Belastingoorlog: grijp het belastingontwijkende grootkapitaal

null Beeld
Beeld

Het is een worsteling tussen giganten: de Europese Unie enerzijds en Amerikaanse techbedrijven als Apple, Facebook en Amazon anderzijds. Er waren al rechtszaken en boetes wegens misbruik van marktmacht in Europa (2,42 miljard euro boete voor Google van de Europese Commissie), wegens illegale staatssteun via Ierse belastingconstructies (13 miljard euro boete voor Apple) en wegens misleiding (110 miljoen boete voor Facebook nadat het incomplete consumenteninformatie gaf bij de overname van Whatsapp).

En nu, zo berichtte de Financial Times zaterdag op de voorpagina, zinnen de Franse en Duitse regeringen op een plan om Amerikaanse internetbedrijven voortaan te belasten op basis van de omzet in de Europese Unie. Belasting over de daadwerkelijke activiteiten in Europa dus, in plaats van over de geboekte winst, want die blijkt veelal op mysterieuze wijze verdampt te zijn na een trektocht over Ierse wegen, langs Dutch sandwiches en door orkaangevoelige belastingvrijhavens, met een pitstop op de Zuidas.

Het is een initiatief van de Franse minister van Financiën Bruno Le Maire. In zijn plan zou sprake zijn van 'een egalisatiebelasting': een nieuwe omzetbelasting van 2 tot 5 procent over de omzet van buitenlandse bedrijven die goede zaken doen in Europa maar dankzij ontwijkingsconstructies voor de winstbelasting 'minimaal bijdragen aan onze schatkisten'. Volgens de FT hebben de Duitsers zich al aan het plan verbonden, want de Frans-Duitse as is als het Nederlandse polderoverleg: de jaarlijks herhaalde berichten over haar dood blijken keer op keer sterk overdreven.

Het voorstel wordt komende vrijdag gepresenteerd wanneer de 28 ministers van Financiën uit de eurozone vergaderen en de kans dat het op unanieme instemming zal kunnen rekenen en dus de fase van koortsachtige plannenmakerij zal ontstijgen, lijkt me in de buurt van nul te liggen. Omdat een land als Ierland er weinig belang bij heeft het eigen verdienmodel te torpederen. Omdat een noviteit als een 'egalisatiebelasting' een juridisch mijnenveld is, want voor wie en hoezo, en derhalve een groot festijn voor belastingadvocaten zal zijn. En omdat er in Nederland bij elke poging tot fatsoenlijke belastingheffing voor multinationals iemand op het ministerie van Financiën bleek weggetrokken de woorden 'funest voor het vestigingsbeleid' stamelt, waarop je er nooit meer iets van hoort.

Vermoedelijk rekenen ook de initiatiefnemers niet op unanieme instemming en op rappe invoering van een Europabrede omzetbelasting voor Amerikaanse belastingontwijkers. Het is gewoon het afvuren van de zoveelste ballistische raket. Ze treffen niet altijd doel - onlangs strandde nog een Franse poging om Google een belastingnaheffing van 1,1 miljard euro op te leggen voor de rechter - maar het vermoeden groeit dat men zich hier en daar in de EU aan het opmaken is voor het tevoorschijn halen van de waterstofbom. 'EU tax blitz', kopte de FT dan ook, voor wie nog niet door heeft dat het hier voorbereidende oorlogshandelingen betreft.

Het plan maakt deel uit van langer lopende pogingen om vat te krijgen op multinationals die vrijwel nergens meer belasting van enige omvang betalen. Het zijn inspanningen die kunnen rekenen op grote instemming onder EU-burgers ('gewone mensen', zeggen ze bij de Buma's thuis) die doorgaans van mening zijn dat de kleine man buitensporig wordt gepakt. Grijp het belastingontwijkende grootkapitaal - het zou in al zijn onbeholpenheid zomaar een project kunnen worden waarmee de EU zich mateloos populair kan maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden