Belemmert herverdeling de groei?

Herverdeling van de welvaart is terug op de agenda. Obama roept het, maar hij heeft waarschijnlijk te weinig tijd om de woorden om te zetten in daden.

Hollande wil het, maar is zo impopulair dat hij erop terug moet komen. De PvdA heeft het hoog in het vaandel staan, maar moet als coalitiepartij compromissen sluiten waardoor er weinig van terechtkomt. De SP is compromisloos, maar heeft te weinig macht om er iets mee te doen.

De ongelijkheid wordt daardoor elk jaar groter. Niet alleen in de VS. In 1977 verdiende in Nederland de rijkste 10 procent in de inkomenspiramide 5,1 keer zo veel als de onderste 10 procent. In 2011 was de kloof gegroeid naar 8,2 keer zo veel.

Er is alle reden voor herverdeling. Alleen lopen alle pogingen spaak. De idealen van Karl Marx verzandden in het communisme dat nu, op Noord-Korea na, van de wereldkaart is geveegd. In Groot-Brittannië besloot Labour na de Tweede Wereldoorlog ongeveer de halve industrie te nationaliseren, de inkomstenbelasting naar 90 procent te verhogen (in de oorlog was die zelfs 99,25 procent) en de aristocratie via erfbelasting van haar landgoederen te ontdoen. De uitkomst was de Winter van de Onvrede. In Nederland eindigde 'de verdeling van kennis, macht en inkomen' door Den Uyl in de Dutch Disease. Socialisten werden sociaal-democraten en daarna door de neo-liberalen bekeerd tot Derde Weg-socialisten die het bedrijfsleven in de armen sloten en het sociale vangnet uitkleedden.

Inkomensongelijkheid was geen groot kwaad meer, maar een groot goed. Herverdeling zou groei ondermijnen. Nivellering leidde ertoe dat mensen minder hard werkten en bedrijven minder investeerden en innoveerden. Het middel was erger dan de kwaal, zo luidde de paarse consensus.

Daarop werden de hoogste tarieven in de inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting gehalveerd zodat alle sluizen werden opengezet voor zelfverrijking. Groei was heilig. In 2007 keerde de wal het schip, maar de ongelijkheid nam ook daarna toe. Groei en niet herverdeling bleef de weg uit de malaise.

Het IMF heeft historisch onderzoek gedaan naar de economische implicaties (de sociale en politieke zijn genoegzaam bekend) van ongelijkheid. Daarvoor zijn herverdelingsbesluiten in landen afgewogen tegen de groei op korte en lange termijn.

'De eerste uitkomst is dat het fout zou zijn zich alleen te focussen op groei met de gedachte dat de ongelijkheid dan vanzelf oplost. Op termijn zal de groei lager zijn en minder duurzaam', aldus het IMF. De tweede uitkomst is dat er opmerkelijk weinig bewijs is te vinden dat budgettaire herverdeling groei nadelig beïnvloedt. Ingrijpende herverdeling kan kortstondig de groei negatief beïnvloeden, maar op termijn is ook die groei-neutraal.'

Als het IMF, de grote propagandist van groei, de herverdeling omhelst, moet de ongelijkheid wel het grootste probleem zijn.

Reageren?

p.dewaard@volkskrant.nl

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden