Beloofd pardon brengt chaos in asielwereld

Chaos was nu juist niet de bedoeling van de strenge Vreemdelingenwet, die april 2001 in werking trad. Maar een begin dit jaar aangekondigde pardonregeling gooide roet in het eten....

Per e-mail heeft de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) de agenten gevraagd alle zaken in de wacht te zetten, totdat duidelijk is hoe de pardonregeling eruit gaat zien die voor na de zomer is aangekondigd. Uitzetten en ontruimen zijn even niet aan de orde - er zou maar een stap genomen worden die niet terug te draaien is.

Onderwijl kregen diezelfde asielzoekers tot vandaag wél een brief van de IND, met de aankondiging dat ze Nederland per direct moeten verlaten.

Wat weer door sommige rechters is tenietgedaan, maar niet door allemaal.

Chaos en onbegrip heersen in asielland. Niet alleen wat betreft de aangekondige pardonmaatregel van minister Verdonk, en haar belofte weer andere asielzoekers op persoonlijke titel clementie te verlenen omdat het schrijnende gevallen betreft.

In elk geval is het asielbeleid niet eenduidig: de ene asielzoeker die raakt uitgeprocedeerd wordt direct opgepakt, vastgezet en op een vliegtuig naar huis gezet. De ander moet als illegaal op straat overleven. En weer een ander krijgt onderdak in Den Bosch of Groningen omdat die gemeenten vinden dat leven op straat inhumaan is.

'Het is', zegt Brigitta van den Berg van VluchtelingenWerk, 'een grote puinhoop.'

Chaos was nu juist niet de bedoeling van de Vreemdelingenwet, die sinds april 2001 in werking is. Streng, rechtvaardig maar vooral snel zou het asielbeleid worden. Dat is gedeeltelijk gelukt, vooral aan de poort: sinds de nieuwe wet is het aantal asielzoekers dat naar Nederland komt drastisch afgenomen.

Maar onderwijl, zegt de voormalige minister van Vreemdelingenzaken Hilbrand Nawijn, thans Tweede-Kamerlid voor de LPF, 'is er al die tijd niets gedaan aan de honderden, misschien wel duizenden mensen die veel te lang in de asielprocedure zijn geweest. Daar moet je wat mee. Die mensen hebben kinderen gekregen, een leven opgebouwd.'

Vandaar zijn voorstel, in januari dit jaar, die 'schrijnende gevallen' te helpen. Een minister is bevoegd op persoonlijk gezag asielstatussen te verlenen. Dat zou hij doen - met een stroom van duizenden brieven met 'schrijnende gevallen' tot gevolg.

Daarbij kwam nog dat de Tweede Kamer vervolgens om een pardonregeling vroeg voor mensen die in elk geval langer dan vijf jaar in Nederland zijn. Die motie wordt uitgevoerd, en de nieuwe minister, Verdonk, broedt nu op de criteria daarvoor.

Wie buiten het pardon gaat vallen, zegt ze erbij, maakt misschien nog kans op haar goedhartigheid, want als minister zal zij gebruikmaken van haar 'inherente afwijkingsbevoegdheid' om zelf verblijfsvergunningen uit te delen aan schrijnende gevallen.

Dat wordt nog een lastige. Want wat is een schrijnend geval? Is een alleenstaande, zieke, huilende Somalische moeder met twee in Nederland geboren kinderen een schrijnend geval?

Is de Irakese arts die zich zoals het hoort zes jaar heeft stilgehouden, niet heeft gewerkt, geen Nederlands heeft geleerd, niemand tot last was en zich dus volledig aan de regels heeft gehouden een schrijnend geval?

Is Mohammed Meftah een schrijnend geval, het bestuurslid van de Haarlemse SP die vorige week werd vastgezet door de Vreemdelingendienst om te worden uitgezet, maar na een forse lobby weer vrijkwam (niemand, ook zijn advocaat niet, wil zeggen waarom)?

Bovendien zal de pardonregeling tot een grote stroom aan juridische procedures leiden. Advocaten zullen alles uit de kast halen want voor veel asielzoekers is zo'n regeling de laatste strohalm.

Een keer eerder kende Nederland een pardon, bedoeld voor zogenaamde witte illegalen die jarenlang in Nederland legaal hadden kunnen werken. Die regeling werd ingesteld in 1999, en nog zijn er procedures over gaande. Want bewijs maar eens dat je als illegaal zes jaar lang in Nederland hebt gewoond.

Asielzoekers mogen blijven als ze hier vijf jaar zijn, geen crimineel verleden hebben en goed zijn ingeburgerd, stelt de pardonmotie van de Tweede Kamer. Maar wat is ingeburgerd? En is die eis niet flauw, als juist van asielzoekers wordt verwacht dat ze zich ver houden van de Nederlandse maatschappij?

'Alles is de erfenis van Nawijn', verzuchten ambtenaren op het ministerie van Justitie. 'Ik had ook te maken met een erfenis', zegt Nawijn terug. 'Uitgeprocedeerde asielzoekers worden op straat gezet, en de gemeenten moesten het opknappen. Ik ben voor een streng asielbeleid, maar zet de mensen dan ook echt uit. En als dat niet kan, zoals bij Somaliërs, regel dan iets. Het tweede Paarse kabinet heeft dit te lang laten sloffen.'

Bent u asielzoeker? Dan breken er interessante tijden aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.