nieuws

Belastingdienst zet heffing illegale ‘spaartaks’ stop, bereidt teruggaafoperatie voor

De Belastingdienst stopt voorlopig met het verzenden van aanslagen aan Nederlanders die inkomen hebben uit beleggingen en/of spaargeld. De overheid moet een deel van de geïnde belasting waarschijnlijk terugstorten. Dit kan de schatkist miljarden euro’s kosten.

Yvonne Hofs
De jaarlijkse opbrengst van de vermogensrendementsheffing ligt tussen de 4 en 5 miljard euro. Vorig jaar was dat 4,8 miljard euro.  Beeld ANP / Rob Voss
De jaarlijkse opbrengst van de vermogensrendementsheffing ligt tussen de 4 en 5 miljard euro. Vorig jaar was dat 4,8 miljard euro.Beeld ANP / Rob Voss

De Hoge Raad oordeelde eind december dat de manier waarop de Nederlandse overheid belasting heft over spaargeld en beleggingen niet door de beugel kan. De Box 3-belasting (ook wel ‘spaartaks’ genoemd) is in strijd met het Europese mensenrechtenverdrag en daarom onwettig, aldus het hoogste rechtscollege.

De beslissing van de Hoge Raad is op het ministerie van Financiën als een bom ingeslagen. Daar is nu een soort noodoperatie gaande om de gevolgen van het arrest in kaart te brengen en op te vangen. Staatssecretaris Marnix van Rij (Fiscaliteit) schrijft maandag in een Kamerbrief dat het ministerie ‘met man en macht’ werkt aan een oplossing die uitvoerbaar is voor de Belastingdienst. Vanaf 1 maart moeten Nederlanders immers alweer belastingaangifte doen over 2021.

Van Rij meldt de Tweede Kamer dat het opleggen van aanslagen en beschikkingen voor Box 3 ‘tot nader order’ is opgeschort. Eerst moet de belasting op inkomsten uit vermogen (vermogensrendementsheffing) in lijn worden gebracht met het arrest van de Hoge Raad. Dat betekent dat het kabinet het belastingtarief (wellicht fors) moet verlagen.

- Beeld -
-Beeld -

Geen bedragen

Dit kan de overheid miljarden euro’s kosten. Van Rij spreekt van ‘grote budgettaire consequenties’, maar noemt geen bedragen. De jaarlijkse opbrengst van de vermogensrendementsheffing ligt tussen de 4 en 5 miljard euro. Vorig jaar was dat 4,8 miljard euro.

Het arrest van de Hoge Raad geldt vanaf het belastingjaar 2017. Het ministerie van Financiën moet derhalve ook de al geïnde Box 3-belasting over de afgeronde belastingjaren 2017, 2018, 2019 en 2020 herzien en deels terugbetalen. De Belastingdienst onderzoekt nu hoe deze ‘hersteloperatie’ kan worden uitgevoerd.

Onduidelijk is of het ministerie álle Box 3-beschikkingen over deze jaren gaat corrigeren, of dat alleen de burgers die tijdig bezwaar maakten tegen hun aanslag op compensatie kunnen rekenen. De Bond voor Belastingbetalers heeft zogenoemde ‘massaal bezwaarprocedures’ ingesteld tegen de spaartaks over de genoemde vier belastingjaren. Het totaal aantal deelnemers aan die bezwaarprocedures is vermoedelijk meer dan honderdduizend. Zij krijgen vrijwel zeker geld terug.

Niet zeker is of het kabinet ook de Box 3-belastingplichtigen die géén bezwaar hebben aangetekend met terugwerkende kracht geld zal teruggeven. Dat zijn er meer dan een miljoen. Zo’n besluit zou de schatkist heel veel geld kosten. Het kabinet hoopt hierover begin februari uitsluitsel te geven. Het arrest ‘heeft grote impact en de gevolgen hiervan zijn voor mij van de grootste prioriteit’, schrijft Van Rij aan de Tweede Kamer.

Voorlopige aanslagen 2022

De Belastingdienst heeft inmiddels al voorlopige aanslagen voor 2022 verstuurd. Die zijn nog gebaseerd op de Box 3-systematiek die de Hoge Raad onwettig heeft verklaard. Die aanslagen zullen achteraf gecorrigeerd worden (dus neerwaarts bijgesteld) als de Belastingdienst de definitieve aanslag vaststelt. Belastingplichtigen die de voorlopige aanslag al hebben betaald, krijgen dan waarschijnlijk geld terug.

In het regeerakkoord heeft de nieuwe coalitie zich ten doel gesteld de veel bekritiseerde spaartaks per 2025 aan te passen. Op dit moment betaalt iedereen hetzelfde vaste tarief, ook als dat rendement nul is omdat de spaarder al zijn geld op een renteloze spaarrekening heeft staan. Daardoor is de Box 3-belasting voor velen feitelijk hoger dan het behaalde rendement. Volgens de Bond voor Belastingbetalers komt dat neer op onteigening.

De Hoge Raad geeft de Bond in zijn arrest min of meer gelijk. Door beleggers en spaarders hetzelfde belastingtarief te laten betalen, benadeelt de overheid spaarders op oneigenlijke wijze, vindt de Raad. Elke burger moet vrij zijn in de manier waarop hij of zij zijn vermogen wil beheren. De huidige Box 3-belasting zet een sanctie op sparen en dwingt burgers zo meer risico met hun vermogen te nemen dan zij eigenlijk willen.

Pech of geluk op de beurs

Bovendien mag de belastingdruk niet afhangen van pech of geluk op de beurs. Een belegger die verlies maakt op zijn beleggingen betaalt nu relatief veel meer belasting dan iemand die 10 procent rendement maakt op zijn effectenportefeuille.

De Hoge Raad draagt de overheid dus feitelijk op de Box 3-belasting te verlagen naar vrijwel nul procent (conform de huidige spaarrente) dan wel te differentiëren en het werkelijke spaar- en beleggingsrendement te belasten. Dat laatste stuit echter op grote uitvoeringsproblemen bij de Belastingdienst. Daarom wilde het kabinet de Box 3-belasting pas vanaf 2025 aanpassen.

Door het arrest van de Hoge Raad moet dit nu al veel eerder gebeuren, schrijft Van Rij. Anders kunnen belastingbetalers alle Box 3-aanslagen vanaf nu met succes aanvechten.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden