Belgrado treitert polderland in skibox-affaire

Hoewel de Joegoslavische zaakgelastigde door Den Haag al tweemaal op het matje is geroepen, zit er geen schot in de skibox-zaak....

Het was een beleefde aangelegenheid in Den Haag. Zoals het diplomaten betaamt, zelfs als ze boos zijn. V. Novakovic, Joegoslavisch afgezant te Den Haag, zat oog in oog met drie Nederlandse diplomaten. Hij werd bij binnenkomst keurig begroet, hij werd vooral bedankt voor zijn gang naar het departement en hij kreeg een drankje aangeboden. Zo wordt een diplomaat ontboden.

De waarnemend bewindsvrouw op Buitenlandse Zaken, E. Herfkens is 'geërgerd', want Belgrado tart Den Haag. 'Ons geduld wordt op de proef gesteld', zegt Buitenlandse Zaken over de Joegoslavische houding in de kwestie van de vier gearresteerde Nederlanders. Tot twee maal toe in zes dagen hebben ze op de politieke afdeling van het departement zaakgelastigde Novakovic ontboden.

Hij werd met alle protocollair ceremonieel ontvangen. 'We zijn boos', zegt het departement, 'maar je kan zo'n man niet bot bejegenen. Dat hoort niet.' 'Diplomatie vereist beleefdheid', betoogt oud-ambassadeur in Washington R. Fein, die zo'n veertig jaar diplomaat is geweest. 'Geen hand geven is niet aan de orde. Het moet zakelijk blijven.'

Maar de diplomatieke plichtplegingen hebben de geërgerde buitenlandse dienst geen steek verder gebracht. Donderdag mocht de Britse ambassadeur in Belgrado voor het eerst twee gearresteerde Britten bezoeken, Nederland wordt vooralsnog in het ongewisse gelaten. Nog maar een keer ontbieden dan? 'Dat zou bijzonder zijn, zo'n derde keer', zegt R. Ton, die op het Instituut Clingendael cursussen geeft aan diplomaten. 'Je kan blijven ontbieden, maar op zeker moment houdt het natuurlijk op.'

Belgrado blijft Den Haag treiteren in de Nederlandse 'skibox-affaire'. Drie dagen nadat Herfkens in ongebruikelijk harde taal de Joegoslavische houding had gehekeld, heeft Belgrado nog geen duimbreed toegegeven. Herfkens wil zo snel mogelijk toegang tot het viertal, maar nu Belgrado niet van wijken weet, rijst de vraag wat Nederland nog kan doen.

Het departement benadrukt dat achter de schermen volop druk wordt uitgeoefend. Er is contact met de Britten, met de Canadezen en met andere landen om Milosevic tot concessies te dwingen. 'Deze houding van Joegoslavië zal niet lang kunnen worden gehandhaafd', meent Buitenlandse Zaken. Maar de toegeeflijkheid van Belgrado jegens de Britten, vergeleken met de provocaties jegens Nederland, bewijst volgens velen dat Nederland weinig invloed heeft.

Nederland heeft in theorie nog een keur aan diplomatieke middelen ter beschikking, van uitwijzingen tot boycotmaatregelen, maar de realiteit is dat ze geen van alle reële opties zijn. 'Je schiet er niks mee op', zegt Fein. 'Je kan wel je zaakgelastigde terugroepen uit Belgrado of zelfs de betrekkingen verbreken, maar wat haalt dat uit? Dit is Nederland polderland. We moeten geduld hebben en kalmte bewaren. Ik zou zeggen: wachten, druk uitoefenen, wachten en aandringen. Dan komt het wel.'

Ton: 'Het gaat om het resultaat. Diplomatieke instrumenten zijn een middel, maar zijn geen breekijzer. Ik ben wel tevreden hoe deze kwestie tot nu toe is aangepakt. Het is ook logisch dat de politieke druk wordt verbreed, vooral internationaal. Op een gegeven moment komt er toch genoeg druk op Belgrado.'

Fein is in zijn lange carrière nooit ontboden geweest. Hij vindt het geen teken van zwakte als Belgrado niet wijkt, en Novakovic voor een derde keer wordt ontboden. 'We kunnen het wel tien keer doen. Daar is die man voor in Den Haag. Laat hij maar uitleg blijven geven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden