België voelt cultuurkorting

De Nederlandse cultuurbezuiniging raakt ook Belgische theatermakers.

'Een groot verlies.'

De Nederlandse cultuurbezuinigingen laten zich ook in België voelen. Vlaamse theatermakers, die traditioneel veel met Nederlandse collega's samenwerken, ondervinden financiële gevolgen van de Nederlandse ingreep. Kenners vrezen dat het aantal samenwerkingsverbanden binnen het Nederlandse taalgebied zal afnemen.

De Vlaamse cultuursector doorstond de crisis tot nog toe redelijk goed. Het cultuurbudget werd langs de kaasschaaf gehaald, maar bleef gespaard van de hakbijl. Alleen blijkt de Nederlandse cultuurkorting voelbaar tot in Vlaanderen.

Vooral Vlaams-Nederlandse co-producties lopen schade op. Zo hadden de Antwerpse theatergroepen tg STAN en De Koe een co-productie gepland met de Amsterdamse toneelgroep Discordia, die niet langer subsidies krijgt. 'We willen solidair zijn met Discordia, dus tasten we zelf dieper in de buidel', zegt Renild Van Bavel van tg STAN. 'Maar zo worden we zelf ook geraakt.'

Voor jonge theatermakers uit Vlaanderen betekenen de Nederlandse bezuinigingen een grote strop. Zo houdt het productiehuis Het Huis van Bourgondië in Maastricht, waar veel Vlaams talent tot ontwikkeling kwam, eind dit jaar op te bestaan. 'Dat is een groot verlies', zegt Joris Janssens van het Vlaams Theater Instituut.

De Vlaamse en Nederlandse theaterwereld werkt samen uit artistieke overwegingen, maar ook om financiële redenen. In Vlaanderen worden theatermakers hoofdzakelijk gesubsidieerd om werk te produceren, in Nederland ook om te spelen en promotie te voeren. Door internationale samenwerking spreiden theatergroepen de risico's.

Vooral voor jonge of vernieuwende theatermakers, die in Vlaanderen niet zeker zijn van voldoende optredens (en dus inkomsten), was Nederland tot nog toe een springplank. Het jonge Vlaamse gezelschap FC Bergman brak bijvoorbeeld door dankzij steun van het Huis van Bourgondië, Oerol en Over het IJ Festival.

Ook de Antwerpse theatermaakster Lisa Verbelen werd ontdekt dankzij Het Huis van Bourgondië. Vorig jaar kon ze er de productie BOG maken, die prompt een prijs won op het Zuid-Nederlandse festival Cement. Maar Het Huis van Bourgondië stopt ermee, en het Cementfestival zit in financiële problemen. Verbelen probeert nu zelf een tournee in Nederland en België te regelen, maar krijgt in Nederland voortdurend nul op het rekest.

Voor de gevestigde namen blijft de schade beperkt. Co-producties worden duurder, en mogelijk zullen tournees in Nederland minder uitgebreid zijn. Omgekeerd zullen Vlaamse schouwburgen waarschijnlijk minder Nederlandse voorstellingen op het programma zetten, aangezien die hun prijzen noodgedwongen zullen verhogen.

'Op de samenwerking binnen de Taalunie zal dit zeker geen positief effect hebben', zegt Guy Gypens van het Vlaams-Brusselse kunstencentrum Kaaitheater. 'Heel jammer, want na jaren van artistieke verwijdering was de uitwisseling tussen Vlaanderen en Nederland net weer intensiever aan het worden.'

Naar aanleiding van de Nederlandse bezuinigingen komt het Kaaitheater met het theaterprogramma 'Hollandse Bergen'. Vanaf vandaag start een serie voorstellingen van 'bedreigde Nederlandse theatergezelschappen'. Op 4 december debatteren Nederlandse en Vlaamse toneelmakers over de lessen die Vlaanderen uit Nederland kan trekken.

Niet dat de Vlamingen een Nederlands hakbijlscenario vrezen, zegt Gypens, maar hij ziet toch parallellen. 'Ook in Vlaanderen zie je dat beleidsmakers verlangen naar een meer marktgerichte kunstsector, en naar objectieve criteria om subsidies toe te kennen. Het Nederlandse voorbeeld toont dat we dat we ons als sector moeilijk kunnen positioneren in zo'n discussie.'

Volgens Gypens moet er een debat gevoerd worden over de positie van de kunstenaar in de maatschappij. 'De kunstsector heeft vaak nog een te romantische visie op de autonomie van de kunstenaar. Tegenover een overheid die zelf erg marktgericht denkt, en binnen de hedendaagse, postdemocratische samenleving, is dat niet vol te houden. We moeten ons anders positioneren binnen de maatschappij.'

Hollandse Bergen

Het festival 'Hollandse Bergen' in Brussel begint vanavond met Iemand moet het doen van Laura van Dolron. Ook Maatschappij Discordia en 't Barre Land, twee Nederlandse gezelschappen die zonder subsidies verder moeten, treden op. Op dinsdag 4 december organiseert het Kaaitheater, samen met het Vlaams Theater Instituut en het Vlaams-Nederlandse huis deBuren een bezuinigingsdebat.

kaaitheater.be/hollandsebergen

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden