Column

Benauwdheid voor enge risico's zit diep in het dna

Terwijl ik een bakfiets, volgeladen met pagara's en Donnerblitzen, onbegeleid langs een asielzoekerscentrum manoeuvreerde, moest ik denken aan een interview dat ik bijna twintig jaar geleden had met Jan Latten, demograaf bij het Centraal Bureau voor de Statistiek. Het ging over de voortschrijdende vergrijzing, de steeds duurder wordende AOW en de panische angst onder politici voor de toorn der bejaarden als die gevraagd zou worden een jaartje langer door te werken om de boel voor iedereen betaalbaar te houden.

Veiligheidsdiensten waarschuwen voor een aanslag in Amsterdam met een bakfiets of fiets met explosieven rond oud en nieuw. Dat staat volgens het Parool in memo aan de Amsterdamse politie. Beeld anp
Veiligheidsdiensten waarschuwen voor een aanslag in Amsterdam met een bakfiets of fiets met explosieven rond oud en nieuw. Dat staat volgens het Parool in memo aan de Amsterdamse politie.Beeld anp

Latten zei toen iets interessants dat ik nooit ben vergeten: de vergrijzing, voorspelde hij, zou dingen doen met de sfeer en de mentaliteit in het land. Dingen die horen bij jong zijn - risico's nemen, kansen grijpen, dingen durven, zonder nadenken en zonder zwemvleugeltjes om in het diepe plonzen, drugs, herrie trappen, meisjes naroepen op de hoek van de straat, het vreemde en het nieuwe omarmen - zouden minder gebruikelijk worden. De sfeer zou bepaald worden door dingen die horen bij oud zijn: risico's mijden, doe toch voorzichtig, conserveren wat je hebt, afscheid nemen, rustigaan doen, achterdocht jegens het vreemde, géén gedoe en herrie, beslist geen gedoe en herrie, en elke gelegenheid aangrijpen om langdurig te klagen over vermeend gedoe en herrie.

Het was een losse opmerking van Jan Latten die voor zover ik kan nagaan nooit op juistheid is getest. Misschien is het wel klinkklare onzin, want de benauwdheid voor enge risico's zit diep in het dna van de inwoners van dit land, die zich ver voor de vergrijzing al verzekerden tegen elke vallende dakpan. Maar toch denk ik sindsdien bij elke vertrutting en bij iedere vorm van achterdochtig gezanik: zie je wel!

Eén dagje per jaar een paar bombels afschieten, 'pssst' roepen tegen passerende meisjes, een beetje herrie maken na zonsondergang, je fiets zorgeloos laten slingeren buiten de daartoe bestemde vakken, spontaan een paar stoelen op de openbare weg neerzetten bij mooi weer zonder terrasvergunning: allemaal willoos slachtoffer geworden van de verschuiving van de normen richting bejaardenhuis. Toen ik een paar jaar geleden op deze pagina een ode aan de pagara schreef, ontving ik zestien postzakken vol ik-ben-woedend-brieven, met lange uitweidingen over de fabelachtige risico's die aan al dat vuurwerk zijn verbonden. En ik dacht: zie je wel! (Die brieven heb ik overigens aan een King Cobra Rocket gebonden die vervolgens naar god is geschoten, dus bespaar u dit jaar de moeite).

De autoriteiten hebben het maar druk met het indammen van al die risico's. Vooral de keiharde aanpak van het niet werkelijk bestaande maar niettemin gepercipieerde risico is populair. De jongste variant daarvan stond gisteren te lezen op de site van Omroep Brabant: de gemeente Loon op Zand zet vanaf aanstaande maandag begeleiding in voor een groep scholieren van het speciaal onderwijs die op weg naar school langs een nieuwe noodopvang voor asielzoekers fietsen. Wethouder Wil Ligtenberg van de lokale partij Voor Loon is er zelf 'volop van overtuigd dat er geen onveiligheid aan de orde is'. Maar de ouders hebben nu eenmaal het gevóél dat het niet veilig is voor hun kinderen als er plots allemaal vreemde mensen langs het fietspad lopen. En dat gevoel, zegt de wethouder, is nu eenmaal 'reëel.'

Gevoelsmanagement in het seniorenparadijs waar elk denkbeeldig risico te lijf wordt gegaan: en toch houd ik van dit land.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden