België moet leengeld uitkeren

België heeft wel een leengeldregeling, maar betaalt in feite geen cent aan de auteurs die daar recht op hebben, zegt René Appel....

In zijn interview met de Volkskrant (Binnenland, 15 januari) toont de Vlaamse cultuurminister Bert Anciaux zich weer een gedreven propagandist voor de Nederlandstalige cultuur in het algemeen en de Nederlandstalige literatuur in het bijzonder. Bij de stennis rond de geweigerde PC Hooftprijs voor Jeroen Brouwers had Anciaux zich ook al van zijn positieve, enthousiasmerende kant laten zien.

Steun voor de Nederlandstalige literatuur staat hoog in zijn vaandel geschreven. Maar de vraag is of dat niet alleen maar mooie woorden zijn, zeker als we kijken naar de Belgische toestanden rond het leenrecht voor schrijvers en vertalers.

In Nederland krijgen alle schrijvers en vertalers, ook de buitenlandse, leengeld uitbetaald, dat is gekoppeld aan het aantal keren dat boeken in bibliotheken zijn uitgeleend. Voor veel auteurs is dat een aardige suppletie op hun vaak schamele inkomen. Uiteraard komen ook Belgische auteurs voor dit Nederlandse leengeld in aanmerking.

Hoe is nu de situatie in België? Al jaren wordt daar geen eurocent aan leengeld uitgekeerd. Aanvankelijk was er geen regeling. Toen heeft de Nederlandse Vereniging van Letterkundigen (VvL) bij het Europese Hof bezwaar aangetekend, omdat volgens Europese regels het instellen van leenrecht verplicht is. In afwachting van een Belgische leenregeling heeft Vlaanderen toen eenmalig leensubsidie verstrekt, waarvoor ook Nederlandse auteurs in aanmerking kwamen. Eén keer werd er dus betaald. Weinig, maar misschien een blijk van goede wil.

Vervolgens bleef het pijnlijk stil aan het Belgische leenrechtfront. De VvL heeft zich weer tot Europese instanties gewend. De reactie was: België heeft nu een regeling voor het uitkeren van leengeld, maar dat die nog niet geëffectueerd wordt, en dat er dus niet wordt uitbetaald, is niet onze zaak. Daarvoor moet u zich tot de Belgische overheden wenden, en eventueel een rechtszaak aanspannen in België.

Overigens is het bekend dat het bedrag dat eventueel ooit ter beschikking komt voor uitkeringen in het kader van het leenrecht zeer gering is, en dat het niveau van de Nederlandse uitkeringen bij lange na niet zal worden gehaald. Het zal niet meer zijn dan een fooi, en in feite een belediging voor België als moderne natie, die cultuur en literatuur wenst te bevorderen.

De situatie in België is complex, dat weten we, maar dat wordt vaak al te gemakkelijk gehanteerd als excuus waarom bepaalde dingen ‘niet kunnen’.

Grof gezegd valt Cultuur onder de deelregeringen, dus onder meer die van de Vlaamse gemeenschap, maar Economie ligt op het terrein van de federale regering. En die doet niets als het om leenrecht gaat, die is veel te druk bezig met andere klemmende dossiers. Ondertussen krijgen auteurs niet waar ze recht op hebben, en als ze in de toekomst mogelijk wel iets krijgen, zal dat beschamend weinig zijn.

Dat zou Bert Anciaux zich dus moeten aantrekken, als hij cultuur zo belangrijk vindt. Vanuit de Vlaamse regering kan hij er dan voor zorgen dat alle auteurs het leengeld krijgen, dat ze verdienen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden