Belastingdienst: geen zicht op deals met bedrijven

Convenanten zijn geheim en staan niet in een register

De Belastingdienst heeft naar eigen zeggen geen idee hoeveel afspraken er zijn gemaakt met Nederlandse bedrijven over hun belasting en hoeveel geld daarmee is gemoeid. De zogenoemde rulings en andere overeenkomsten worden door inspecteurs gemaakt, ook als het over vele miljoenen euro's gaat. Een overzicht van die afspraken ontbreekt.

Nederland moet minimaal 20 miljoen euro aan illegale staatssteun terugvorderen bij het Starbucks, met wie het een deal had. Beeld anp

De Belastingdienst kan hierdoor niet zeggen of ook met Nederlandse bedrijven omstreden geheime belastingafspraken zijn gemaakt, zoals die met buitenlandse bedrijven als koffiemaker Starbucks. Dit blijkt uit antwoorden van de Belastingdienst op een verzoek van de Volkskrant in het kader van de Wet openbaarheid van bestuur (WOB).

Naar aanleiding van een omstreden - en geheime - deal tussen PostNL en de fiscus, over de inzet van zzp'ers, vroeg de Volkskrant op grond van de WOB een overzicht van dit soort afspraken. De Belastingdienst zegt dit overzicht niet te kunnen leveren omdat ze alleen in individuele dossiers van de 1,5 miljoen ondernemers vastliggen en verder niet worden bijgehouden. Convenanten met bedrijven vallen bovendien onder de 'fiscale geheimhoudingsplicht'.

PvdA-Kamerlid Ed Groot noemt het 'gek' dat inspecteurs ook grensgevallen niet hoeven te overleggen met het ministerie. Zoals de vraag of mensen werknemer zijn of zelfstandige, die speelde bij PostNL. 'Dat zou je wel verwachten. Zo'n afspraak zou dan ook vertrouwelijk moeten kunnen worden ingezien door de Tweede Kamer.'

Inventariseren

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt wijst erop dat minister Dijsselbloem en staatssecretaris Wiebes al ingestemd hebben met automatische uitwisseling van alle rulings van middelgrote en grote bedrijven met andere lidstaten, inclusief de binnenlandse afspraken, elk half jaar per 1 januari 2017, inclusief alle nog geldige afspraken. 'Dan zou de Belastingdienst toch al bezig moeten zijn die te inventariseren en er een computerbestand van te maken.'

Of de afspraken met PostNL onder de rulings vallen, wil de Belastingdienst niet zeggen. Rulings - afspraken vooraf met bedrijven over hoe ingewikkelde belastingkwesties beoordeeld gaan worden - zijn omstreden. Woensdag tikte Europa Nederland op de vingers omdat het Starbucks via zulke geheime belastingafspraken ongeoorloofde staatssteun heeft gegeven. Het koffiebedrijf moet van de Europese Commissie 20- tot 30 miljoen euro nabetalen aan de fiscus. Bedrijven sluiten graag deals met de Belastingdienst omdat ze dan vooraf weten waar ze aan toe zijn.

Ook met Nederlandse bedrijven worden dergelijke geheime afspraken gemaakt. Soms op initiatief van de dienst zelf, bleek deze zomer in de Kamer. Daar moest staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën uitleg geven over een convenant met PostNL, waarin de fiscus stelt de pakjesbezorgers als zzp'er te beschouwen. Zo'n afspraak scheelt de Belastingdienst veel werk.

Interne beleidsregels

PostNL kwam in opspraak vanwege de inzet van zzp' ers als pakjesbezorger. In de praktijk werkten velen van hen als schijnzelfstandige. Voor PostNL een jaarlijkse meevaller van naar schatting 15 miljoen aan niet af te dragen sociale premies en pensioenen. Het voormalige staatsbedrijf heeft de pakjesbezorgers inmiddels aangeboden ze als werknemer in dienst te nemen.

Hoogleraar fiscale economie Peter Kavelaars (Erasmus Universiteit) bevestigt dat een belastinginspecteur in principe autonoom is om afspraken te maken met bedrijven, niet alleen met het restaurant op de hoek, maar ook met een AEX-bedrijf als PostNL. 'Er is in elk geval geen formele, gepubliceerde regel die ertoe noopt bij een bepaald bedrag in overleg te treden met het ministerie van Financiën', laat Kavelaars weten. 'Het kan zijn dat men intern bepaalde beleidsregels hanteert, maar daarvan is mij niets bekend.'

Volgens de fiscus kan 'elk bedrijf afspraken maken met de Belastingdienst over allerlei zaken die te maken hebben met toepassing van de belastingregels'. 'De inspecteur kiest zijn eigen wijze van vastleggen. De afspraken worden niet bijgehouden in een register', aldus de Belastingdienst bij het afwijzen van het WOB-verzoek. Overigens, benadrukt de woordvoerder van de dienst: de inspecteurs moeten zich aan de wet houden.

Het WOB-verzoek werd gedaan door Marlies de Brouwer.

Beeld Marcel van den Bergh
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.