Belgische politie schoot tekort bij aanslagen

België heeft kansen gemist om de aanslagen in Brussel van 22 maart 2016 te voorkomen. Dat concludeert de parlementaire onderzoekscommissie die na de aanslagen op de luchthaven van Zaventem en in de metrohalte Maalbeek werd ingesteld. Oorzaken zijn de onderbemanning van de Belgische dienst voor staatsveiligheid VSSE en het gebrek aan uitwisseling van informatie tussen de veiligheidsdiensten en de politie.

Een politieactie in de Brusselse deelgemeente Molenbeek. Beeld anp

'België is geen failed state, maar er zit wel zand in de machine', zei commissievoorzitter Patrick Dewael (Open VLD) donderdag bij de presentatie van de onderzoeksresultaten. 'Dat heeft ertoe geleid dat er kansen zijn gemist om het terreurnetwerk tijdig te ontmantelen.'

Na de aanslagen, waarbij 32 doden en 340 gewonden vielen, kwam er veel kritiek op de Belgische veiligheids- en politiediensten. Van enkele daders was al lang bekend dat ze geradicaliseerd waren of naar Syrië hadden proberen te reizen, maar toch konden ze ongestoord een aanslag voorbereiden. De 'aanslagencommissie' moest uitzoeken of en door wie er fouten waren gemaakt.

Systeemfouten

In haar rapport wijst de commissie niet zozeer op persoonlijke fouten, maar wel op systeemfouten. Zo heeft de Belgische staatsveiligheid te weinig manschappen en budget, waardoor ze te weinig informatie kan vergaren. Vooral in radicale milieus weet de veiligheidsdienst moeilijk te infiltreren. De commissie wijst erop dat veel buitenlandse veiligheidsdiensten met hetzelfde probleem kampen.

Nog een groot knelpunt is de gebrekkige doorstroming van informatie. De Belgische politie, juridische en veiligheidsdiensten, ook de militaire, voeren elk hun bevindingen in hun eigen databank in, maar wisselen die gegevens nauwelijks met elkaar uit. 'Er is een wildgroei aan databanken, op een gegeven moment telden we er liefst 127', aldus commissielid Servais Verherstraeten (CD&V). 'Maar die databanken zijn niet op elkaar afgestemd.'

Kritiek

Volgens de onderzoekscommissie beschikten de veiligheidsdiensten in aanloop naar 22 maart over heel wat concrete informatie, maar werd daar onvoldoende mee gedaan. Zo werd bijvoorbeeld niet opgemerkt dat een van de latere daders, die in 2015 aangehouden werd aan de Turks-Syrische grens, op dat moment eigenlijk moest vastzitten in een Belgische cel. 'Er is te veel eilandvorming', aldus Dewael. 'Iedereen heeft een stuk van de puzzel.'

Hoewel het rapport ernstige punten van kritiek bevat, gaat de commissie niet zo ver dat ze stelt dat de aanslagen vermeden hadden kunnen worden. 'Na de koers is het gemakkelijk om te weten hoe de koers gereden wordt', zei Verherstraeten.

De commissie doet in haar rapport tal van aanbevelingen voor de toekomst, die zowel door regerings- als oppositiepartijen worden gesteund. Zo krijgt de staatsveiligheid meer middelen, bevoegdheden en mankracht, en worden de logge aanwervingsprocedures versoepeld om meer Arabischsprekend personeel te kunnen rekruteren. Ook komt er een centrale, overkoepelende databank, waarin alle lokale gegevens worden verzameld en aan elkaar worden gelinkt.

Twintig jaar geleden concludeerde de commissie-Dutroux, ingesteld om lessen te trekken uit het grote pedofilieschandaal, ook al dat de informatie-uitwisseling en communicatie binnen de politiediensten problematisch waren. Toen werd een volledig nieuwe politiestructuur ingevoerd, waar nu opnieuw stevig aan zal worden geschaafd.

Meer lezen?

Lees hier alle artikelen van de Volkskrant over de aanslagen in Brussel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden