Nieuws Bellingcat

Bellingcat: hoge Russische legerofficier hoofdverdachte in MH17-zaak

Beeld de Volkskrant

Een van de hoofdverdachten van het neerhalen van vlucht MH17 is Oleg Ivannikov, een officier van de Russische militaire inlichtingendienst GROe. Dit maakte het onderzoekscollectief Bellingcat en de Russische nieuwssite The Insider  vrijdag bekend na nieuw onderzoek naar het neerschieten van het vliegtuig.

Zonder de medewerking van Ivannikov (51), die indertijd bekendstond onder de codenaam ‘Orion’, kon volgens Bellingcat de BUK-raket niet zijn afgevuurd waarmee MH17 werd neergehaald. Volgens Bellingcat opereerde Ivannikov sinds 2014 in het oosten van Oekraïne. Hij zou recent ook actief zijn geweest in Syrië.

Bellingcat zegt dat Ivannikov feitelijk de leiding had over alle militaire operaties van de pro-Russische rebellen in de regio Loegansk. De onderzoeksgroep zegt hem te hebben opgespoord onder andere aan de hand van een geluidsopname waarin pro-Russische rebellen indertijd meldden dat de Buk-installatie was aangekomen in het gebied. 

De man die dit meldt, is volgens Bellingcat Ivannikov. Dit zou zijn gebleken na onderzoek van zijn stem. De GROe-officier meldt dat de Buk-installatie nu kan worden gebruikt om vijandelijke vliegtuigen neer te halen. Bellingcat stuitte ook op Ivannikov bij een onderzoek naar een telefoonnummer dat indertijd werd gevonden. Ivannikov zou zeker tot eind 2014 nog in Oost-Oekraïne hebben geopereerd voor Moskou. In de jaren daarna zou hij weer zijn teruggekeerd naar het gebied voor nieuwe missies. 

Het in Nederland gereconstrueerde wrak van het Malaysia Airlines-toestel van vlucht MH17. Beeld AFP

Volgens Bellingcat was de GROe-officier in het verleden ook actief in de Kaukasus. Zo was hij enige tijd minister van Defensie van de pro-Russische republiek Zuid-Ossetië, die zich had afgescheiden van Georgië. In 2008 kwam het tot een korte oorlog tussen Rusland en Georgië. Ivannikov zou nog werken voor de GROe.

De bevindingen van Bellingcat komen een dag nadat het internationale onderzoeksteam van politie en justitie naar de ramp meldde dat ‘onomstotelijk’ vaststaat dat de BUK-raket waarmee het Maleisische vliegtuig uit de lucht werd geschoten, werd afgevuurd door installatie van het Russische leger. Bellingcat, een journalistiek netwerk van burgers dat werd opgericht door de Brit Eliot Higgins, was eerder al tot dezelfde conclusie gekomen.

Minister Blok van Buitenlandse Zaken zei vrijdag vlak voor de ministerraad dat het onderzoek nu wijst op ‘directe betrokkenheid’ van Rusland bij het neerschieten van het vliegtuig. Nog niet eerder zei een Nederlandse minister zo duidelijk dat Moskou betrokken is bij de ramp. Nederland en Australië houden Moskou nu verantwoordelijk voor het neerhalen van de Boeing. 

Rusland blijft echter volhouden dat het niets te maken had met de ramp. Poetins woordvoerder Peskov benadrukte dat vrijdag opnieuw. Het toestel van Malaysia Airlines werd op 17 juli 2014 boven het oosten van Oekraïne neergehaald. Alle 298 inzittenden kwamen om het leven, onder wie 196 Nederlanders.

Bellingcat maakte begin deze maand ook bekend dat het negen Russische legerofficieren had geïdentificeerd die direct betrokken zouden zijn geweest bij een raketaanval in 2015 in Oost-Oekraïne waarbij dertig burgers werden gedood. De onderzoeksgroep zei de militairen te hebben opgespoord aan de hand van video’s en geluidsmateriaal dat Oekraïne heeft overgedragen aan het Internationale Strafhof in Den Haag. De aanval werd in januari van dat jaar uitgevoerd op de havenstad Mariupol.

Rebellen gesteund door Rusland hadden daarvoor bekendgemaakt dat ze oprukten richting de stad. Later trokken ze dit echter terug, waarna ze het Oekraïense leger beschuldigden achter de aanval te zitten. Rusland heeft altijd ontkend dat het de pro-Russische rebellen in Oost-Oekraïne militair steunde. 

Meer over de laatste ontwikkelingen in het onderzoek naar de ramp met MH17

Nederland stelt Rusland aansprakelijk voor neerhalen MH17: ‘We zullen niet rusten tot de daders zijn gepakt’
Nederland en Australië eisen dat Rusland verantwoordelijkheid neemt voor de ramp met de MH17. Voor de twee landen staat nu ‘onomstotelijk vast’ dat er een directe link is tussen het Russische leger en de BUK-raket waarmee het passagiersvliegtuig bijna vier jaar geleden werd neergeschoten. 

Vier jaar na MH17 voert Nederland de druk op

Ministers keren voor de vrijdagse ministerraad terug van buitenlandse reizen en de coalitiepartijen willen steun van de Verenigde Naties. Bijna vier jaar na de tragedie met vlucht MH17 is voor de Nederlandse politiek het moment gekomen om de druk op te voeren op Rusland: Nederland eist vanaf nu volledige medewerking aan het onderzoek. De Europese Unie en de Belgische regering scharen zich achter die oproep.

Daders neerhalen MH17 komen langzaam maar zeker in het vizier
Uiterst voorzichtig, en daardoor met een slakkengangetje, tracht het internationale onderzoeksteam JIT de zaak rond te krijgen tegen de daders van het neerhalen van vlucht MH17. Maar voortgang is er zeker. ‘Het net begint zich te sluiten.’

Vier jaar na MH17 zijn er honderd verdachten, maar arrestaties zijn nog lang niet te verwachten
Het gebruikte wapen en de afvuurlocatie zijn bekend, maar van een arrestatie van een van de honderd verdachten is nog lang geen sprake. Vier jaar na de ramp zullen nog ‘geen mededelingen worden gedaan over mogelijke verdachten’, stelt het JIT. Waarom duurt het zo lang?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden