aanslag verantwoordelijk is geweest voor de dood van drugsdealer Michael W. uit het plaatsje On. W., een oude bekende van Benjamin H., werd door zijn buurvrouw dood aangetroffen in zijn woning. W. is vermoedelijk doodgeslagen met een stomp en zwaar voorwerp.

Geen perspectief

Mogelijk is er een verband tussen de moord op W. en de schietpartij in Luik. Jan Jambon (N-VA), de Belgische minister van Binnenlandse Zaken, vertelde op de Franstalige radiozender Bel-RTL dat hij het mogelijk acht dat H. ‘geen perspectief meer zag in onze samenleving, omdat hij de nacht voordien ook een moord had begaan.’ Jambon houdt er ook rekening mee dat H. dinsdag onder invloed was van drugs. Een autopsie moet daar uitsluitsel over bieden.

Tijdens de aanslag riep H. meermaals Allahu Akbar, ‘God is groot’. Kort gijzelde H. in een schoolgebouw de schoonmaakster Darifa. Hij vroeg haar of ze moslim was en aan de ramadan deed, zei ze woensdag tegen de Franstalige zender RTBF. ‘Je moet je geen zorgen maken, ik zal je niks doen’, verklaarde zij dat hij gezegd zou hebben.

Toch speelde de mogelijke bekering en radicalisering van H. in de gevangenis woensdag geen dominante rol in het Belgische debat. ‘Wat is radicalisering?’, vroeg N-VA-minister Jambon zich hardop af. ‘Het is niet omdat iemand dagelijks bidt, dat je de conclusie moet trekken dat iemand tot dit soort daden in staat is.’

De Belgische discussie spitst zich vooral toe op het feit dat H. zijn daden kon plegen terwijl hij op proefverlof was. De aanslagpleger kreeg in de jaren die hij in detentie doorbracht elf keer een zogeheten uitgaansvergunning, waarmee hij de gevangenis maximaal 16 uur mocht verlaten. Veertien keer kreeg hij penitentiair verlof, goed voor steeds 36 uur buiten de gevangenismuren. Begin 2016 mocht hij de gevangenis geregeld overdag verlaten om te solliciteren. Op 22 februari van dat jaar keerde hij ‘s avonds niet meer terug. Na twaalf dagen werd H. opnieuw ingerekend. Daarna kwam hij 19 maanden niet in aanmerking voor verlof.

Proefverloven staan nu onder druk in de Belgische politiek. Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) is echter niet van plan de bestaande regelingen in te perken. ‘Dat zal mensen zonder hoop naar de gevangenis sturen, want ze bereiden zich voor op het einde van hun straf en hopen zich aan het maatschappelijke klimaat te kunnen aanpassen.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.