Benarde momenten voor Goloebjeva

Op het moment dat ik deze regels schrijf, zijn de toernooien om de wereldtitel(s) bij de vrouwen en de junioren nog in volle gang....

In de eerste partij neemt Van Lith het op tegen Zoja Goloebjeva-Sadovskaja, de regerende wereldkampioene die - naar het zich laat aanzien - haar titel moeiteloos gaat prolongeren. Maar uitgerekend tegen Van Lith maakte Goloebjeva enkele benauwde momenten door...

Goloebjeva - Van Lith

(WK-vrouwen 1995)

1.33-29 17-22 2.39-33 11-17 3.44-39 6-11 4.50-44 1-6 5.31-26 16-21 6.32-28 19-23 7.28x19 14x23 8.29-24 20x29 9.33x24 10-14 10.34-29 23x34 11.40x29

De manoeuvre 34-29x29 werd vijftien jaar geleden met groot succes door Gantwarg geïntroduceerd, toevalligerwijze eveneens in Bamako. Maar in die 'stampartij' (Gantwarg - Bastiaannet, WK 1980) had de zwartspeler 9...9-14 in plaats van 9...10-14 gedaan. Onder de gegeven omstandigheden daarentegen kleven er ernstige bezwaren aan de witte openingsbehandeling:

11...22-28! 12.38-32 18-23 13.29x18 12x23?!

Maar dit is niet het sterkste. Met het schijnoffer 13...13x22! 14.32x23 14-20! enz. (zie bij voorbeeld Gantwarg - C. van Leeuwen, Parthenay 1993) kon zwart in het voordeel komen.

14.36-31 14-20

In de partijen Sadovskaja(!) - Slavova 1984 en Van der Schaaf - Van Westerloo 1987 werd hier met 14...11-16 15.31-27 vervolgd. Hoewel wit in beide gevallen snel won, geloof ik niet dat 14...11-16 enz. op zich onspeelbaar is. Maar dat geldt óók voor de tekstzet, die een principieel spelbeeld van aanval (zwart) versus omsingeling tot gevolg heeft.

15.31-27 20x29 16.27x16 5-10 17.41-36 13-18 18.39-34 29x40 19.45x34

Goloebjeva ruimt de ene indringer (29) uit de weg om de andere (28) op de korrel te kunnen nemen.

19...7-12 20.16x7 2x11 21.32-27 9-13 22.37-31 17-22 23.44-39 11-17(!)

Zwart moet zich op de een of andere manier wapenen tegen de dreiging 42-38-33 en 26.27-21 enz. Dat had ook met 23...11-16 gekund, maar in dat geval was 42-38-33 gevolgd door 26.34-29! enz. heel lastig geweest.

24.42-38 6-11 25.38-33 10-14 26.47-42

Over deze en haar volgende zet dacht de wereldkampioene zeer lang na, evenwel zonder tot een bevredigende oplossing te komen. Een van de problemen waar wit mee kampt, is dat zwart op 26.27-21 over de 3x3 ruil 26...23-29 en 27...22-27 enz. beschikt. En na 26.34-29 23x34 27.39x30 28x39 28.43x34 rukt zwart met 28...14-19! (maar onder geen beding 28...13-19? 29.26-21! enz. +) in de richting van veld 28 op.

Toch had Goloebjeva misschien maar voor deze spelgang moeten kiezen. Immers: na 29.34-29(!) zouden aan 29...19-23?! zekere bezwaren verbonden zijn in de vorm van 30.29-24 23-28 31.47-41! (dreigt 32.26-21! +) 15-20!? 32.24x15 11-16 33.27-21! 16x27 34.26-21! 17x37 35.41x21 met uitzicht op doorbraak. Relatief veiliger is daarom 29...19-24 30.29x20 15x24 31.30x19 13x24, maar het lijkt mij dat wit er dan minder slecht aan toe is dan in het partijverloop.

26...4-9 27.34-29

Er is niet beter.

27...23x34 28.39x30 28x39 29.43x34 13-19(!)

Dank zij de 'verstopping' van veld 42 kan dit nu wel: 31.48-43 19-23 32.43-39 15-20!

Langzaam maar zeker neemt Van Lith alle centrale velden in bezit. De tekstzet is onder meer gebaseerd op het feit dat zwart 33.30-25 kan beantwoorden met 33...13-19!, waarna de combinatie 34.26-21? en 35.38-32 faalt op slaan met 22 annex damvangst. In plaats van 33...13-19 echter niet 33...20-24?? wegens 34.26-21! en 35.34-30 +.

33.46-41 14-19 34.41-37 20-24 35.27-21

Goloebjeva kiest eieren voor haar geld. Inderdaad moet wit ervoor waken te worden overspeeld.

35...9-14 36.21-16 3-8 37.16x7 12x1 38.37-32 1-7 39.49-43 8-12 40.32-27 7-11

Een opmerkelijke parallel: met verwisselde kleuren, 43 op 37, 30 op 25 en 27 op 21 heeft de stand zich al eens voorgedaan in de derde matchpartij Sijbrands - Gantwarg 1989!

41.38-32 24-29!

Dit is inderdaad zwarts beste kans. Overigens had wit nu beter 42.43-38(!) 29x40 43.35x44 kunnen doen, bij voorbeeld 43...14-20 (verhindert 44.30-25?? door de damzet 44...23-29! enz.; maar:) 44.44-40(!) 20-25 45.40-34(!) en zowel na 45...23-28 en 46...13-19 enz. als na 45...22-28 46.38-33! 28x37 47.31x42 23-28 48.33x22 17x28 49.39-33! 28x39 50.34x43 25x34 51.43-39 34x43 52.42-38 43x21 53.26x6 wordt het remise.

Met haar volgende zet brengt Goloebjeva zichzelf in groot gevaar: 42.30-25? 29x40 43.35x44 23-29?

Een weliswaar begrijpelijke, maar daarom niet minder jammerlijke tijdnoodfout, die de partijen weer op gelijke voet brengt. Aangewezen was 43...23-28! 44.32x23 19x28

45.44-40* (want 45.39-34?? verliest zelfs op twee manieren) 28-33! 46.39x28 22x33. Bij het meest voor de hand liggende vervolg gaat wit dan ten onder, zoals de volgende variant laat zien: 47.40-35(?) 18-23 48.27-21 23-29 49.21-16 (na 49.35-30 13-19! 50.21-16 33-38! enz. is het eigenlijk al meteen uit) 13-18 50.16x7 12x1 51.35-30 18-23 52.31-27 23-28! en zwart baant zich te allen tijde een weg door het hart van de witte defensie.

Alleen door schijf 40 niet te beroeren, kan wit de stand na 46...22x33 wellicht nog overleven. Momenteel zie ik tenminste niet meer voor zwart dan het 4x4 dammeneindspel dat na 47.27-21(!) 13-19 48.21-16 19-24 49.16x7 12x1 50.31-27 1-6 51.27-21 33-38 52.21x23 38x49 53.23-18 49x35 54.18-12 24-29 55.26-21 29-34 56.21-16 34-39 57.12-7 enz. op het bord zou komen en dat sterk naar remise tendeert. Maar het is zeer de vraag of Goloebjeva deze verdediging in tijdnood zou hebben gevonden...

44.32-28!

En behalve 44.43-38?? (44...22-28! enz.) evenmin 44.44-40? wegens 44...29-33! 45.39x28 22x33 met positionele winst.

44...22x33 45.39x28 29-34

Op het eerste gezicht ziet het er prachtig uit voor zwart: er dreigt dam op 49, en na 46.27-22? 18x27 47.31x22 19-24! 48.36-31 24-30! 49.44-39 30-35! 50.39x30 35x24 51.31-27 (hier moet het na 51.43-38/39 24-29! tch van komen) 12-18 52.43-38/39 24-29 wint zwart door een soort zesvoudige oppositie!

Maar de wereldkampioene heeft een verrassende verdediging in petto:

46.43-38!

Pas op dit moment kwam Van Lith tot de ontdekking dat het geplande 46...19-24? faalt op 47.28-22!! 17x28 48.44-39 34x21 49.26x10 met - zowaar! - overmachtswinst voor wit. En de offerwending 46...11-16?! 47.27-21 16x27 48.31x11 12-17 49.11x22 18x27 50.28-22 27x18 51.26-21 levert evenmin een voordelig eindspel op integendeel zelfs. Zwart moet derhalve in de volgende remise-afwikkeling berusten:

46...18-23 47.25-20 23x43 48.20x16 43-48 49.27-21 48-42 50.21x12 34-39 51.44x33 42x7 52.26-21

Remise.

In de dertiende ronde boekte Van Lith een even belangrijke als spectaculaire zege op Roma Sidlauskiene, de Litouwse vertegenwoordigster die halverwege het toernooi aan de leiding ging maar tegen het einde ver terugviel.

Sidlauskiene - Van Lith

(WK-vrouwen 1995)

1.34-29 20-25 2.40-34 14-20 3.45-40 10-14 4.50-45 5-10 5.32-28 19-23 6.28x19 13x24 7.37-32 17-21(!) 8.32-28 21-26(!)

Van Lith behandelt de opening met grote zorg. Waarom 8...9-13 (en bijgevolg dus ook 7...9-13) minder nauwkeurig zou zijn geweest, valt op te maken uit althans de analyse (in het nog altijd verkrijgbare boek Jubileummatches) van de vierde matchpartij Mac. N'Diaye - Sijbrands, Klarenbeek 1994.

Sidlauskiene gaat overigens zo scherp mogelijk verder.

9.28-23!? 26x37 10.41x32 9-13 11.42-37

Een zet met 11.32-27 had meer opties open gehouden.

11...16-21! 12.46-41 21-26! 13.47-42 3-9

Gespeeld om 14.34-30 enz. zo effectief mogelijk te kunnen bestrijden. Toch was het óók een idee geweest om de kroonschijf (voorlopig) te laten staan.

14.36-31 11-17 15.41-36 6-11 16.32-28(!)

Wit stuurt op een frontale botsing aan, en terecht: na 16.34-30(?) enz. was de voorpost op 23 hevig onder vuur komen te liggen.

16...13-19 17.38-32 9-13 18.43-38 4-9

19.31-27?

Sidlauskiene overziet de geraffineerde combinatie die Van Lith in de stand heeft gevlochten. Weliswaar faalde 19.32-27? eveneens op 19...17-22! en na het slaan 22...7-11 enz. met schijfwinst voor zwart, maar eerst 19.49-43* en daarna pas 20.32-27! was nog wel degelijk speelbaar geweest.

19...26-31!! 20.37x26 17-22! 21.28x6 19x37 22.42x31 25-30 23.34x25 7-11 24.6x17 12x23

En met een schijf méér won zwart probleemloos.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden