Beloftevolle behandeling van kanker

Amerikaanse onderzoekers zijn erin geslaagd kankercellen te doden door ze te treffen op hun zwakke plek.

AMSTERDAM - Natuurlijke vetzuurverbindingen kunnen overal in het lichaam kanker opsporen, door gebruik te maken van de achilleshiel van tumorcellen. Maak die vetzuurverbindingen na, koppel er een radioactieve stof aan, spuit ze in en er ontstaat een beloftevolle methode voor de diagnostiek en de behandeling van verschillende vormen van kanker.


Dat schrijven Amerikaanse onderzoekers vandaag in het vakblad Science Translational Medicine. Ze maakten in het lab zogeheten APC's na, vetzuurverbindingen (lipiden) die van nature in ons lichaam voorkomen. Daar deden ze onderzoek mee bij proefdieren, in menselijke cellijnen en bij een aantal patiënten. Als die APC's worden ingespoten, blijken ze door het hele lichaam te reizen en zich te hechten aan de buitenkant van snel delende cellen. Dat maakt ze een goed vehikel voor speciaal vervoer naar tumoren.


De Amerikanen verbonden aan de APC's eerst een radioactief label. Zo konden ze op scans precies zichtbaar maken waar de tumorcellen zich bevonden. Daarna gingen ze een stap verder en koppelden ze de vetzuurverbindingen aan het radioactieve 131-jodium, dat ioniserende straling uitzendt. Op die manier slaagden ze erin om kankercellen stuk voor stuk van binnenuit te bestralen en te doden. De APC's kropen zelfs door de bloed-hersenbarrière heen, wat ze mogelijk geschikt maakt voor de aanpak van hersentumoren.


Marcel Verheij, hoogleraar translationele radiotherapie aan het VUmc, spreekt van een beloftevolle behandeling. Anders dan de meeste bestaande vormen van kankertherapie richt deze nieuwe behandeling zich niet op het dna van de tumorcel, zegt hij, maar op de celmembraan.


Die membraan, legt hij uit, is de zwakke plek van kankercellen. 'In snel delende cellen is de membraan zo dynamisch dat de aangemaakte vetzuurverbindingen heel snel weer worden afgebroken en in de cellen worden opgenomen. Er ontstaat in feite een tekort en dat maakt de zucht naar nieuwe lipiden groot. Zodra lipiden van buitenaf worden aangeboden, nemen de celmembranen ze graag op, veel meer dan bij normale cellen.'


Wetenschappers experimenteren al langer met gespecialiseerd vervoer naar kankercellen, zegt Verheij, onder meer met nanodeeltjes en antistoffen. Het bijzondere van APC's, zegt hij, is de uiterst gerichte aanpak.


De aanpak is zo veelbelovend dat klinische studies niet lang zullen uitblijven, verwacht Verheij. Toch waarschuwt hij. Verheij, tevens radiotherapeut en onderzoeker bij het Nederlands Kanker Instituut, doet al jaren onderzoek naar APC's, waarbij een synthetische variant wordt gebruikt.


Verheij ontdekte dat de APC's inderdaad kankercellen opsporen, maar zich ook hechten aan andere snel delende cellen, zoals cellen in de darmwand en het beenmerg. Voeg je aan die APC's radioactieve stoffen toe, dan komen die mogelijk ook in die andere cellen terecht, waar ze tot hinderlijke bijwerkingen kunnen leiden. 'Voordat we bij grote groepen patiënten het effect gaan bestuderen, moeten we dat eerst uitsluiten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden