Bellen met Den Haag: 'Misschien ook niet handig om de PvdA nu al te tergen'

Een conflict over de lerarensalarissen kan het kabinet VVD-PvdA na vijf jaar alsnog doen stranden. Wat is er precies aan de hand, komen de partijen eruit en wat gebeurt er als een demissionair kabinet stopt? We bellen met onze politiek verslaggever in Den Haag, Frank Hendrickx.

Beeld anp

Na vijf jaar samenwerking dreigt kabinet Rutte-II dan toch uit elkaar te vallen. Wat is er aan de hand?

'We hebben nog geen nieuw kabinet en dus moet het oude, demissionaire kabinet VVD-PvdA de begroting voor 2018 maken. Zij zijn nu nog de baas, maar het beoogde nieuwe kabinet VVD-CDA-D66-ChristenUnie moet straks wel aan de slag met deze begroting. De onderhandelingen over de begroting én de onderhandelingen over een nieuw kabinet doorkruisen elkaar dus. De PvdA wil zo snel mogelijk extra geld voor lerarensalarissen in het basisonderwijs, maar volgens de VVD is het beoogde nieuwe kabinet nog niet zover dat het al bedragen over de verschillende departementen kan verdelen. Dat is de reden voor de huidige patstelling'.

Het verhogen van lerarensalarissen; dat klinkt als een punt waarmee je als partij kan scoren. Wat houdt de VVD tegen om tegemoet te komen aan de eisen van de PvdA?

'Het is dus vooral een tijdsprobleem: het nieuwe kabinet is nog aan het onderhandelen over hoeveel geld welke posten krijgen. De ene partij wil meer geld naar defensie en veiligheid, de andere juist meer naar onderwijs. Hoeveel geld er precies wordt gereserveerd voor het verkleinen van de klassen, het verminderen van de werkdruk en het verhogen van de salarissen, is dus nog niet te zeggen. En dat terwijl ze hebben afgesproken dat de begroting vanmiddag voor advies naar de Raad van State moet'.

Hoe strak is die deadline?

'Niet strak, want het is puur een werkafspraak. Dat de Raad van State moet adviseren over de begroting is in de wet vastgelegd, maar niet voor welke datum ze dat moeten doen. Ze zouden het dus ook gewoon kunnen uitstellen tot na het weekend'.

Asscher was voor de zomer toch duidelijk: als de leraren niet meer geld krijgen, trekt de PvdA zich terug...

'Klopt, maar de VVD was op haar beurt ook heel stellig: er komt geen bedrag in de begroting, omdat ze dat nog niet kunnen vaststellen. Maar gisteren hebben de partijen gesproken over uitstel: de VVD zou toezeggen dat er extra onderwijsgeld komt, maar over het exacte bedrag wordt dan later besloten.
Daarmee kopen ze tijd, een vrij klassieke politieke oplossing. Het is niet duidelijk of de PvdA daarmee akkoord gaat, maar ze zijn nog aan het praten, dat geeft aan dat ze eruit willen komen. Voor beide partijen is het moeilijk uit te leggen als het kabinet alsnog uit elkaar valt door deze relatief kleine kwestie. Bovendien hebben de formerende partijen straks een minimale meerderheid; voor hen is het misschien ook niet handig om de PvdA al voor de start van het nieuwe kabinet te tergen. En de achterban van de PvdA zal zich wellicht ook afvragen: toen er werd bezuinigd in de zorg bleven jullie ook gewoon zitten, waarom dan nu opeens niet'?

Wat gebeurt er eigenlijk precies als een demissionair kabinet valt?

'Niet zoveel, behalve dat de PvdA-ministers ontslag nemen. Hun taken worden dan overgenomen door de demissionaire VVD-ministers. Minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert zal dan bijvoorbeeld Buitenlandse Zaken van Bert Koenders overnemen. Maar eerlijk gezegd verwacht ik dat ze dat zullen voorkomen. De volgende coalitie wordt een soort middenkabinet. Zij zullen de komende tijd willen uitdragen dat ze rekening houden met veel partijen en zo'n conflict met de PvdA is dan moeilijk uit te leggen'.

Lees verder

'We hebben misschien een oplossing', zei VVD-fractieleider Halbe Zijlstra. VVD en PvdA zoeken naarstig naar een compromis.

De tijdsdruk die VVD en PvdA vandaag voelen bij het maken van de begroting voor 2018 hebben zij zichzelf kunstmatig opgelegd. Hoe zit dat?

Leerkrachten in het basisonderwijs willen meer loon en minder werkdruk. Wat houdt dat concreet in?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden