Bellen met... WILCO DEKKER

Bellen met redacteur Wilco Dekker: ‘Vrijwillige streefcijfers voor meer vrouwen aan de top werken voor geen meter’

Regeringspartijen CDA en D66 willen met een verplicht quotum meer vrouwen in de top van beursgenoteerde bedrijven. We bellen met economieverslaggever Wilco Dekker. ‘Toch wel een verrassende wending, maar hard nodig.’

Op The Women’s Conference, voor vrouwen in het bedrijfsleven, Amsterdam. Beeld Marcel van den Bergh

Dag Wilco, na  oppositiepartijen GroenLinks en PvdA willen nu ook regeringspartijen CDA en D66 een verplicht vrouwenquotum. Ben je verrast door de motie van CDA en D66?

‘Ja, want de christen-democraten moesten er als partij van de traditionele familiewaarden lange tijd niks van hebben. Ook D66 was tegen een verplicht quotum, maar die hebben twee maanden geleden de draai gemaakt. Al was het maar omdat hun minister, Ingrid van Engelshoven, dit dossier moet oplossen. Zij is verantwoordelijk voor emancipatie en heeft eerder gezegd dat het om te huilen is hoe traag het gaat met meer vrouwen aan de top.’

Regeringspartijen VVD en ChristenUnie moeten er nog steeds niks van hebben. Is er desondanks nu een meerderheid in de Tweede Kamer voor een verplicht vrouwenquotum?

‘Daar lijkt het wel op. De VVD en ChristenUnie zouden tegen de motie kunnen stemmen, terwijl de motie toch wordt aangenomen. Dan kan het quotum er komen zonder dat de liberalen wéér een meloen moeten doorslikken. De VVD moet er niks van hebben.’

Sinds 2013 waren er vrijwillige streefcijfers voor meer vrouwen aan de top. Heeft dat gewerkt?

‘Voor geen meter. Het doel was dat in de vijfduizend grootste bedrijven en instellingen minimaal 30 procent van de leden in raden van commissarissen en raden van bestuur vrouw moest zijn. Vooral van dat laatste is niets terechtgekomen. De gedachte is: de commissarissen gaan over de benoemingen van de bestuurders, de directie dus. Als er meer vrouwelijke toezichthouders zijn, dan zou dat uiteindelijk moeten leiden tot de benoeming van meer vrouwelijke bestuurders.  Bij een evaluatie bleek dat  vrijwillige streefcijfer niets te hebben veranderd. Toch is het in 2015 verlengd door toenmalig minister Jet Bussemaker.’

Waarom tekent zich nu wel een politieke meerderheid af?

‘Een aantal felle tegenstanders van een vrouwenquotum, onder wie oud-minister en VVD-prominent Neelie Kroes, heeft de conclusie getrokken dat er op vrijwillige basis niks verandert. Ook voorman Hans de Boer van werkgeversorganisatie VNO-NCW is nu om. Hij steunt het voorstel van de Sociaal-Economische Raad.  De SER wil dat het kabinet vanaf 2020 een ‘ingroeiquotum’ verplicht voor meer topvrouwen bij beursgenoteerde bedrijven. De Boer is CDA-lid, dus misschien heeft dat met de motie van het CDA te maken. Dat mensen als Kroes en De Boer hun verzet hebben laten varen, is cruciaal. Nu is er maatschappelijk draagvlak.’

Voor wie zou het verplichte vrouwenquotum moeten gelden?

‘De huidige streefcijfers gelden voor 5.000 bedrijven en grote organisaties. De motie van D66 en CDA gaat net als het SER-voorstel alleen over beursgenoteerde bedrijven. Dat zijn er in totaal 88. Het betreft alleen het aantal vrouwen in de raden van toezicht. Het is dus een heel voorzichtig stapje. Al gaat het anderen veel te ver. Grote beleggers zijn tegen het quotum. Zij vinden dat aandeelhouders over de benoeming gaan van een raad van toezicht, niet de politiek.’

Wat moet de sanctie worden als er te weinig vrouwen in de raad van toezicht zitten?

‘De sanctie is dat de stoel leeg blijft. Als je nog geen 30 procent vrouwelijke commissarissen hebt, dan mag je geen man benoemen tot je minimaal 30 procent vrouwen hebt.’

Welke bedrijven doen het goed?

‘Uit de Dutch Female Board Index 2019 van Mijntje Lückerath blijkt dat chemiebedrijf DSM dit jaar uitgever Wolters Kluwer heeft afgelost als het meest vrouwvriendelijke beursgenoteerde bedrijf van Nederland. De raad van bestuur van DSM bestaat voor de helft uit vrouwen, van de commissarissen is ruim 40 procent vrouw. Verder voldoen slecht vier bedrijven bijna aan de streefcijfers: Heineken, PostNL, fiscaal dienstverlener Intertrust en industriebedrijf Hydratec. Door de benoeming van twee vrouwen voegt verzekeraar ASR zich per 1 januari bij deze zes koplopers.’

En wie zijn de hekkensluiters?

‘Flitshandelaar Flow Traders is de hekkensluiter van de 88 onderzochte bedrijven: nul vrouwen op negen bestuurders en commissarissen. Bij farmaceut Kiadis Pharma zijn het er nul op acht.’

Loopt Nederland voorop als er een verplicht vrouwenquotum zou komen?

‘Welnee, we lopen hopeloos achter hier. Zeven andere landen hebben al maatregelen genomen. In Noorwegen moeten alle topposities voor minimaal 40 procent door vrouwen worden vervuld. Die eis heeft in Noorwegen daadwerkelijk geleid tot meer vrouwen in de top. Het SER-voorstel, en daarmee de motie van D66 en CDA, is afgekeken van Duitsland.  Daar schijnt het te werken.’

Meer lezen het vrouwenquotum?


Kans op vrouwenquotum groeit: CDA is om
De kans groeit dat Nederland een verplichtend vrouwenquotum krijgt. Coalitiepartij CDA, tot nu toe tegenstander van zo’n quotum, wil dat de regering het advies overneemt van de Sociaal-Economische Raad (SER)  om een ‘ingroeiquotum’ in te stellen voor meer vrouwen in de top van beursgenoteerde bedrijven. 

Mannelijke witte bolwerken
Niet alleen de top van het bedrijfsleven heeft moeite met meer diversiteit. Ook de zeventien adviescolleges van de regering zijn nog steeds mannelijke witte bolwerken, tegen de wettelijke bepaling van evenredigheid in. 

Voer voor discussie
Vrouwenquota zijn al tijden voer voor verhitte discussie.  In onze rubriek Tegenpolen komen twee verschillende visies aan bod: oud-topman Jan Bout vindt quota een goed idee, zakenvrouw Elske Doets ziet juist grote bezwaren. Voormalig Eurocommissaris en VVD-prominent Neelie Kroes vertelde onlangs aan de Volkskrant waarom zijzelf radicaal van mening veranderde over de wenselijkheid van vrouwenquota.

Columnist Sheila Sitalsing is zonder voorbehoud vóór. Ze moet zachtjes wenen om de talloze ‘handvesten, convenanten, charters, codes voor de ‘guvernens’ en ander geduldig papier vol vrome voornemens om te beginnen met het wegbikken van de dikke kleilaag van mannen die de weg naar de macht verstoppen’, die tot nu toe dus nog nergens toe leidden.

 Daniela Hooghiemstra merkte in haar column juist op dat we erg selectief zijn in de sectoren en gremia waarvoor we quota willen: je hoort nou nooit eens iemand over vrouwenquota bij de stadsreiniging of slachthuizen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden