'België slaat door in strijd tegen terrorisme'

De Belgische politie en overheid gaan hun boekje te buiten in de strijd tegen terrorisme. Dat schrijft mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) in een rapport dat vandaag verschijnt. De organisatie vreest dat te ruim opgezette antiterreurwetten en verschillende gevallen van politiegeweld een negatieve weerslag hebben op de Belgische moslimgemeenschap.

Een soldaat in het centrum van Brussel na een valse terreurmelding. Beeld anp

Na de terreuraanslagen in Parijs in november 2015 en in Brussel in maart 2016 kwam de Belgische overheid met een stevig pakket aan veiligheidsmaatregelen. Er werden dertig nieuwe wetten voorgesteld (en al deels aangenomen), en de politie verrichtte honderden invallen en arrestaties.

Volgens HRW is een harde aanpak nodig, maar gaat België te ver: van de dertig nieuwe wetten zijn er zes te vaag geformuleerd, waardoor mensenrechten in het gedrang komen. Het gaat onder meer om een wet die het mogelijk maakt de Belgische nationaliteit van terroristen in te trekken, of paspoorten van potentiële Syriëstrijders te schorsen zonder rechterlijke toetsing. 'Dat kan leiden tot willekeurige reisverboden', aldus het rapport.

'Wij zijn nu ook een potentieel doelwit'

De Belgische bommenruimers hebben het drukker dan ooit. Burgers, extra alert na de recente aanslagen, bellen meteen als ze een verdacht pakketje zien. Werkdruk en stress stijgen, maar geklaagd wordt er niet. Lees hier het hele artikel.

HRW heeft ook kritiek op een maatregel om aan terreur gelieerde gedetineerden in langdurig isolement te houden en ziet onvoldoende waarborgen voor hun psychisch welzijn. 'We begrijpen dat gevangenissen een broedplaats voor radicalisering zijn', zegt Letta Tayler, terrorismeonderzoeker van HRW. 'Maar gevangenen in isolatie vastzetten zonder begeleiding, kan neerkomen op slechte behandeling of zelfs foltering.'

Het rapport beschrijft ook 26 gevallen van politiemisbruik, van verbale bedreigingen tot ernstig fysiek geweld. Tayler: 'We kunnen niet zeggen of het om een patroon of om geïsoleerde incidenten gaat, maar die gevallen genereren een groot wantrouwen binnen de moslimgemeenschap. Tenzij België een nultolerantiebeleid tegenover politiemisbruik aanneemt en nieuwe wetten beter overziet, zullen die gemeenschappen zich verder vervreemden. Dat speelt IS in de kaart.'

Bebloed in een cel

Fayçal Cheffou (30) werd na de aanslagen in Brussel ten onrechte opgepakt als 'de man met het hoedje', de ontsnapte terrorist in Zaventem. Hij werd vijf dagen vastgehouden, en bedreigd en geslagen. Hij erkent dat hij zich tegendraads gedroeg: zo bedekte hij een gleuf in zijn cel, zodat de cipiers niet konden binnenkijken. Daarop werd hij door vijf agenten uitgekleed en geslagen. Ze lieten hem een nacht naakt en bebloed in zijn cel zitten, zonder matras of deken. Na vijf dagen werd Cheffou vrijgelaten.

Belgische mensenrechtenorganisaties uitten eerder kritiek op de antiterreurwetten. 'Er is een wedloop naar beneden op het gebied van mensenrechten', zegt Jos Vander Velpen van de Liga voor Mensenrechten. Toch is de situatie in België in zijn ogen wel beter dan die in Frankrijk.

Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) zegt zich niet in de kritiek te herkennen. 'De terreurwetgeving is na een zorgvuldig parlementair proces aangenomen; daar zijn alle waarborgen ingebouwd', aldus zijn woordvoerder. 'De 26 gevallen van politiegeweld moet je in perspectief plaatsen. Op een korps van 40 duizend agenten kunnen er altijd uitwassen zijn, maar we doen alles om dat tegen te gaan.'

8 maanden alleen

Ahmed (schuilnaam, 26) werd in 2015 gearresteerd voor poging tot diefstal met geweld. Een van zijn medeplichtigen werd verdacht van terrorisme, waardoor ook hij in isolatie werd geplaatst. Acht maanden lang zat hij alleen in zijn cel. Een psychiater verklaarde dat hij suïcidaal was, maar pas twee maanden later werd het isolement opgegeven. In juli 2016 werd Ahmed veroordeeld tot een voorwaardelijke celstraf. Hij zit nu in een gesloten uitzetcentrum, opnieuw in isolatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden