Beleefd luisteren naar president Bush

‘Oh nee, hij moet het absoluut niet gaan hebben over hervormingen’, zegt een jonge Saoedische bankier geschokt. De vraag was wat president Bush vooral aan de orde moet stellen bij zijn huidige bezoek aan het Midden-Oosten: Iran, de Palestijnen of politieke hervormingen....

Van onze correspondent Ferry Biedermann

Toch heeft het onderwerp van hervormingen plotseling een plaats gekregen naast de andere, al bekende, thema’s van de rondreis van Bush. En dat terwijl de democratisering van het Midden-Oosten die de Amerikaanse regering een paar jaar geleden hoog op de agenda had staan, al bijna weer was vergeten. Maar zondag besteedde Bush het grootste deel van zijn belangrijkste toespraak van de reis aan de noodzaak van politieke liberalisering. Democratisering en het tegengaan van extremisme is in het belang van de mensen in de regio en in ‘ons nationaal belang’, zei de Amerikaanse president tijdens zijn toespraak in het sjeikdom Abu-Dhabi.

De merkwaardige wederopstanding van het Amerikaanse democratiseringsidee in het Midden-Oosten kan te maken hebben met de noodzaak die Bush voelt om te proberen behalve de pro-Amerikaanse leiders die hij bezoekt, ook de vaak anti-Amerikaanse bevolkingen aan te spreken. Maar zoals de reactie in Saoedi-Arabië illustreert, kan zo’n tactiek beide vervreemden.

Niet dat er een gebrek is aan andere gevoelige onderwerpen tijdens de reis die hem eerder al naar Israël en de Palestijnse gebieden voerde. Bush waarschuwde in Abu Dhabi uitdrukkelijk voor de dreiging van Iran, volgens hem de ‘grootste sponsor van staatsterrorisme in de wereld’. De Golfstaten, inclusief Saoedi-Arabië waar Bush morgen aankomt, zijn huiverig voor een escalatie van de spanningen tussen de VS en Iran. Het recente incident waarbij Iraanse speedboten Amerikaanse marineschepen naderden in de Straat van Hormuz had hartkloppingen in de regio tot gevolg.

‘We zijn bang. Als het tot geweld komt, zijn wij het slachtoffer, niet de Amerikanen’, zegt een Saoedische leraar die koffie zit te drinken bij een Starbucks in het luxe Kingdom winkelcentrum in de Saoedische hoofdstad Riyad. De Saoediërs vertrouwen Iran niet, ‘want het zijn sjiieten’, zegt een andere koffiedrinker, maar de spanningen moeten via diplomatie worden opgelost, vinden ze.

De Saoedische minister van Buitenlandse Zaken, Saoed al-Faisal, zei vorige week dat koning Abdullah beleefd zal luisteren naar president Bush als het over Iran gaat. Maar, ‘Saoedi-Arabië is een buurland van Iran in de Golf, en dat is een klein meer. We zijn er op gebrand dat vrede en eendracht overheersen in de regio.’

Bush benadrukte in Abu Dhabi ook het belang van de samenwerking met de Golfstaten op het gebied van defensie. Hij zal naar verwachting in Saoedi-Arabië de laatste hand leggen aan wapenleveranties ter waarde van 20 miljard dollar.

Toeval, of misschien niet, wil dat de Franse president, Nicolas Sarkozy, momenteel ook in de regio is. Hij kwam gisteren aan in Saoedi-Arabië, waar de bevolking en de regering zich een beetje lijken te verwonderen over zoveel aandacht. De Fransen, die meestal niet zo prominent aanwezig zijn in de Golf, springen opvallend in op de onrust over het Iraanse kernprogramma. Sarkozy zal in Abu Dhabi een akkoord tekenen voor samenwerking op het gebied van civiele kernenergie.

De Franse president, die net de excentrieke maar nog steeds dictatoriale Libische leider Moammar Khadafi in Parijs heeft ontvangen, zal de mond veel minder vol hebben van democratisering. En hij ligt beter bij het volk dan de Amerikaanse president die Irak is binnengevallen.

Een groepje Saoedische vrienden in de Starbucks volgen de Amerikaanse politiek nauwgezet. De gevoelens voor de Verenigde Staten zullen pas weer verbeteren als Bush weg is, zeggen ze. ‘We hopen allemaal dat de volgende president een Democraat is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden