België probeert imago veiligheidsdiensten op te poetsen na aanslagen

'We keren terug naar het normale leven in Brussel en België'. Dit heeft de Belgische premier Charles Michel woensdag gezegd, exact twee weken na de bloedige aanslagen op de luchthaven van Zaventem en bij het metrostation Maalbeek. Voor Brussel betekent dit dat de metro vanaf volgende week weer normaal zal rijden.

De Belgische premier Charles Michel.Beeld ap

Michel zei dit bij een gezamenlijk persconferentie met Rudi Vervoort, Brussels minister-president. Premier Michel voegde daaraan toe dat de veiligheid in de metro zal worden verzekerd door gemengde patrouilles van leger en politie.

'De terroristen willen Brussel en alles waarvoor het staat doden, onze maatschappij ondergraven. Ze zullen daarin niet slagen', zei de Brusselse minister-president Vervoort. 'Als de terroristen ons willen verdelen, moeten we meer dan ooit de rangen sluiten om te kunnen terugkeren naar een normale toestand', betoogde Michel. Zijn conclusie? 'We moeten sterker uit deze beproeving komen.'

Eenheid
Met hun persconferentie wilden Michel en Vervoort vooral een boodschap van eenheid en wederopstanding de wereld insturen na de terreur die Brussel op 22 maart trof. Bij de terreuraanslagen, opgeëist door Islamitische Staat, kwamen 32 omstanders en 3 aanslagplegers om het leven en raakten 340 mensen gewond.

Volgens Volkskrant-correspondent Arie Elshout was het Michel en Vervoort vooral om te doen het slechte imago van België en de bekritiseerde politie en veiligheidsdiensten op te poetsen. 'Aan alles merkte je dat Michel wilde voorkomen dat het imago van België het 33ste slachtoffer zou worden.'

'Geen zwakke schakel'
Elshout zag een Belgische premier die zwaar onder vuur werd genomen door de buitenlandse journalisten over het falen van België bij de aanslagen. 'Bij Michel die meestal een opgeruimde indruk wekt, bespeurde je daarover de nodige irritatie. Bij herhaling verdedigde hij zich door te stellen dat je een aanslag kunt zien als een vorm van mislukken, maar daarmee niet kunt stellen dat België een mislukking is.'

Hiervoor wees Michel naar aanslagen in andere landen. Elshout: 'Hij wees op ervaringen met aanslagen in andere landen. De aanslagen van 9/11 in de VS, de aanslagen in Madrid, Londen en Parijs. Als een soort mantra herhaalde Michel dat België geen uitzondering is, geen zwakke schakel.'

'Sterker uit deze beproeving'

De vraag is of Michel de aanwezige buitenlandse journalisten met zijn boodschap heeft overtuigd. Elshout: 'Herhaaldelijk zei Michel dat nul-risico niet bestaat. Ook in andere landen niet. Omdat het onmogelijk is om elke vierkante meter een politieman of militair neer te zetten. Ook nu weer verwees hij naar aanslagen in het buitenland. Hoe ook daar, net als in België, de aanslagplegers op het netvlies van de veiligheidsdiensten waren geweest en toch tot hun daden konden overgaan.'

Michel toonde zich daarom een voorstander van een gezamenlijke Europese veiligheidsdienst, een soort Europese CIA. Ook pleitte hij voor strikte buitengrenzen van Europa. Elshout: 'Mij heeft Michel niet helemaal overtuigd. Daarvoor bleef hij te veel steken in algemeenheden.'

Ook andere aanwezige journalisten wilden liever van Michel horen wat hij concreet wilde doen tegen een mogelijk nieuw falen van België bij de strijd tegen het terrorisme. Zo werd Michel een aantaal maal gevraagd of Brussel wel gebaat is in een verdeling van zes politieregio's.

Michel herhaalde wat hij afgelopen weekeinde zei in een vraaggesprek met Het Laatste Nieuws en La Libre Belgique: hij liet weten geen reden te zien om na de aanslagen in Brussel plots de Brusselse politieregio's te fuseren.

Waarom België een vrijplaats is voor terroristen

Als in Brussel op 22 maart de bommen ontploffen, zijn Belgische terrorisme-experts niet verrast. Politiediensten werken niet samen, de geheime dienst is te klein en politici sussen van alles weg. Gaat dat goed komen?

Geen hervorming politieregio's

'Ik ken geen taboes. Maar ik heb niet de indruk dat er in Zaventem twee bommen zijn ontploft omdat Brussel zes politieregio's telt', aldus premier Michel, die erkende zich als politicus 'nog nooit zo eenzaam te hebben gevoeld' als na de aanslagen. 'Ik hou niet vast aan structuren als hun meerwaarde niet bewezen is', zei Michel. 'Maar vandaag lijkt zo'n aanpassing mij geen prioriteit.'

In het interview van afgelopen weekeinde zei de premier ook niet het nut in te zien van een staatshervorming. 'Zij die denken dat een nieuwe staatshervorming alles zal oplossen, vergissen zich.' Michel zei veel meer te verwachten van de dertig maatregelen die de Belgische regering na de aanslagen heeft aangekondigd.

Zo hebben de Belgische politie en justitie meer ruimte gekregen in hun zoektocht naar terreurverdachten. De politie mag sinds kort ook na 21 uur huizen van terreurverdachten. Voorheen mocht de politie in België 's nachts geen huizen doorzoeken tussen 21 en 5 uur. Ook mag justitie sneller over gaan tot het afluisteren van telefoons. Bovendien is de oprichting van nieuwe databanken rond buitenlandse terroristische strijders goedgekeurd.

Zaventem

Daarnaast zijn de veiligheidsmaatregelen op de Brusselse luchthaven Zaventem, waar afgelopen zondag weer de eerste vluchten na de aanslagen vertrokken, flink aangescherpt. Het vliegveld is voorlopig alleen toegankelijk met de auto of taxi en niet met openbaar vervoer. Ook kunnen uitsluitend passagiers de luchthaven in. Thuisblijvers moeten op de parkeerplaats al afscheid nemen.

Voertuigen die het vliegveld naderen worden gecontroleerd met een nummerplaatscanner. Het vliegveld had eerder heropend kunnen worden, maar dit werd uitgesteld omdat de politie op het vliegveld extra maatregelen had geëist.

Agenten van de Belgische luchthavenpolitie klaagden vorige week in een brief over het 'lakse wanbeleid' waardoor het wachten was op een aanslag op de luchthaven. In de brief schreven ze dat door het open luchthavenbeleid iedereen toegang had tot het vliegveld, ook mensen die van zware criminaliteit verdacht wordne.

Eerder hadden ook de vakbonden van het personeel in een open brief felle kritiek geuit op het veiligheidsbeleid op de luchthaven. Het gebrek aan een evacuatieplan, onduidelijkheid over de rolverdeling tijdens calamiteiten en onderbemande diensten werden in de brief genoemd als oorzaken van een onveilige situatie.

Juridische stappen slachtoffers

Een en ander is voor de nabestaanden van een 40-jarige Nederlandse Elita Weah uit Deventer aanleiding om de luchthaven van Brussel aan te klagen wegens 'grove nalatigheid'. Dat meldt de familie in een gesprek met NRC. De familie vindt dat het vliegveld de passagiers onvoldoende heeft beschermd.

Ook de familie van de omgekomen Nederlandse broer en zus Pinczowski uit Maastricht denken aan juridische stappen. 'De beveiliging was zo lek als een mandje', zegt Benoit Wesly, een goede vriend van de Pinczowski's tegenover NRC. De ouders van Alex en Sascha begrijpen volgens Wesly niet hoe drie terroristen met opvallende zwarte handschoenen en een bagagetrolley vol explosieven over het vliegveld konden lopen.

Intussen liggen nog altijd 66 slachtoffers van de aanslagen op Zaventem en in het metrostation Maalbeek in het ziekenhuis. Dat liet de Belgische federale overheidsdienst Volksgezondheid maandag weten. Van die gewonden bevinden zich er nog 37 op de intensive care. In totaal 26 van de 66 patiënten liggen in gespecialiseerde brandwondencentra, aldus de dienst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden