België zit met komst Catalaanse premier in bijzonder lastig parket

De Catalaanse kwestie zet extra druk op de Belgische regering

De afgezette Catalaanse minister-president Carles Puigdemont vraagt dan toch geen politiek asiel aan in België, zo zei hij dinsdag op een persconferentie in Brussel. Sterker nog, hij is naar eigen zeggen alleen naar Brussel gekomen als hoofdstad van de Europese Unie, en niet als die van België. Maar dat neemt niet weg dat de Belgische regering door zijn komst in een bijzonder lastig parket zit.

De afgezette Catalaanse premier Puigdemont komt aan bij de persconferentie waarin hij zei geen asiel aan te willen vragen in België. Beeld epa

Puigdemont reisde maandag af naar België, nadat hij in Spanje was aangeklaagd voor rebellie, opruiing en misbruik van belastingsgeld, waarmee hij een maximumstraf van dertig jaar cel riskeert. Omdat hij in België meteen bij de in asielkwesties gespecialiseerde advocaat Paul Bekaert aanklopte, ontstond de indruk dat hij er politiek asiel zou aanvragen - ongekend voor een Europees politicus.

Maar op een druk bijgewoonde persconferentie in Brussel verklaarde de Catalaanse separatist dinsdag helemaal geen asiel in België te willen aanvragen, maar zijn boodschap tot in het hart van de Europese Unie te willen brengen. 'Ik ben niet naar België gekomen, maar naar Brussel, de hoofdstad van de Europese Unie', benadrukte hij. 'Dit is geen Belgische zaak.'

Extra druk op Belgische regering

Puigdemont mag zijn aanwezigheid in België minimaliseren, dat betekent niet dat België er niet mee in zijn maag zit. De Catalaanse kwestie zet extra druk op de Belgische regering, waarin de Vlaams-nationalistische N-VA op het scherp van de snede opereert, en op de Belgisch-Spaanse relaties, die al onder hoogspanning staan na eerdere Belgische kritiek op het Spaanse overheidsgeweld in Barcelona.

België kwam in het Catalaanse moeras terecht door uitspraken van Theo Francken, de Vlaams-nationalistische staatssecretaris van Asiel en Migratie die van provocatie zijn handelsmerk heeft gemaakt. Hij verklaarde zondag dat Puigdemont een redelijke kans maakte op politiek asiel in België, gezien de 'repressie vanuit Madrid'. De Spaanse regering reageerde furieus.

Premier Michel loopt zich sindsdien het vuur uit de sloffen om de diplomatieke schade te beperken. Hij liet de N-VA afstand nemen van Puigdemont, en verbood zijn regeringsleden elk contact met de Catalaanse politicus, zelfs per sms. In een officiële verklaring liet hij weten dat Puigdemont in België als een gewone EU-burger zal worden behandeld. 'Hij beschikt over dezelfde rechten en plichten, niet meer en niet minder.'

Puigdemont vraagt dan voorlopig geen politiek asiel aan, hij blijft in Brussel tot hij van de Spaanse regering garanties op een eerlijk proces krijgt. Beeld epa

Nog niet uit gevarenzone

Daarmee is het risico niet verdwenen. Puigdemont vraagt dan voorlopig geen politiek asiel aan - een aanvraag die volgens deskundigen zo goed als kansloos zou zijn - hij blijft in Brussel tot hij van de Spaanse regering garanties op een eerlijk proces krijgt. Als de Spaanse justitie een Europees aanhoudingsbevel tegen hem uitvaardigt, tekent zijn advocaat Paul Bekaert vast verzet aan. Dat deed hij eerder ook voor Baskische onafhankelijkheidsstrijders.

Het is de vraag of Michel in die omstandigheden de Spaanse regering gunstig kan stemmen, en tegelijk zijn Vlaams-nationalistische regeringspartij in bedwang kan houden. De N-VA heeft zijn eigen separatistische agenda voorlopig in de koelkast gezet, maar is enthousiast over de Catalaanse ontwikkelingen en moet een pro-Catalaanse achterban tevreden stellen.

'Premier Michel danst in deze kwestie op een slap koord', zegt Dave Sinardet, professor politieke wetenschappen aan de Vrije Universiteit Brussel, gespecialiseerd in nationalisme. 'Achter de schermen is er volop diplomatiek verkeer met Spanje, en hij heeft de N-VA meteen tot de orde geroepen. Maar er zijn zeker nog risico's. België is nog niet uit de gevarenzone.'


Hoe het referendum in Catalonië afgleed naar een politieke crisis

Puigdemont, de geboren 'independentista'
Als het om 'zijn' regio gaat, is bakkerszoon Carles Puigdemont bereid ver te gaan. Hij is een geboren strijder voor een onafhankelijk Catalonië, die weigert tol te betalen bij de poortjes waar geen Catalaanse teksten op staan. Lees hier het profiel van Puigdemont.

Op school zijn de lessen in het Catalaans. Zo raar is die hang naar onafhankelijkheid dus niet
Op school wordt de hang naar onafhankelijkheid met de paplepel ingegoten. Een reportage van onze correspondent in Spanje. (+)

'De ontgoocheling van Joegoslavië gaat de Catalanen ook ten deel vallen'
Puigdemont belooft de Catalanen gouden bergen als het land eenmaal onafhankelijk is. De kans op ontgoocheling is groot, waarschuwt Olaf Tempelman, oud-correspondent in het voormalige Joegoslavië.

Wat heeft de Catalaanse hang naar onafhankelijkheid zo doen oplaaien?
Het 'land' Catalonië heeft eigenlijk alles wat Spanje ook heeft: natuurschoon, een bruisende hoofdstad en hordes toeristen. Maar pas sinds een paar jaar is de roep om onafhankelijkheid écht serieus te nemen. Waarom? (+)

Hoe de zwijgende meerderheid de stilte verbrak
In Barcelona gingen honderdduizenden mensen de straat op om te protesteren tégen de onafhankelijkheid van Catalonië. Zij vormen een zwijgende meerderheid, die als de dood is voor een verdere escalatie van het conflict.

Het Catalaans referendum uitgelegd in drie minuten
Hoe kon de kwestie in Catalonië zó snel escaleren, en waarom grijpt Madrid zo hard in? We leggen het uit in deze video.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.