Belasting koning gaat taaie politieke kwestie worden

Gaat de koning nu wel of niet belasting betalen over zijn salaris, formeel 'uitkering' geheten, en over de erfenis die hij ooit van zijn moeder krijgt? De patstelling tussen kabinet en Kamer lijkt compleet. De Kamer wil het, maar premier Rutte weigert het uit te voeren.

Het koningspaar.Beeld anp

Dinsdag stemde een meerderheid van het parlement voor een motie van SP, PvdA en D66. Daarin wordt de regering verzocht 'een voorstel te doen hoe de belastingvrijstellingen van de koning, de koningin en de voormalige koningin ongedaan kunnen worden gemaakt'. De motie werd twee weken geleden ingediend bij de begrotingsbehandeling van 'De Koning'.

Die avond, het liep tegen middernacht, zei Rutte al meteen: 'Ik ben het er zeer mee oneens. Ik ga het niet zelf doen. De regering maakt alleen wetsvoorstellen als zij daar ook achter staat.'

Klare taal, maar de Kamer stemde voor. Dus zal het parlement, als medewetgever, nu zelf een initiatiefwetsvoorstel moeten maken. Punt is dat de Grondwet moet worden veranderd, want daarin staat in artikel 40, lid 2: 'De door hen (de drie betaalde leden van het koningshuis, red.) ontvangen uitkeringen ten laste van het Rijk zijn vrij van persoonlijke belastingen. Voorts is hetgeen de Koning of zijn vermoedelijke opvolger krachtens erfrecht of door schenking verkrijgt van een lid van het koninklijk huis vrij van de rechten van successie, overgang en schenking.' Dat wordt een zaak van lange adem Grondwetswijzigingen zijn ingewikkeld.

Paleis SoestdijkBeeld anp

Grondwetswijziging

Voor het afschaffen van de belastingvoordelen moet de grondwet worden gewijzigd. Hiervoor moet een veelomvattende procedure worden doorlopen; beide Kamers moeten het voorstel aannemen, dan worden er verkiezingen gehouden en moeten de Kamers het voorstel nog eens aannemen met twee derde meerderheid.

Het zwaarder belasten van de koning kan eenvoudiger, bijvoorbeeld door zijn uitkering te verlagen of de eigen bijdrage aan de kosten van de paleizen te verhogen. Daarvoor is geen grondwetswijziging nodig.

Herhaaldelijk om uitleg gevraagd

In opeenvolgende jaren heeft de Kamer Rutte om uitleg gevraagd over de belastingvrijdom en het enorme salaris van de koning (bijna 9 ton, plus 4,5miljoen voor privépersoneel en onkosten). Volgend jaar krijgt Willem-Alexander bovendien 43 duizend euro extra, omdat hij ambtelijk trendvolger is. Eind 2013 beloofde Rutte alles nog eens uit te zoeken. Dat liet hij doen door consultants van het Rijk, bij de Algemene Bestuursdienst. Vlak voor de zomer kwamen zij met een rapport, waarbij Rutte meteen een reactie had.

Die luidde kortweg dat hij het 'te ingewikkeld' vindt de koning belasting te laten betalen en dat de uitkering ongewijzigd blijft. Willem-Alexander zou eerst een verdubbeling van de uitkering moeten krijgen, om er vervolgens weer de helft van af te dragen. In jargon 'brutering', in de wandelgang 'vestzak-broekzak' genoemd. Dat is overigens niet de uitleg van de SP. Die vindt dat gewoon van de huidige 866 duizend euro 52 procent kan worden afgedragen.

Rutte kreeg nog een correctie van de Kamer te verduren. Op initiatief van de PvdA moet hij onderzoeken 'hoe en wanneer' de paleizen Noordeinde en Huis ten Bosch opengesteld kunnen worden voor het publiek. Omdat het eerste kantoor is en het tweede woonhuis, acht Rutte ze 'niet geschikt voor rondleidingen'. Kortom, nog een patstelling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden