bellen metOnze correspondent

Bellen met onze correspondent: ‘Wat het argument is voor de Engelse mondkapjesplicht is onduidelijk’

Vanaf vandaag zijn in de Engelse winkels mondkapjes verplicht. Correspondent Patrick van IJzendoorn probeert de logica achter de plicht te ontdekken. ‘In feite wordt er geregeerd op basis van opiniepeilingen.’

Sinds vrijdag zijn mondmaskers verplicht in winkels in Engeland.Beeld AP

Wat voor soort mondkapje draag je?

‘Ik vond in de kast een oud oogmasker voor op lange nachtvluchten, dat heb ik over mijn mond getrokken. Ik had zo’n blauw wegwerpding liggen van een paar weken geleden, dat de pers bij voetbalwedstrijden op moet, maar het leek me onsmakelijk dat opnieuw te gebruiken. In de krant staan advertenties voor dure, luxe kapjes van Italiaanse modemerken. Ik zag vandaag ook mensen die een stropdas voor hun mond bonden, of een sjaal.’

Er staat een boete van ruim 100 euro op overtreding van de mondkapjesplicht. Wordt dit gehandhaafd?

‘De Londense politiechef zegt dat ze er niets aan doen, omdat de capaciteit ontbreekt. De overheid verwacht dat het typische Engelse schaamtegevoel zijn werk doet. Engelsen zijn volgzaam, dus negen van de tien mensen dragen het mondkapje uit angst dat een ander er anders iets van zegt. Voor de maskerplicht van vandaag droeg maar een op de vijf Engelsen een mondkapje, omdat ze niet geloven dat het werkt. Tegelijkertijd gaf een meerderheid in opiniepeilingen aan voor een verplicht masker te zijn, omdat dat sociaal wenselijk is.

‘De regering bepaalt haar beleid volledig op grond van die opiniepeilingen. Dus ondanks zijn eigen tegenzin, voert Boris Johnson de mondkapjesplicht in omdat een meerderheid van de bevolking dat wil. Die bevolking gaat vervolgens licht mopperend akkoord met het dragen van een mondkapje. In feite wordt er geregeerd op basis van opiniepeilingen: een soort informeel referendum. Zodra een meerderheid tegen is, worden de mondkapjes afgeschaft. Er zit geen enkele logica in.’

Hoe ging dat in de winkels vandaag?

‘Officieel moet je ze op in banken, het openbaar vervoer, het postkantoor en winkels. En in afhaalrestaurants. Behalve op mijn vaste adresje, want daar kennen ze me en zeggen ze: laat maar zitten. Bij kappers, bibliotheken en sportscholen hoeft het weer niet. De regels zitten dus vol tegenstrijdigheden.

‘Bij de ingang van de bekende winkelketen Marks & Spencer staat een dame te tellen of er niet te veel mensen in de winkel zijn. Die had tot vandaag nooit een mondkapje op. Nu wel. Ze spoort mensen vriendelijk aan een masker te dragen. Maar als je er geen hebt, geeft het niet, want de winkels willen geen ruzie of discussie. Dat soort gedoe willen vermijden is typisch Engels. 

‘Bij een andere supermarkt, Sainsbury’s, zag ik vanochtend ongeveer vijftig mensen, waarvan twee zonder mondkapje. Het personeel mag het zelf weten, dus vakkenvullers dragen het dan bijvoorbeeld weer niet. Wat het argument is voor de mondkapjesplicht is onduidelijk. Als het gaat om het vermijden van een tweede golf dan moeten we nog maanden zo’n ding op, want die golf wordt pas in november verwacht.

‘Het idee was dat mondkapjes de economie zouden helpen, omdat met een mondkapje mensen meer vertrouwen krijgen om te winkelen. Eenvierde van de Engelsen zegt inderdaad door het mondkapje een veiliger gevoel te hebben bij het winkelen, maar een andere 25 procent gaat juist niet winkelen omdat ze dan een mondkapje op moeten. Voor de middenstand is dit een moeilijke situatie, want die willen geen klanten kwijt: ze hebben het al zwaar genoeg, sommige supermarktketens ontslaan honderden mensen per dag.’

Een mondmasker bij de kapper is niet verplicht, maar het mag natuurlijk wel. Beeld Getty Images

Is het mondkapje ook, net zoals in de Verenigde Staten, een politiek polariserend stukje stof?

‘Er is flinke tegenstand uit de libertaire hoek. De beweging Keep Britain Free, dezelfde mensen die principieel tegen de lockdown waren, zijn nu tegen mondkapjes. Het zijn vrijgevochten Britten die tegen elke vorm van overheidsdwang zijn. Voor de Brexit, tegen het rookverbod, tegen maskers. De linkse pers is juist weer erg voor, dus het mondkapje symboliseert waar je politiek staat. Tegenstanders duiden het mondkapje niet aan als een masker maar als muzzle, muilkorf.’

Van al die meningen trekt het virus zich niets aan. Is Engeland de angst voorbij?

‘Ze zijn hier angstiger dan in Nederland, waar de mensen eigenzinniger zijn. Mensen zijn verslaafd geraakt aan thuiswerken, omdat ze bang zijn om het openbaar vervoer te gebruiken. De wagons zijn leeg, toch hebben ze het oude beeld van propvolle treinen en blijven ze weg. Verder is in Londen de situatie vrij ontspannen, maar daarbuiten niet. Ik was laatst in een plaatsje buiten Londen en iemand vroeg de weg. Die mevrouw stond op zeven meter afstand en riep dat ik niet dichterbij moest komen.’

Een jonge Liverpool-fan draagt een mondmasker.Beeld AFP

Wordt het tijd voor een doos mondkapjes bij je voordeur?

‘Toen de situatie zo ernstig was, in maart, hadden we niet genoeg mondkapjes. Nu zijn er genoeg voorhanden, dus dan moeten we ze maar gebruiken ook, lijkt de gedachte. In Schotland is de mondkapjesplicht eerder ingevoerd en daar werd het massaal opgevolgd, maar toen de nieuwigheid er na een week vanaf was, kwam de klad erin. 

‘Als de sterfte blijft dalen, kan het ook zo weer worden afgeschaft, dus ik ga geen mondkapjes inslaan. Ik reis niet met het openbaar vervoer, ik doe alles op de fiets, want op straat hoef je ze niet op. Tenminste, nog niet: ik hoop niet dat binnenkort uit de opiniepeilingen blijkt dat Britten ook voor mondkapjes in de buitenlucht zijn.’

Lees ook

Is het een kwestie van tijd voordat u gemaskerd over straat gaat?
De westerse wereld raakt steeds meer in de ban van het mondkapje. In Amsterdam flirten winkeliers met het idee van een draagplicht. Steeds meer experts raken overtuigd van het nut van maskers op straat. Het mondkapje komt nu toch wel heel dichtbij.

Wel of geen mondkapje? Overheden buitelen over elkaar heen
Het oplaaiend aantal besmettingen met covid-19 leidt voor het eerst tijdens de coronacrisis tot barstjes in het Veiligheidsberaad. Vanuit de 25 veiligheidsregio’s klinken tegenstrijdige boodschappen over nut en noodzaak van een (onderzoek naar) mondkapjesplicht in de openbare ruimte.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden