'Bel een beetje naar de West en het lachen vergaat je. Curaçao is bezig af te glijden'

De oogst van een jaar zelfstandigheid van Curaçao en Sint Maarten is zorgwekkend. De Nederlandse regering zit klem tussen ingrijpen en niks doen, stelt Martin Sommer.

Het hijsen van de vlag van Curaçao tijdens de ceremonie rondom de opheffing van de Nederlandse Antillen, op 10 oktober 2010. Beeld anp

Komende week is het reces in de Tweede Kamer, maar veel rust is de fractievoorzitters niet gegund. Ze zijn alweer op weg naar de Antillen alwaar geen bloemen wachten maar boze demonstranten. Het was afgelopen maandag 10 oktober een jaar geleden ('10-10-10') dat twee van de drie grote eilanden zelfstandig werden binnen het Koninkrijk. Aruba was dat al. De drie kleine eilandjes werden gemeenten. Toentertijd knalde het vuurwerk. Een jaar later is het gemor en gemonkel alom.

Op de drie mini-eilandjes Bonaire, Sint Eustatius en Saba regent het klachten over Nederlandse arrogantie. Dat is betrekkelijk overzichtelijk. Lastiger zijn de grotere eilanden Curaçao, Sint Maarten en Aruba. Om het netjes uit te drukken, worstelen ze alle drie met de integriteit. Over Aruba is net weer een kritisch justitierapport verschenen, Sint Maarten wordt niet alleen in de PVV maar alom beschouwd als een piratennest. En vooral op Curaçao gaat de toestand bergafwaarts.

Het probleem is even bescheiden als netelig. Bescheiden omdat alle eilanden bij elkaar weinig meer voorstellen dan Apeldoorn. Netelig omdat Nederland zich sinds 10-10-10 in beginsel nergens meer mee bemoeit (behoudens financieel en juridisch toezicht) maar op grond van het Statuut van 1954 nog altijd de kwaliteit van bestuur waarborgt. Het wás al een onmogelijke toestand omdat Den Haag in de praktijk kon kiezen tussen geld geven en meer geld geven. Nu men spreekt van 'landen' laat men zich met name op Curaçao nog minder de wet voorschrijven.

Sinds twee weken ligt er een rapport van voormalig GroenLinks-leider Paul Rosenmöller. Die deed op Curaçao onderzoek nadat de premier en de president van de pas opgerichte centrale bank elkaar in de haren waren gevlogen. De wederzijdse beschuldiging was corruptie. Daar kwam bij dat de nieuwe ministersploeg na '10-10-10' niet, zoals tot dan toe gebruikelijk, was gescreend. De premier was betrokken bij tientallen 'ongebruikelijke transacties'; er was sprake van mogelijke strafbare feiten waaronder verduistering.

Welwillenden zeggen dat zo'n relletje hoort bij een cultuur van persoonlijke, gepolariseerde politiek in een kleine gemeenschap. Lees dat rapport van Rosenmöller, bel een beetje naar de West en het lachen vergaat je. Curaçao is bezig af te glijden. De agressie tegen 'makamba's' loopt op en dat zijn niet alleen Nederlanders maar iedereen met een blanke tint. Men heeft er Papiamento gekozen als officiële taal, wat niet helpt voor het toerisme en meer lijkt op een opgestoken middelvinger naar de buitenwereld.

Ondernemers willen hun geld weghalen omdat ze de toekomst somber inzien. De top van de nutsbedrijven wordt in snel tempo vervangen door politieke vrienden van de regering. 'Ook vroeger was er wel vriendjespolitiek maar nu is het echt graaien geblazen', zegt een uitstekende bron. De pers wordt geïntimideerd, er wordt gedreigd met het ondervragen van mensen die met Rosenmöller hebben gesproken. Een minister verscheurde diens rapport deze week in het parlement, en wil een wet tegen 'verraders'.

Dat is de oogst van een jaar zelfstandigheid. De Nederlandse regering zit klem. Dreigen en niks doen was altijd het adagium. De PVV schamperde over piratennesten, andere partijen hadden er hun buik ook van vol maar hielden zich koest uit angst voor racisten te worden uitgemaakt. Die tijd is voorbij. De Kamer heeft er genoeg van. Ronald van Raak van de SP heeft het onomwonden over mafiabaasjes. Uit het Koninkrijk stappen kan Nederland niet, anders was dat allang gebeurd. De komende dagen reist een Kamerdelegatie er rond. De week na het reces wordt de begroting van Koninkrijkszaken in de Kamer behandeld. Verantwoordelijk minister Donner kan een stormpje tegemoet zien.

Paul Rosenmöller suggereert Curaçao: los je eigen integriteitsprobleem op. Dat zal niet gebeuren. Namens het Koninkrijk kan de gouverneur een commissie van wijzen instellen. Dat zal niet helpen. Dan nadert ingrijpen. Nederland kan ministers of desnoods het hele kabinet in Willemstad op non-actief stellen. Doet Donner dat, dan is hij op Curaçao een ouderwetse koloniaal. Er is al met opstand gedreigd met verwijzing naar de historische rellen van 1969 toen Willemstad brandde. Men verzekert dat deze regering in staat is de bevolking in die richting op te stoken.

De andere variant is dat Donner niets doet. Dan heeft hij straks te maken met een boze Kamer. Ernstiger is dat Curaçao verder zal wegglijden. Richting Suriname, wordt al gefluisterd. Maar nog altijd onder de paraplu van het Koninkrijk. Een onmogelijke figuur. Eind deze maand staat een bezoek van de koningin op het programma. Nog wel.

Martin Sommer is redacteur van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden