Beleidsplan Balkenende IV

Het kabinet heeft zijn voornemens voor de komende vier jaar bekendgemaakt.

Het kabinet heeft honderd dagen gepraat met de samenleving. Wat dat heeft opgeleverd, is te lezen in het beleidsplan dat het kabinet Balkenende IV heeft gepresenteerd. Een samenvatting.

Nederland in de wereld
Minister Van Middelkoop van Defensie kan fluiten naar extra geld. Dit ondanks de almaar stijgende kosten van de Uruzgan-missie, en het falen van pogingen jonge werknemers te werven, bij gebrek aan aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden. Defensie moet het doen met een verhoging van het budget ter grootte van een half miljard euro, die al in het regeerakkoord was vastgelegd. Volgens berekeningen van het ministerie is ten minste het dubbele nodig.

  • De eerste doelstelling van het kabinet is, als het gaat om buitenlands beleid, een nieuw Europees verdrag dat onder geen beding Grondwet genoemd mag worden. Volgens premier Balkenende moet Nederland er alles aan doen om een geïsoleerde positie binnen de Europese Unie te voorkomen. ‘We willen erbij horen, ook in de toekomst’, aldus de minister-president. Europa is volgens hem ‘onbekend, en dus onbemind’'. Nieuw lesmateriaal voor scholen, over de Europese eenwording, moet daarin verandering brengen.
  • Minister Koenders voor Ontwikkelingssamenwerking krijgt overeenkomstig het regeerakkoord een half miljard extra. Het geld is goeddeels bestemd voor ‘duurzame energie in ontwikkelingslanden’. Het kabinet wil meer aandacht besteden aan mensenrechten, waar ook ter wereld.

Concurrerende economie
Innovatie blijft ook in het nieuwe kabinet-Balkenende het toverwoord voor het economisch beleid. De kwaliteit van het universitair onderwijs moet daarom omhoog, de reputatie van wetenschappelijke instellingen sterker, en Nederland aantrekkelijker voor hoogopgeleide buitenlanders. Een betere bereikbaarheid staat eveneens hoog op de agenda.

  • De regeling voor ‘innovatievouchers’ – die ondernemers te gelde kunnen maken bij kennisinstellingen als TNO – wordt uitgebreid. Voortaan kunnen de tegoeden ook worden gebruikt voor bijvoorbeeld het aanvragen van een patent.
  • Buitenlandse studenten die na hun studie in Nederland willen werken mogen langer naar een baan zoeken.
  • Er wordt meer geld uitgetrokken voor de wet die beoogt speur- en ontwikkelingswerk in het bedrijfsleven te stimuleren, de WBSO.
  • Het openbaar vervoer moet met 5 procent per jaar groeien. Om dat te realiseren worden perrons verlengd en begint het kabinet proeven met gratis openbaar vervoer.
  • De eerste, ‘onomkeerbare’ stappen worden gezet voor de invoering van een kilometerheffing.

Duurzame leefomgeving
Het kabinet heeft ambitieuze doelstellingen op het gebied van duurzaamheid. In 2020 moet de uitstoot van broeikasgassen 20 procent lager liggen, en moet duurzame energie 20 procent van de Nederlandse behoefte dekken. Tot die tijd moet het energieverbruik jaarlijks met 2 procent dalen.

  • Tot 2011 wordt in totaal ruim 200 miljoen euro uitgetrokken voor een subsidieregeling voor duurzame energie.
  • Het kabinet stelt zich ten doel om ieder jaar tussen de 80 en de 100 duizend nieuwe woningen te bouwen.
  • Rond de steden komen 16 duizend hectaren aan groene gebieden.
  • Over vier jaar moet 5 procent van alle stallen waar dieren worden gehouden, duurzaam en milieuvriendelijk zijn, waarbij de lat hoger wordt gelegd dan de huidige wettelijke vereisten.
  • Met het oog op de klimaatverandering wordt in totaal 125 miljoen uitgetrokken om de dijken te versterken.
  • Duurzaamheid wordt een doorslaggevende factor bij de aankopen van de overheid. In 2010 moet een zo groot mogelijk deel van de inkopen – jaarlijks ongeveer 40 miljard euro groot – duurzaam zijn.

Iedereen moet meedoen
Sociale samenhang, ‘het cement van de samenleving’, is veruit de duurste van de zes pijlers uit het beleidsprogramma. Iedereen moet meedoen, is het credo. Daarom wordt er fors geïnvesteerd in onderwijs, zorg en arbeidsparticipatie. Zo wil het kabinet binnen vier jaar 200 duizend mensen extra aan het werk zetten. Voor het halveren van de schooluitval trekt het kabinet 90 miljoen uit. Verder moeten scholieren in het voortgezet onderwijs vanaf volgend schooljaar een maatschappelijke stage volgen. Onderbouwleerlingen krijgen hun schoolboeken vanaf volgend jaar gratis. In 2009 geldt dat ook voor de bovenbouw. Enkele andere doelstellingen:

  • Via de bijzondere bijstand komt in elk gezin met kinderen een computer beschikbaar.
  • 90 procent van de verpleeghuisbewoners geeft de zorg in 2011 een voldoende.
  • De tijd die wordt besteed aan de zorg voor patiënten stijgt met 15 procent (‘meer handen aan het bed’).
  • 50 duizend extra vrouwen doen vrijwilligerswerk.
  • Alle ouders krijgen recht op opvoedingsondersteuning.
  • Wachtlijsten schuldhulpverlening verdwijnen.

Veiligheid en respect
De pijler Veiligheid en Respect valt uiteen in twee gedeelten; een uitgebreid moreel appèl om respect te ‘geven’ – en vervolgens een reeks concrete doelstellingen in de criminaliteitsbestrijding. Zo wil het kabinet de invoering van gedragscodes op scholen en in wijken stimuleren en bindt het de strijd aan met ‘manifestaties die een risico inhouden voor kwetsbare groepen als jeugdigen’, zoals seksueel getinte urban-feesten. Het vergunningenbeleid voor dergelijke feesten wordt aangescherpt. Doelstellingen an de concrete kant:

  • ‘Een kwart minder fysieke verloedering en ernstige sociale overlast in 2010 ten opzichte van 2002’.
  • Eenzelfde afname van de criminaliteitscijfers. Dat betekent onder meer dat de geweldsdelicten met 19 procent omlaag moeten en het ophelderingspercentage met 15 procent omhoog.
  • Het aantal gestolen fietsen, met 750 duizend per jaar ‘ onaanvaardbaar hoog’, moet met minstens 100 duizend omlaag door meer stallingen, betere registratie en aanpak van heling. Daar zullen de vijfhonderd wijkagenten bij helpen, die extra worden aangesteld.

Overheid als bondgenoot
De leidraad voor deze pijler is de toptien die het kabinet heeft laten opstellen van ergernissen van de burger. De meeste komen op hetzelfde neer: de dienstverlening en de gegevensverwerking door de overheid moeten sneller en simpeler, en er moeten regels weg.

  • De beloofde inkrimping van het aantal ambtenaren lijkt wat bescheidener uit te vallen. Waar eerst gesproken werd van een vermindering met 15 duizend ambtenaren, spreekt het beleidsprogramma nu van 12.800: 11 duizend bij de ministeries en nog eens 1800 bij diverse uitvoerende diensten.
  • Verder moeten er meer vrouwen en allochtonen in overheidsdienst komen: per 2011 moeten drie van de tien topfuncties door vrouwen bezet worden, van de lagere functies vijf van de tien. In dezelfde periode moet het aandeel allochtonen met de helft toenemen.
  • Het kabinet legt er verder de nadruk op dat het belangrijk is om jongeren vertrouwd te maken met kunst en cultuur. Scholen zullen meer gaan doen aan cultuuronderwijs, lezen wordt bevorderd en er wordt een fonds voor cultuurparticipatie en amateurkunst ingesteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden