Belastinggeld dat naar in opspraak geraakte tak van Oxfam ging is niet terug te halen

Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken weet sinds april 2012 dat medewerkers van ontwikkelingsorganisatie Oxfam Groot-Brittannië zich op Haïti schuldig hebben gemaakt aan seksueel wangedrag en intimidatie. Relatief kort daarvoor waren miljoenen euro's Nederlandse subsidie bij die organisatie terechtgekomen. Terughalen van dat geld was niet mogelijk, omdat Oxfam Groot-Brittannië niet van fraude kon worden beticht. 

Medewerkers van ontwikkelingsorganisatie Oxfam hebben zich op Haïti schuldig gemaakt aan seksueel wangedrag en intimidatie Beeld epa

Dat schrijft minister Sigrid Kaag van Ontwikkelingssamenwerking in antwoord op vragen van VVD-Kamerlid Bente Becker. Aanleiding voor de vragen is het bericht dat medewerkers van Oxfam Groot-Brittannië in 2011 op Haïti op hun terrein seksfeesten hebben gehouden waarbij prostituees zijn ingehuurd, mogelijk minderjarige meisjes.

De miljoenen komen uit de opbrengsten van de actie 'Help slachtoffers aardbeving Haïti' uit 2010. Die leverde 111 miljoen euro op, waarvan 41,7 miljoen belastinggeld van de overheid kwam. Van de 111 miljoen ging 15 miljoen naar Oxfam (dat Oxfam Novib als Nederlandse tak heeft), dat 8,3 miljoen overmaakte naar Oxfam Groot-Brittannië - verhoudingsgewijs zo'n 3,1 miljoen euro belastinggeld.

Uit de Kamerbrief van Kaag blijkt dat Oxfam Groot-Brittannië op 5 september 2011 bekendmaakte dat 'een klein aantal' medewerkers van Oxfam Groot-Brittannië zich schuldig had gemaakt aan machtsmisbruik en pesten. Dat het om seksueel wangedrag ging, viel uit dat bericht niet op te maken. Op 18 april 2012 kreeg Buitenlandse Zaken het vertrouwelijke, geanonimiseerde rapport erover met daarin details van dat gedrag - 'gebruik van prostituees [waarbij] niet kan worden uitgesloten dat ze minderjarig waren'; 'seksuele exploitatie en misbruik van medewerkers'; 'pesten en intimidatie'; 'downloaden van porno'.

De minister laat een externe partij nu onderzoeken wat haar departement destijds met de bevindingen heeft gedaan. Kaag wil dat onderzoek na half maart naar de Kamer sturen.

Uit Kaags antwoorden op de vragen van VVD'er Becker blijkt in elk geval al dat het ministerie in 2012 niet zozeer heeft gekeken naar de aard van het wangedrag, maar of de beschuldigde medewerkers hulpgeld achterover hebben gedrukt. De controleur van de rijksfinanciën, de Algemene Rekenkamer, stelde dat van fraude geen sprake was en daarmee was de zaak afgedaan, schrijft Kaag.

Alleen bij financiële malversaties, of verdenkingen daarvan, kan het ministerie optreden en proberen onrechtmatige uitgaven terug te krijgen. Voor, wat Kaag noemt, 'niet-financieel integriteitsbeleid', zijn geen strak omschreven regels op grond waarvan subsidie kan worden stopgezet of teruggevorderd. Daarvoor zijn de regels te algemeen gesteld, schrijft Kaag, 'zonder specificering van bijvoorbeeld seksueel grensoverschrijdend gedrag of machtsmisbruik'.

Kaag wil de regels aanscherpen zodat dergelijk gedrag van medewerkers van een hulporganisatie ook financiële consequenties krijgt. Ook wil de bewindsvrouw voortaan meteen worden geïnformeerd over 'mogelijke misstanden begaan door eigen medewerkers of die van uitvoerende partners, bij de uitvoering van door mij gefinancierde activiteiten'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.