Belastingtegenvaller van ruim 11 miljard in 2012

Door de economische malaise heeft het Rijk vorig jaar veel minder belasting kunnen ophalen dan verwacht. Het begrotingstekort is mede daardoor in 2012 uitgekomen op 4,1 procent, oftewel 24 miljard euro. Dat blijkt uit het financiële jaarverslag dat het Rijk woensdag publiceerde.

Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën). Beeld reuters

De totale belastingopbrengst viel 11,4 miljard lager uit dan in de Miljoenennota 2012 (van de derde dinsdag in september 2011) werd geraamd. Deze tegenvaller is volgens het ministerie van Financiën een 'direct gevolg van de lagere groeicijfers'. De economische krimp heeft effect op vrijwel alle belastingsoorten en met name de loon- en inkomstenbelasting, winstbelasting, btw en overdrachtsbelasting. De overheid gaf vorig jaar 24 miljard meer uit dan er binnenkwam, dat is omgerekend 67 miljoen per dag. In een reactie wijst minister Dijsselbloem erop dat het tekort in 2012 lager uitkomt dan het jaar ervoor. 'Dat is een stapje in de goede richting, maar het sluit nog niet aan bij onze ambitie.'

Die tegenvaller weegt op het begrotingstekort (dat wordt uitgedrukt in procenten van het bruto nationaal product, of de omvang van de Nederlandse economie). Daar tegenover staat een meevaller van 2,6 miljard: de overheid gaf in 2012 minder uit dan het jaar daarvoor was begroot. Op Prinsjesdag 2011 hoopte het Rijk nog op een begrotingstekort van 2,9 procent in 2012, dat is dus ruim een procent hoger uitgevallen, onder meer door tegenvallende belastinginkomsten.

De overheid legt zichzelf de verplichting op zich te houden aan het uitgavenkader. Als er in het lopende jaar in een bepaalde post (bijvoorbeeld de zorg) meer wordt uitgegeven dan begroot, dan moet dat op een andere plek worden gecompenseerd. Zo'n kader geldt niet voor de overheidsinkomsten, daar is gewoon sprake van mee- en tegenvallers. Dus hoewel de uitgaven overeenkomen of positiever kunnen uitvallen dan gepland, kunnen de inkomsten zeer verschillen van de begroting.

Uitgaven
In de tweede helft van 2012 viel de economie terug in een recessie, die met name werd veroorzaakt door afnemende groei van de export, daling van het besteedbaar inkomen van huishoudens en dalende huizenprijzen. Aan het begin van het jaar lag er een raming die uitging van 0,75 procent economische groei. Dit werd uiteindelijk een krimp van 1 procent.

De overheidsschuld nam door de negatieve ontwikkelingen toe met 34 miljard euro tot 428 miljard, ofwel 71,2 procent van het bruto binnenlands product. Volgens de EU-regels mag de staatsschuld eigenlijk hooguit 60 procent bedragen; voor het begrotingstekort geldt normaal gesproken een limiet van 3 procent.

Gehaktdag
Minister Dijsselbloem van Financiën zal de stukken woensdag 15 mei officieel aanbieden aan de Tweede Kamer. Die dag is Verantwoordingsdag: het kabinet legt verantwoording af aan het parlement over de financiën van 2012 en het getal dat nu onder de streep blijkt te staan. Op donderdag gaat premier Rutte met de Kamer in debat over de cijfers. Tot die tijd hebben de Kamerleden de tijd om het papierpakket - normaliter meer dan 20.000 pagina's - door te spitten.

Nederland kent sinds dertien jaar de Verantwoordingsdag, ook wel 'gehaktdag' genoemd vanwege de kritische blik op de begroting en het beleid en de eventueel gevonden misstanden. Elk jaar op de derde woensdag van mei blikken kabinet en parlement terug op de uitgaven van het jaar daarvoor.

Beeld Financiën
Beeld Financiën
Beeld Financiën
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden