Belastingadvies bevat 'goodies' voor VVD én PvdA

Het aantal belastingschijven moet terug van vier naar twee: een schijf van 37 procent en een van 49. Daar staat tegenover dat de hypotheekrenteaftrek voor nieuwe en bestaande hypotheken moet worden ingeperkt. Verschillende aftrekposten moeten verdwijnen en de btw-tarieven moeten omhoog naar 8 en 23 procent. Dit zijn enkele van de adviezen van de commissie-Van Dijkhuizen aan de informateurs.

Joost de Vries
Onderhandelaars Rutte en Samsom op het Binnenhof Beeld ANP
Onderhandelaars Rutte en Samsom op het BinnenhofBeeld ANP

De commissie heeft in opdracht van de Tweede Kamer onderzoek gedaan naar mogelijke hervormingen van het belastingstelsel. De opdracht luidde onder andere om de mogelijkheden te verkennen van een budgetneutrale verlaging van de inkomstenbelastingstarieven. De voorstellen mochten dus niets kosten. Dat is gelukt.

Met veel trots presenteert de commissie de voordelen van deze 'gratis' belastinghervormingen: minder rompslomp, meer banen, beweging op de woningmarkt. Door de val van het kabinet is gekozen om tijdens de formatie een tussenrapport op de onderhandelingstafel te leggen. Nu worden immers spijkers met koppen geslagen. Als het regeerakkoord eenmaal ondertekend is, zijn ingrijpende belastinghervormingen veel lastiger overeen te komen.

Een dergelijk belastingadvies van een onafhankelijke commissie wordt circa eens in de tien jaar gegeven. De laatste grote hervorming is van 2001, toen werd de inkomensbelasting opgedeeld in drie boxen. Het deeladvies van de commissie-Van Dijkhuizen richt zich nu op box 1.

De plannen van de onafhankelijke Commissie inkomstenbelasting trekken de huizenmarkt uit het slop en, zo blijkt uit doorrekening van het CPB, leveren 140.000 banen op. 'Voor zowel VVD en PvdA een goodie', zegt commissie-voorzitter Kees van Dijkhuizen. Hij hoopt dat het advies een rol zal spelen in de formatie. 'Vandaar dat we dit tussenrapport nu uitbrengen.'

Pijnlijk
Het pakket bevat maatregelen die voor zowel VVD als PvdA pijnlijk zijn. Een vlakker inkomstenbelastingstelsel en een hogere btw liggen vooral bij de PvdA gevoelig. Inperken van de hypotheekrenteaftrek voor bestaande gevallen is tegen de wil van de VVD.

De commissie heeft op de kritiek geanticipeerd. De pijn aan de ene kant wordt aan de andere kant gecompenseerd. Hogere btw, lagere inkomstenbelasting. Inperking van de hypotheekrenteaftrek enerzijds, afschaffing van de overdrachtsbelasting en aftrekbaar maken van de restschuld anderzijds. Minder aftrekposten, hogere arbeidskorting.

En dat alles laat ruimte aan de politiek om zelf de accenten te leggen. Van Dijkhuizen: 'Als een nieuwe btw-verhoging je te snel gaat, kun je kiezen voor 38 procent in plaats van 37 procent inkomstenbelasting. Het is geen take it or leave it.' Het geheel heeft geen negatief effect op de koopkracht, blijkt uit de doorrekening van het CPB. Van Dijkhuizen: 'Per saldo betekent het minder rondpompen, eenzelfde gelijke verdeling en meer banen. Ik zou zeggen: doen.'

De VVD hoeft zich geen zorgen te maken over maatregelen die de hoogste inkomens raken, die worden immers gecompenseerd met een lagere hoogste belastingschijf. De PvdA hoeft op haar beurt niet wakker te liggen over de laagste inkomens. 'Uit de doorrekening blijkt dat uitkeringsgerechtigden en pensioengerechtigden met een klein AOW er niet op achteruit gaan. De onderkant treft geen inkomensverlies. De verhoogde btw treft in absolute zin zelfs de hoge inkomens meer dan de lage inkomens.'

Vlakker tarief
Het terugdringen van het aantal belastingschijven betekent geen ongelijkere verdeling, beweert Van Dijkhuizen. De nivellering zoals die nu geregeld is, wordt via aftrekposten weer scheef getrokken. Daar maakt de commissie een einde aan. 'Bovendien stimuleert een vlakker tarief de werkgelegenheid.' Volgens het plan zou circa 93 procent van de werkenden, tot een inkomen van circa 60.000 euro, het lagere tarief van 37 procent gaan betalen.

Vanwege de hoge tijdsdruk die vervroegde verkiezingen met zich meebrachten, is de commissie aan de tweede helft van het rapport nog niet toegekomen: de boxen 2 en 3, inkomen uit aanmerkelijk belang, sparen en beleggen; en het stroomlijnen van toeslagen. Deel twee van het advies volgt in het voorjaar.

De fracties van VVD en PvdA willen niet reageren op het advies. 'Wij willen op geen enkele manier de formatie in de weg zitten', zegt belastingspecialist Ed Groot van de PvdA. 'Ik kan hier geen positie over innemen.' Ook de voorlichting van VVD reageert met de mededeling dat in het kader van de formatie de partij niets zegt over dit advies.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden