Beleid dat bewezen werkt

BEWERING: Ook de overheid zou 'evidence based' kunnen werken.
OORDEEL: Wel eerst dubbelblind regeren.

In de geneeskunde moet alles tegenwoordig 'evidence-based' zijn. De dokter kiest, als het goed is, niet voor een bepaalde ingreep omdat ze dat zo op de universiteit geleerd heeft of omdat ze het altijd zo gedaan heeft, maar omdat wetenschappelijk is uitgezocht dat ze zo de grootste kans op het gewenste resultaat heeft. En de wetenschap heeft dat, als het goed is, uitgezocht via een zorgvuldig gecontroleerd experiment, wat dokters een 'randomised controlled trial' noemen. Lang niet alle ingrepen zijn daarmee te bewijzen - laat staan bewezen - maar het klinkt als een verstandig streven, en een mooi ideaal.


Zo'n experiment, kortweg een 'RCT', gaat uit van een vrij simpele gedachte, in de jaren vijftig voor het eerst helder geformuleerd. Als je wilt weten of een nieuwe pil, of een vaccin of een goed gesprek, werkelijk werkt, moet je een grote groep patiënten volstrekt willekeurig in tweeën delen, en de ene helft de nieuwe behandeling geven en de andere de oude - of een nepbehandeling, als er nog niets anders was. Niemand mag, tot het einde toe, weten wie wat krijgt, anders krijg je misschien toch subtiele verschillen tussen de groepen. Pas helemaal aan het eind, als de behandeling zijn werk gedaan moet hebben, worden de zegels verbroken en wordt gekeken of de behandelde groep er inderdaad beter aan toe is dan de niet-behandelde. Het klinkt eenvoudig, en dat is het ook.


In de medische wereld is de RCT inmiddels niet meer weg te denken. Er zijn nog wel wat achteropgeraakte specialisten die menen dat hun jarenlange ervaring en intuïtie meer zegt dan zo'n trial waarop altijd wel wat af te dingen valt, maar geen pil wordt tegenwoordig nog goedgekeurd als de fabrikant niet een forse stapel randomized controlled trials kan overleggen. Ook oude, staande behandelingen worden steeds vaker alsnog aan trials onderworpen om te zien of ze werkelijk zo goed zijn als iedereen op de universiteit geleerd heeft.


In andere vakgebieden heeft het gedachtengoed van de RCT eveneens ingang gevonden. Een van de bekendste experimenten in het ontwikkelingswerk is uitgevoerd onder schoolkinderen in India: op honderd scholen werd een nieuw soort bijspijkercursus ingevoerd, op honderd andere scholen niet, daarna werd gekeken of de geholpen kinderen meer vooruit waren gegaan dan de niet-geholpen kinderen. Facebook-gebruikers zijn zonder het te weten soms onderdeel van een randomized controlled trial - ontwikkelaars verspreiden dan twee of meer versies van een applicatie om te zien hoe andere gebruikers het best verleid kunnen worden de applicatie eveneens te installeren.


Bij overheidsbeleid wordt nog verbazend weinig aan RCT's gedacht, aldus een vorige maand gepubliceerd rapport van het Britse Behavioural Insights Team - een soort adviesraad voor het Britse kabinet om moderne gedragseconomische en psychologische inzichten in beleid om te zetten. Neem, om maar wat te noemen, een maatregel om werklozen aan een baan te helpen. Meestal wordt die blindelings ingevoerd en na twee jaar weer ingetrokken omdat hij niet blijkt te werken. Je zou, zegt het team, ook eerst een RCT kunnen opzetten: bij twintig arbeidsbureaus wordt de maatregel, of het programma of de extra begeleiding, ingevoerd en bij twintig niet. Als dat volgens de regels van de wetenschappelijke kunst gaat, weet je na verloop van tijd of de maatregel werkelijk iets oplevert, en dan kun je hem algemeen invoeren of iets anders bedenken.


Zoiets kan, zeggen de adviseurs, een hoop tijd en geld en ellende schelen, en het levert 'evidence-based beleid' op. Bovendien dwingt het, maar dat zeggen ze minder hard, de overheid haar doelen explicieter en meetbaarder te maken - 'transparanter' - en haar beleid vervolgens wetenschappelijk te verantwoorden en eventueel bij te stellen.


Een evidence-based regering, welke politieke partij zou zich daarvoor niet sterk willen maken, met de verkiezingen zo dichtbij?


http://www.cabinetoffice.gov.uk/sites/default/files/resources/TLA-1906126.pdf


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden