Bemiddeld en toch geen goed gevoel

Dit weekend heeft in een conferentieoord in Noordwijk een revolutie plaatsgevonden. Of op zijn minst een onderdeeltje daarvan. Geen langharige jongeren in een gammel kraakpand, maar veelal bemiddelde mensen van middelbare leeftijd vinden dat het zo niet verder kan....

Veronica Sundermann-de Ruijter kwam er vorig jaar ineens achter, toen ze assistente werd in de huisartsenpraktijk van haar man. 'Als je zag wat die allemaal voor moest schrijven! Slaapmiddelen, kalmeringsmiddelen, pijnstillers, maagtabletten. En niet voor eventjes, maar jaren achter elkaar.' Dirk Frederik Richter heeft een verzekeringsbedrijf en begrijpt niet dat grote verzekeringsmaatschappijen zo snel groeien. 'Dat moet een keer klappen. We verdienen tonnen, maar we weten niet eens meer waarom.'

Vrijdag en zaterdag kregen ze op de conferentie Omdat mensen ertoe doen de kans om hun hart te luchten en te luisteren naar deskundigen, die vertelden over het nationaal inkomen van Zambia, dat net zo groot is als de winst van de Amerikaanse bank Goldman Sachs. En als we zo doorgaan, zeiden ze, zitten we over dertig jaar met vijf miljard mensen die moeten leven van twee dollar per dag.

De hoofdschuldige van dat alles, aldus de deskundigen, zijn niet wij, veelal bemiddelde mensen van middelbare leeftijd, maar het geld. Ooit bedoeld als eenvoudig ruilmiddel, maar nu een doel op zichzelf: nog maar 2 procent van het geld dient om goederen te verhandelen, de overige 98 procent wordt gebruikt om te speculeren. Deze speculatie richt, volgens de deskundigen, onherstelbare schade aan lokale economieën aan. Daarom is het de hoogste tijd voor een nieuw geldsysteem.

De basis onder het huidige systeem werd in 1944 gelegd in het Amerikaanse plaatsje Bretton Woods. 'Om de naoorlogse wederopbouw te financieren was dit systeem heel geschikt, maar inmiddels is het achterhaald', aldus Jurriaan Kamp, organisator van de conferentie en hoofdredacteur van het tijdschrift Ode. De conferentie in Noordwijk beloofde een nieuw Bretton Woods.

Dat het nationaal inkomen op een andere manier moet worden berekend, daar was iedereen op de conferentie het al snel over eens. Nu is het immers nog zo dat er sprake is van vooruitgang als ouders de opvoeding van hun kind uitbesteden - daarmee wordt het bruto nationaal product immers vergroot. Dat liefde uiteindelijk het allerbelangrijkste is, vond ook iedereen. Maar om een nieuw economisch systeem op alleen liefde te baseren, bleek nog niet zo eenvoudig.

De aangedragen oplossingen varieerden van één munteenheid voor de hele wereld, de terra, tot een maatschappij waarin nog maar 10 procent van de tijd wordt besteed aan overleven en de rest van de tijd dient om 'te zorgen voor elkaar'. Van een negatieve rente, waarmee sparen en rijk zijn worden gestraft tot een 'demystificatie van het geld'.

Uiteindelijk leverde de conferentie geen nieuw Bretton Woods op. Tot grote spijt van sommige aanwezigen. Het verdrag getiteld Naar een economie waarin mensen er toedoen, is vooral een verzameling goede bedoelingen. Aan concrete voorstellen wilden de meeste ondertekenaars hun vingers nog niet branden. 'Dan moet er eerst onderzoek naar worden gedaan', vond Peter Blom, directeur van de Triodos Bank.

De meeste deelnemers vonden dat niet erg. Belangrijker was dat hun gevoel in de tekst terecht zou komen en dat ook een grootmoeder het zou begrijpen. Soms gingen ze hierin wel heel erg ver door te eisen dat in het verdrag moest staan dat iedereen gelukkig moest zijn. Dan waren er pragmatici als oud McKinsey-directeur Wouter Huijbregtsen om ze af te remmen: 'Dat kunnen we wel willen, maar dat hebben we nu eenmaal niet helemaal in de hand.'

Jacques de Milliano stak de deelnemers alvast een hart onder de riem. 'Toen wij Artsen Zonder Grenzen oprichtten, verklaarde ook iedereen ons voor gek. Maar vijftien jaar later wonnen we wel de Nobelprijs voor de vrede.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden