BELGISCHE JUSTITIE

'WOUTER VRIJ!! Wouter vrij!'..

'Armand vrij! Armand vrij!'

Harelbeke, vorige week. Juwelier Wouter Tyberghien (24) wordt gewekt door een hels lawaai. Als hij naar buiten kijkt, ziet hij hoe inbrekers met een afvalcontainer het rolluik en de toegangsdeur tot zijn zaak forceren. Hij pakt een pistool en vuurt enkele keren in de lucht. De daders grissen de buit bijeen en rennen weg. De juwelier leegt zijn pistool nu op de overvallers en grijpt daarna zijn jachtgeweer. Een nieuw salvo volgt. Een inbreker wordt in de rug geraakt en sterft.

'Wouter vrij! Wouter vrij!'

'Armand vrij! Armand vrij!'

Mechelen, vorige week. Cafébaas Armand Stevens (59) wordt gealarmeerd door zijn vrouw. 'Er zitten dieven in ons café.' Zij belt de politie. Hij loopt naar binnen om de inbrekers in bedwang te houden. Maar ze nemen de benen. Stevens grijpt zijn long rifle en opent het vuur. Een kogel treft een overvaller. Hij strompelt nog even door, maar zijgt dan dodelijk gewond neer.

'Wouter vrij! Wouter vrij!'

'Armand vrij!' Armand vrij!'

Begin dit jaar vertelt juwelier Wouter Tyberghien op de commerciële tv-zender VTM dat hij al eerder inbrekers belaagde. Vier schoten in de lucht, drie gericht. 'Een volgende keer zal ik nog vastberadener optreden. Dat is de enige oplossing om die gasten af te schrikken.'

Wouter is sinds dinsdag weer vrij, Armand sinds woensdag. Wouter is 'ontredderd', Armand 'gekraakt', vertellen hun intimi. Voor Wouter demonstreerden honderden sympathisanten voor het gerechtsgebouw in Kortrijk. Binnen drie dagen zijn in Harelbeke 34.500 handtekeningen voor zijn vrijlating verzameld. Buurtgenoten van Armand werven in Mechelen steunbetuigingen. Onbegrijpelijk dat de juwelier en cafébaas in de cel zijn beland; van slachtoffers zijn ze daders gemaakt.

Het 'spaghetti-arrestgevoel steekt de kop op', constateerde socioloog Stefaan Walgrave woensdag in De Standaard. De verontwaardiging bereikte lang niet de volkswoede die opstak toen een onderzoeksrechter in de zaak-Dutroux werd geschorst na het nuttigen van een bordje spaghetti op een benefietavond voor verdwenen kinderen. Maar een parallel is er wel degelijk: de Belgen blijven de wegen van het gerecht ondoorgrondelijk vinden.

Die houding is niet verwonderlijk. Magistraten hebben weinig redenen om tevreden te zijn. Te veel zaken zijn onopgelost gebleven (de moord op PS-voorman André Cools, de aanslagen van de bende van Nijvel) of te laat ontrafeld (de zaak-Dutroux). Het politieke handjeklap rond hun benoemingen maakt het geloof in een onafhankelijk opererende macht er niet groter op.

Maar de slinger dreigt door te slaan. De vox populi eist meer dan eens het gezag over de rechtsgang op. Alsof alle wetsteksten die de bewegingsruimte van zowel Justitie als verdachten waarborgen en afbakenen niet meer gelden, alsof Justitie louter rechtsgevoelens bruuskeert.

De voorlopige hechtenissen van de juwelier en de cafébaas vormen een fraai voorbeeld van deze ontwikkeling. Want zo veel was er niet aan te merken op hun aanhoudingen. Zeker, niemand heeft graag inbrekers over de vloer. Er bestaat recht op zelfverdediging. Maar met scherp op vluchtende, en naar verluidt ongewapende overvallers schieten gaat wel wat verder dan een poging zich het vege lijf te redden. Dat Wouter zich in het verleden ook al triggerhappy toonde, en aanvankelijk niet erg wilde meewerken aan het onderzoek, maakte de onderzoeksrechter met recht argwanend.

Maar zelfs de anders altijd zo bedachtzaam en integer opererende oud-minister van Justitie Stefaan De Clerck van de CVP zette zijn handtekening onder de petitie voor Wouter. 'Als persoon', zei hij, maar er waren er maar weinigen die niet de politicus achter de krabbel zagen. Als geen ander weet De Clerck dat het recht zijn loop moet hebben, zonder inmenging van volksvertegenwoordigers. De huidige bewindsman op Justitie, Marc Verwilghen, zag er onmiddellijk een louter electorale actie in. De Clerck moet tot zijn afgrijzen hebben vastgesteld dat de sympathisanten voor het gerechtsgebouw in Kortrijk gezelschap kregen van vertegenwoordigers van het Vlaams Blok. Meehuilen met de wolven in het bos is nooit zonder risico. Dat Verwilghen vanwege van de schietpartij in Harelbeke de ruime wapenwetgeving wil aanscherpen - ok voor jacht- en sportwapens zou voortaan een vergunning moeten worden aangevraagd - lijkt zinvoller. Er is ook moed voor nodig. De Waalse wapenlobby is een taaiere tegenstander dan een vluchtende inbreker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden