Beleggingspolis onder vuur

Beleggingsverzekeringen verliezen vanaf 2001 hun meerwaarde boven beleggen in een beursgenoteerd beleggingsfonds - in combinatie met een apart aangeschafte verzekering....

Het zal het laatste marketingoffensief zijn volgens beproefd recept. Nog één keer bombarderen verzekeringsmaatschappijen en spaarkasbedrijven dezer dagen de consument met de blijde boodschap dat je rijk kunt worden op kosten van de Belastingdienst. Sluit een koopsompolis af en je kunt de gestorte premie tot ruim zesduizend gulden aftrekken van de inkomstenbelasting. Wacht minimaal vijftien jaar met het opnemen van het gespaarde kapitaal, dan wordt dat belastingvrij uitbetaald. Doe je het voor een lijfrente, dan is de kans groot dat je over de toekomstige uitkering te zijner tijd alleen maar het lage belastingtarief voor gepensioneerden betaalt, in plaats van het tarief van tientallen procenten nu.

De fiscale meewind heeft de koopsom- en lijfrente-industrie de laatste jaren tot een bloeiende branche gemaakt. Dat geldt in het bijzonder voor de beleggingsverzekeringen die een steeds groter deel van deze verzekeringsproducten zijn gaan uitmaken.

Voorheen bestond de aantrekkingskracht van een koopsompolis vooral uit het feit dat er een gegarandeerd kapitaal beloofd werd. Het deel van de premie dat niet gebruikt werd om de (overlijdensrisico)verzekering te betalen en de kosten te vergoeden, werd veelal belegd in deposito's of obligaties en dan stond de uitkomst min of meer vast.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw echter trokken de hoge rendementen op de aandelenbeurzen de aandacht en kon de beleggingsverzekering aan zijn grote opmars beginnen. Het deel van de premie dat niet voor de verzekering en niet voor de kosten werd gebruikt, werd niet meer 'veilig' weggezet, maar verdween in een beleggingsfonds dat in aandelen belegde. De 'verzekerde' maakte nu kans op een hoger eindkapitaal, maar in ruil daarvoor moest hij afstand doen van de garantie van een min of meer vaststaand eindkapitaal.

Dat is inderdaad waar beleggen op neerkomt en dat was nu dus mogelijk met behoud van de belastingaftrek. Een geweldige vondst derhalve, en de beleggingsfondsen van verzekeraars schoten als paddestoelen uit de grond.

De laatste jaren zijn deze zogenoemde unit linked-fondsen steeds kritischer bekeken. Ze staan niet aan een effectenbeurs genoteerd en dat gaat vooral ten koste van de hoeveelheid en de kwaliteit van de informatie die over het beheer en de strategie van de fondsen beschikbaar is. Consumenten en onafhankelijke financiële adviseurs hebben echter wel behoefte aan die informatie en die behoefte zal alleen maar toenemen als vanaf 2001 de fiscale aanmoediging om deel te nemen in een dergelijk fonds verdwijnt. Wat is het risicoprofiel van het fonds? In welke aandelen is belegd? Hoeveel bedragen de totale kosten? Welk deel van de premie wordt eigenlijk daadwerkelijk belegd en welk deel wordt gebruikt voor de levensverzekering?

Op dergelijke vragen is lang niet in alle gevallen antwoord te geven, zo concludeerde onderzoekinstituut Nyfer onlangs in het jaarlijkse onderzoek naar beleggingsverzekeringen. De door fondsen in offertes verstrekte informatie of de zelf gepubliceerde koersen en rendementen (in advertentievorm) stroken niet altijd met de werkelijke waarde-ontwikkeling van de 'aandelen' (units) die klanten kopen. Daaraan zijn meestal verborgen kosten debet. Bovendien hebben klanten vaak geen goed inzicht in het product dat ze aangeschaft hebben. Welk deel van de premie gebruikt wordt voor de overlijdensrisicoverzekering is in sommige gevallen blijkbaar een bedrijfsgeheim.

Nyfer - dat samen met de Wildbaan Groep en Towers Perrin met zeven mensen negen maanden lang aan het rapport werkte - pleit er nu zelfs voor om een goede informatievoorziening wettelijk af te dwingen. Het voorstel is om de aan deze verzekeringen gekoppelde niet-beursgenoteerde fondsen onder dezelfde toezichtregels te laten vallen als wél beursgenoteerde fondsen. In dat geval zouden ze een jaarverslag moeten maken met daarin een winst- en verliesrekening waaruit de totale kosten blijken die met het beheer van het fonds gemoeid zijn. Desgevraagd zegt de Consumentenbond dat pleidooi te ondersteunen.

Een dergelijke maatregel lijkt overigens ook in het belang van de unit linked-fondsen zelf. Nu het concurrentievoordeel van de belastingaftrek verdwijnt, onderscheidt het product zich alleen maar negatief van een belegging in een regulier beleggingsfonds gecombineerd met een aparte overlijdensrisicoverzekering.

Het enige wat de klant dan mist is namelijk de derde component van de huidige beleggingsverzekering, de extra en soms verborgen kosten, en om dat gemis zal hij niet rouwig om zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden