Profiel

'Belle & Sebastian is een band met gelijkwaardige muzikanten geworden'

Het eens zo schuchtere Belle & Sebastian prijkt tegenwoordig als een van de grote namen op festivalposters. Het timide geluid van de band is verdwenen, maar de muziek is nog steeds even eigenzinnig.

Belle & Sebastian Beeld Persfoto

Belle & Sebastian bovenaan op de belangrijkste festivalaffiches - dat had niemand in 1998, toen de band hun eerste grote optredens gaf, kunnen bevroeden. Schuchter, bijna mensenschuw stonden de acht muzikanten uit Glasgow op het podium. De omfloerste zang van Stuart Murdoch kwam eind september van dat jaar in Paradiso nauwelijks boven het steeds luider kakelende publiek uit. Hij had om het ijs te breken weliswaar een oranje T-shirt aangetrokken, maar de wedstrijd zou hij er niet mee winnen. Zangeres en celliste Isobel Campbell durfde nauwelijks de zaal in te kijken, het was al heel wat dat ze haar zenuwen beter onder controle had dan drie weken eerder. Toen liet Belle & Sebastian het publiek in het Londense Shepherd's Bush Empire anderhalf uur wachten, zo bang was Campbell om de uitverkochte zaal onder ogen te komen.

Nee, een doorbraak naar het grote publiek kon de band, die begin 1996 door de toen 27-jarige Stuart Murdoch werd opgericht, wel vergeten. Hun platen (op dat moment drie albums en drie EP's) hadden weliswaar gaandeweg meer aandacht gegenereerd, maar voor de concertpodia werd het achttal voorlopig ongeschikt geacht. Laat die fans maar lekker op hun zolderkamertjes wegdromen bij de romantische lyriek van Murdoch, de rest van de popwereld kon voorlopig wel zonder.

Die fans bleven zwijmelen bij de prachtige teksten, weemoedige zang en subtiele organische arrangementen die de muziek van Belle & Sebastian typeerden. Ze waren zelfs blij dat de schoonheid van platen als Dog On Wheels, If You're Feeling Sinister en The Boy With The Arab Strap niet door iedereen werd erkend.

Belle & Sebastian was anders, zoals The Smiths ruim een decennium eerder anders was. Beiden richtten zich niet op grote massa's, maar op het individu. Murdoch wist precies wat hij verlangde van popmuziek. Namelijk alles wat het in 1996 niet meer was. Klein, fijnzinnig en soulvol op een jarenzestigmanier. Geen harde gitaren, maar cello, piano en viool op de voorgrond en zangstemmen die niks nadrukkelijk inpeperden, maar subtiel het gehoor streelden.

Toen hij op 1 januari Isobel Campbell ontmoette, een celliste die niet alleen zong, maar ook haar eigen liedjes kon schrijven, wist hij dat zij de ware was.

Dat zou Isobel Campbell blijven tot 2001. Nog altijd klinken de eerste platen van Belle & Sebastian als met niks vergelijkbaar. Een combinatie van The Smiths en Nick Drake hoorde je vaak, maar daarmee werd het sixtiessoulgevoel dat de band live uitstraalde tekortgedaan.

Beeld Poster Best Kept Secret

Groeiende live-impact
Want ja, ondanks het stroeve begin, werd Belle & Sebastian live snel beter. Sterker: waar de band het na de eerste concerten in 1998 het op plaat zelfs een beetje liet afweten, groeide de live-impact zo ongeveer per concert.

Wat mindere nieuwe nummers maakte in het geval van Belle & Sebastian ook niks uit. Het materiaal dat de band tussen 1996 en 1998 had opgenomen, bleek zo sterk, dat de band daar tijdens concerten tot op de dag van vandaag op teert.

Concerten waar Isobel Campbell sinds 2002 niet meer aan deelneemt, zij stapte op, het vele toeren beu. Iets dat even een onoverkomelijk gemis leek, maar uiteindelijk eerder een zegen bleek voor het studiowerk van de band.

Zonder Campbell verscheen in 2003 het sterke Dear Catastrophe Waitress, een artistieke revanche op het zwakke Fold Your Hands Child, You Look Like A Peasant uit 2000. De liedjes waren gevarieerder en Murdoch was met meer kracht en overtuiging gaan zingen.

Het leek wel alsof het vertrek van Campbell de rem eraf had gehaald, want in de jaren die volgden zou het schuchtere, timide geluid van de band live volledig verdwijnen. Het leek ook alsof Belle & Sebastian optreden zelfs belangrijker ging vinden dan platen maken. Er kwamen steeds grotere gaten tussen de releasedata van hun platen. Na 2003 verschenen er eigenlijk nog maar twee volwaardige albums: The Life Pursuit (2006) en Write About Love (2010). Platen met rijk gearrangeerde, afwisselende popmuziek, maar geen enkele fan van het eerste uur zal ze prefereren boven If You're Feeling Sinister (1996).

Belle and Sebastian-frontman Stuart Murdoch (l) Beeld ap

Nieuw album
Dit voorjaar was de band ruim twee maanden in Atlanta om een nieuw album op te nemen. Dat zal ongetwijfeld mooie muziek bevatten, maar niet van het delicate soort waar Murdoch circa 1996 zo obsessief naar zocht. Hij heeft ook andere dingen aan zijn hoofd. Zoals zijn eerste speelfilm God Help The Girl.

Veelzeggend was het moment, afgelopen maart op South By Southwest in Austin toen hij voorafgaand aan een screening van de film grapte dat hij van zijn band een dagje vrij had gekregen.

Het bevestigde het vermoeden dat zijn rol als leider was afgenomen. De afgelopen jaren leek Belle & Sebastian steeds meer een band met gelijkwaardige muzikanten, en kwam er een toenemende hoofdrol voor gitarist/zanger Stevie Jackson. Een band die hun zanger 'een dagje vrij geeft' voor zijn filmpromotie dus.

Maar ook een band met een nog altijd volkomen uniek geluid. Toen Belle & Sebastian drie jaar geleden voor het laatst in Nederland optrad, tijdens het Rotterdamse Motel Mozaïque Festival vielen een paar dingen op.

Het recentere werk klonk live veel feestelijker dan op de plaat en Stuart Murdoch zong de oude liedjes met nog meer bezieling dan voorheen. Belle & Sebastian is een grote band met gelijkwaardige muzikanten geworden, het zal geen liedjes met de emotionele intensiteit van The State I'm In of Seeing Other People meer componeren, maar het zal op Best Kept Secret wel zeer professioneel een soulvol popconcert geven.

Een optreden dat je na afloop weer doet vaststellen dat Belle & Sebastian nog altijd een band uit duizenden is. Net als in 1998, alleen op een andere manier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden