Beloftevol verjaardagscadeau

Present(s) is een injectie die Het Nationale Ballet kan gebruiken en die de dansers goed doet.

Present(s) door Het Nationale Ballet. In programma 1: Krzysztof Pastor, Hans van Manen, Juanjo Arqués e.a. In programma 2: Ton Simons, Alexei Ratmansky, Sol León/Paul Lightfoot e.a.


Gezien: 15/2 en 16/2, Het Muziektheater, Amsterdam. Nog t/m 3/3. het-ballet.nl


Het Nationale Ballet heeft zichzelf gefêteerd: voor zijn 50ste verjaardag liet het negen choreografen een nieuw stuk maken. Nooit eerder kreeg het publiek zoveel wereldpremières tegelijk uit te pakken. Verdeeld over twee avonden, dat wel. Het is het walhalla en overdaad tegelijk; want waarom twee programma's? Die noodzaak is er niet. Het hadden er ook drie of vier of nog meer kunnen zijn. Waarom niet gewoon één cadeau met strik? Of een avond met oudgedienden en een avond met voor het gezelschap nieuwe choreografen? Of een duettenserie en een groepsserie?


Toch is Present(s), opgedragen aan de onlangs overleden Rudi van Dantzig, een injectie die Het Nationale Ballet kan gebruiken en die de dansers goed doet. De eigentijdse poot is, naast het romantische en neoklassieke repertoire, al jaren een zorgenkindje. Echt spannende, verrassende dingen gebeuren er weinig. Present(s) bewijst dat het ook gewoon een kwestie is van investeren in goede choreografen, dan komt er heel fatsoenlijk werk boven tafel dat ook nog eens een uitdaging voor de dansers is. De impressionistische proloogfilmpjes van Altin Kaftira (ex-danser) en Mathieu Gremillet (tweede solist) zijn een aanwinst.


Moet je naar programma één? Om Hans van Manen wel. In Variations for two couples varieert hij op zijn aloude liefde, het duet. Met twee koppels, de zichzelf overtreffende Anna Tsygankova en Matthew Golding en Igone de Jongh en Jozef Varga, komen als vanouds de verschillende gelaagdheden in een relatie voorbij, zacht en lyrisch, maar ook energiek en virtuoos. En natuurlijk altijd uitdagend en sensueel zonder kleffe poespas.


Het is toch weer fascinerend om te ervaren hoe uitzonderlijk dit krachtige, aardse mensbeeld van Van Manen is, met mannen en vrouwen die zich oprecht met elkaar kunnen meten. Aan de andere duetten van de Engelsman Christopher Wheeldon in programma één en de Rus Alexei Ratmansky in programma twee, zie je hoe balletchoreografen geneigd zijn relaties neer te zetten als zachte, zweverige, romantische gebeurtenissen met vooral meisjesachtige vrouwen. Hoewel Ratmansky er nog een flink portie drama en humor doorheen gooit. Het is absoluut niet slecht; de choreografen etaleren een uiterst verfijnd en virtuoos gebruik van de klassieke mores, en de dansers voelen zich als een vis in het water. Het is gewoon totaal anders, gemaakt door mannen uit een beduidend klassiekere traditie.


En programma twee dan, moeten we daarheen? In zijn geheel veel spannender, dus ja. Hier meer echte buitenstaanders van het gezelschap, die de groepsstukken een andere bite geven. Ton Simons bijvoorbeeld, voorheen Dance Works Rotterdam, ontleedt in The nature of difference niet alleen de composities van Thomas Adès, maar speelt ook met de taal van het ballet. Spitzen, (zwarte) tutu's, strakke lijnen, virtuoze balansen: hij gebruikt het allemaal. Maar met vervreemdende twists, zoals een onverwacht frivole heupdraai of het gebruik van slowmotion, dat van een duet een hemeltergend uitgerekte en daardoor intens dramatische krachtmeting tussen twee mensen maakt. De dansers kunnen vrijer en brutaler, maar de samenwerking is beloftevol.


Dat laatste geldt ook voor Short time together van Sol León en Paul Lightfoot. Hoewel ze hebben gezegd dat dit een eenmalige samenwerking was (Lightfoot is artistiek leider van het Nederlands Dans Theater geworden, de iets oudere broer van Het Nationale Ballet), is het stuk een aanwinst. De gekte van met name Lightfoots slapsticktaal komt nog niet briljant uit de verf, het haalt de dansers van Het Nationale Ballet wel uit hun comfortzone. En ze zijn geraakt, dat merk je aan hun gretigheid.


Het echte cadeautje zit in het slot van de choreografie: een emotioneel, intens uitgevoerd duet door Rebeca Taboada Rivas en Cédric Ygnace over afscheid nemen. Uit zijn mond komen alleen nog geluidloze woorden, nog één keer schrijven hun lijven in beweging samen het verhaal. Dan loopt hij weg, tijd voor het einde.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden