NieuwsKinderopvangaffaire

Belastingdienst moet schade vergoeden na doorgeslagen jacht op frauderende ouders

De Belastingdienst moet circa driehonderd ouders die in 2014 klant waren bij het Eindhovense gastouderbureau Dadim een forse schadevergoeding betalen. De dienst zette hun kinderopvangtoeslagen stop omdat zij van fraude werden verdacht, maar voor die verdenking was in veruit de meeste gevallen geen enkel bewijs.

De commissie-Donner met Jetta Klijnsma (links), Piet Hein Donner en Willemien den Ouden.Beeld ANP

De afdeling Toeslagen benaderde de ouders ‘structureel vooringenomen’ en stond amper open voor de mogelijkheid dat zij niets misdaan hadden, schrijft de commissie-Donner in een advies aan de regering.

De belastingambtenaren van het fraudebestrijdingsteam CAF waren geobsedeerd door de jacht op fraudeurs en blind voor bewijzen van onschuld. Donner schrijft: ‘De zerotoleranceaanpak was vooral gericht op het ontdekken van tekortkomingen – ook de geringste – om de aanspraak op kinderopvangtoeslag deels of in zijn geheel te laten vervallen. Ouders kregen geen duidelijke informatie over wat er van hen werd verwacht en kregen geen kans onregelmatigheden te herstellen, zodat zij nauwelijks aan deze aanpak konden ontsnappen. Iedere ouder werd negatief en vooringenomen behandeld.’

Oud-minister Piet Hein Donner adviseert staatssecretaris Menno Snel (Belastingzaken) om de gedupeerde ouders een schadevergoeding van 25 procent van de ten onrechte ingehouden kinderopvangtoeslag uit te betalen. 

Daarbovenop kent Donner de ouders nog eens 500 euro extra toe voor elk halfjaar dat zij moesten wachten totdat de Belastingdienst hun bezwaar gegrond verklaarde en de ingehouden kinderopvangtoeslag alsnog uitbetaalde. Dadim-klanten die zich bezondigden aan ‘ernstige onregelmatigheden’ krijgen geen schadevergoeding, maar dat zijn er maar een paar. Het overgrote deel van de ouders valt niets te verwijten.

De staatssecretaris zal Donners advies waarschijnlijk opvolgen. Het kabinet komt vrijdag met een reactie op het rapport.

Fraudeteam CAF

Het schandaal over de botte werkwijze van het CAF (Combiteam Aanpak Facilitators) in de zaak-Dadim houdt de gemoederen in de Tweede Kamer al ruim twee jaar bezig. Het CAF werd opgericht naar aanleiding van de zogenoemde ‘Bulgarenfraude’, waarbij een stel criminelen 5,6 miljoen euro verdiende met vervalste zorg-, huur- en kinderopvangtoeslagaanvragen. Die zaak veroorzaakte veel ophef in de Tweede Kamer en schiep, in combinatie met de financiële crisis die de betaalbaarheid van sociale voorzieningen in gevaar bracht, een politiek klimaat waarin fraudebestrijding tot prioriteit werd verheven. 

De Belastingdienst kreeg de opdracht meer werk te maken van de controle op toeslagenfraude. Dat gebeurde, maar sindsdien is duidelijk geworden dat het CAF-team daarin doorsloeg. Als het fiscale opsporingsteam een kinderopvangverblijf of gastouderbureau (al dan niet terecht) van fraude verdacht, beëindigde het onmiddellijk de toeslagen van alle ouders die gebruikmaakten van dat bedrijf. Maar in veel gevallen trof die ouders geen enkele blaam. Desondanks lag de bewijslast bij hen en moesten ze zelf maar aantonen dat ze wel degelijk recht hadden op kinderopvangtoeslag. De Belastingdienst bekeek de aangeleverde bewijsstukken vervolgens met een wantrouwend, onwelwillend oog, stelt Donner vast.

De CAF-zaak rond gastouderbureau Dadim is het topje van een ijsberg die bestaat uit 170 CAF-zaken. Ook ouders die klant waren bij andere kinderopvangbedrijven hebben rechtszaken tegen de Belastingdienst gewonnen. Staatssecretaris Snel heeft eerder dit jaar in de Tweede Kamer al toegegeven dat de Belastingdienst onrechtmatig heeft gehandeld. Ook heeft hij zijn excuses aangeboden aan de gedupeerde ouders, maar volgens Donner ‘kan daarmee niet worden volstaan’. 

De CDA-prominent zei na de presentatie van zijn advies dat duizenden ouders in andere CAF-zaken misschien ook recht hebben op compensatie. De commissie gaat nu de andere CAF-zaken onder de loep nemen en komt voor eind dit jaar met een tweede advies. Waarschijnlijk zal de Belastingdienst in totaal vele miljoenen euro’s schadevergoeding moeten uitkeren.

Lees meer over de kinderopvangtoeslagaffaire:

Wat ging er mis?
De Belastingdienst heeft bij circa 130 gezinnen abuis geoordeeld dat zij geen recht hadden op kinderopvangtoeslag. Deze ouders moesten achteraf duizenden tot tienduizenden euro’s toeslagen terugbetalen
aan de Belastingdienst. Lees hier de reconstructie.

Wat zijn de gevolgen voor gedupeerden?
Steve Kuipers was een van de ouders die ten onrechte van fraude werd beschuldigd en moest ruim 50 duizend euro aan de Belastingdienst terugbetalen. ‘Dan besef je pas echt wat stress is.’

Kritiek op het huidige toeslagensysteem
De problemen bij het uitkeren van zorg-, huur- en kinderopvangtoeslagen zijn met het huidige toeslagensysteem niet op te lossen. Volgens een maandag gepubliceerd beleidsonderzoek steekt het stelsel psychologisch verkeerd in elkaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden